चेष्टमानं प्रतीघाते सभुजं मां सचक्षुषः ॥
मन्यध्वं मृतम् इत्य् एवम् एतद् वो बुद्धिलाघवम् ॥
युक्तो ह्य् अस्य प्रतीघातः कृतो मे कुरुपुंगवाः ॥
यत् तु पार्थेन मत्स्नेहात् स्वां प्रतिज्ञां च रक्षता ॥
सखड्गो ऽस्य हृतो बाहुर् एतेनैवास्मि वञ्चितः ॥
भवितव्यं च यद् भावि दैवं चेष्टयतीव च ॥
सो ऽयं हतो विमर्दे ऽस्मिन् किम् अत्राधर्मचेष्टितम् ॥
अपि चायं पुरा गीतः श्लोको वाल्मीकिना भुवि ॥
पीडाकरम् अमित्राणां यत् स्यात् कर्तव्यम् एव तत् ॥
ceṣṭamānaṃ pratīghāte sabhujaṃ māṃ sacakṣuṣaḥ ||
manyadhvaṃ mṛtam ity evam etad vo buddhilāghavam ||
yukto hy asya pratīghātaḥ kṛto me kurupuṃgavāḥ ||
yat tu pārthena matsnehāt svāṃ pratijñāṃ ca rakṣatā ||
sakhaḍgo 'sya hṛto bāhur etenaivāsmi vañcitaḥ ||
bhavitavyaṃ ca yad bhāvi daivaṃ ceṣṭayatīva ca ||
so 'yaṃ hato vimarde 'smin kim atrādharmaceṣṭitam ||
api cāyaṃ purā gītaḥ śloko vālmīkinā bhuvi ||
pīḍākaram amitrāṇāṃ yat syāt kartavyam eva tat ||
«Меня, [ещё] [c] рукою, силившегося сопротивляться, [вы], зрячие, мните мёртвым — вот так; в этом ваше скудоумие. А [в том], что Партхою, [из] любви ко мне и хранящим свой обет, отнята его рука [c] мечом, — этим самым я обделён [мести]. И чему быть, то суждено, и рок будто бы движет [всем]; вот он убит [в] этой схватке — что здесь беззаконного содеяно? И ещё — встарь пропетый Вальмики [на] земле стих: „Что причиняет вред врагам, то и надлежит делать“».
198d894c26a9 · опубликовано 19 июл. 2026 г., 16:25:13 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Сатьяки нагромождает оправдания — обет, рок, изречение Вальмики: где совесть неспокойна, там доводы множатся. Знаменательно последнее — «что вредит врагам, то и делай»: правило выгоды, поставленное выше правила чести. Стих учит, что обилие оправданий выдаёт шаткость дела; и подмена дхармы пользою — «вреди врагу любым способом» — есть та самая личина, в какой он сам только что винил других, ибо месть всегда найдёт себе писание по нраву.