Упанишады
Майтраяни-упанишадаMaitrāyaṇī 6.28
3119 / 5643
Упанишады · Maitrāyaṇī 6.28
Деванагари

अथान्यत्राप्युक्तम् : भूतेन्द्रियार्थानतिक्रम्य ततः प्रव्रज्याज्यं धृतिदण्डं धनुर्गृहीत्वाऽनभिमानमयेन चैवेषुणा तं ब्रह्म द्वारपारं निहत्याद्यं संमोहमौली तृष्णेर्ष्याकुण्डली तन्द्रीराघवेत्र्यभिमानाध्यक्षः क्रोधज्यं प्रलोभदण्डं धनुर्गृहीत्वेच्छामयेन चैवेषुणेमानि खलु भूतानि हन्ति तं हत्वोंकारप्लवेनान्तर्हृदयाकाशस्य पारं तीर्त्वाविर्भूते अन्तराकाशे शनकैरवटैवावटकृद्धातुकामः संविशत्येवं ब्रह्मशालां विशेत् ततश्चतुर्जालं ब्रह्मकोशं प्रणुदेत् गुर्वागमेनेति : अतः शुद्धः पूतः शून्यः शान्तोऽप्राणो निरात्माऽनन्तोऽक्षय्यः स्थिरः शाश्वतोऽजः स्वतन्त्रः स्वे महिम्नि तिष्ठति अतः स्वे महिम्नि तिष्ठमानम् दृष्ट्वाऽवृत्तचक्रमिव सञ्चारचक्रमालोकयति इत्येवं ह्याह : षड्भिर्मासैस्तु युक्तस्य नित्यमुक्तस्य देहिनः अनन्तः परमो गुह्यः सम्यग्योगः प्रवर्तते ॥ रजस्तमोभ्यां विद्धस्य सुसमिद्धस्य देहिनः पुत्रदारकुटुम्बेषु सक्तस्य न कदाचन

Транслитерация (IAST)

athānyatrāpyuktam : bhūtendriyārthānatikramya tataḥ pravrajyājyaṃ dhṛtidaṇḍaṃ dhanurgṛhītvā'nabhimānamayena caiveṣuṇā taṃ brahma dvārapāraṃ nihatyādyaṃ saṃmohamaulī tṛṣṇerṣyākuṇḍalī tandrīrāghavetryabhimānādhyakṣaḥ krodhajyaṃ pralobhadaṇḍaṃ dhanurgṛhītvecchāmayena caiveṣuṇemāni khalu bhūtāni hanti taṃ hatvoṃkāraplavenāntarhṛdayākāśasya pāraṃ tīrtvāvirbhūte antarākāśe śanakairavaṭaivāvaṭakṛddhātukāmaḥ saṃviśatyevaṃ brahmaśālāṃ viśet tataścaturjālaṃ brahmakośaṃ praṇudet gurvāgameneti : ataḥ śuddhaḥ pūtaḥ śūnyaḥ śānto'prāṇo nirātmā'nanto'kṣayyaḥ sthiraḥ śāśvato'jaḥ svatantraḥ sve mahimni tiṣṭhati ataḥ sve mahimni tiṣṭhamānam dṛṣṭvā'vṛttacakramiva sañcāracakramālokayati ityevaṃ hyāha : ṣaḍbhirmāsaistu yuktasya nityamuktasya dehinaḥ anantaḥ paramo guhyaḥ samyagyogaḥ pravartate || rajastamobhyāṃ viddhasya susamiddhasya dehinaḥ putradārakuṭumbeṣu saktasya na kadācana

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथान्यत्राप्य् उक्तम्athānyatrāpy uktamи в другом месте сказано
भूतेन्द्रियार्थान् अतिक्रम्यbhūtendriyārthān atikramyaпревзойдя стихии, чувства и предметы
ततः प्रव्रज्या-ज्यंtataḥ pravrajyā-jyaṃзатем — тетиву из отречения
धृति-दण्डं धनुर् गृहीत्वाdhṛti-daṇḍaṃ dhanur gṛhītvāи древко из стойкости, лук взяв
अनभिमान-मयेन चैवेषुणाanabhimāna-mayena caiveṣuṇāи стрелою из несамомнения
तं ब्रह्म-द्वार-पारं निहत्यtaṃ brahma-dvāra-pāraṃ nihatyaтого привратника у врат Брахмана сразив
आद्यं संमोह-मौलीādyaṃ saṃmoha-maulīпервого, чей венец — ослепление
तृष्णेर्ष्या-कुण्डलीtṛṣṇerṣyā-kuṇḍalīчьи серьги — жажда и зависть
तन्द्री-दण्डम् अभिमानाध्यक्षःtandrī-daṇḍam abhimānādhyakṣaḥчей посох — вялость, надзиратель самомнения
क्रोध-ज्यं प्रलोभ-दण्डंkrodha-jyaṃ pralobha-daṇḍaṃтетиву из гнева, древко из алчности
धनुर् गृहीत्वेच्छा-मयेन चैवेषुणाdhanur gṛhītvecchā-mayena caiveṣuṇāлук взяв и стрелою из хотения
इमानि खलु भूतानि हन्तिimāni khalu bhūtāni hantiон-то и разит эти существа
तं हत्वोंकार-प्लवेनtaṃ hatvoṃkāra-plavenaсразив его, на плоту омкары
अन्तर्-हृदयाकाशस्य पारं तीर्त्वाantar-hṛdayākāśasya pāraṃ tīrtvāпереправясь за простор внутри сердца
आविर्भूते अन्तराकाशेāvirbhūte antarākāśeво явленный внутренний простор
शनकैर् अवट इवśanakair avaṭa ivaмедленно, как в шахту
अवट-कृद् धातु-कामः संविशतिavaṭa-kṛd dhātu-kāmaḥ saṃviśatiвходит копающий, ищущий руды
एवं ब्रह्म-शालां विशेत्evaṃ brahma-śālāṃ viśetтак да войдёт он в чертог Брахмана
ततश् चतुर्-जालं ब्रह्म-कोशंtataś catur-jālaṃ brahma-kośaṃзатем четырёхсетчатую оболочку Брахмана
प्रणुदेद् गुर्व्-आगमेनेतिpraṇuded gurv-āgamenetiда отодвинет наставлением учителя
अतः शुद्धः पूतः शून्यःataḥ śuddhaḥ pūtaḥ śūnyaḥзатем — чистый, очищенный, пустой
शान्तोऽप्राणो निरात्मानन्तःśānto'prāṇo nirātmānantaḥумиротворённый, бездыханный, бессамостный, бесконечный
अक्षय्यः स्थिरः शाश्वतोऽजःakṣayyaḥ sthiraḥ śāśvato'jaḥнеубывающий, твёрдый, вечный, нерождённый
स्वतन्त्रः स्वे महिम्नि तिष्ठतिsvatantraḥ sve mahimni tiṣṭhatiсамостоятельный — стои́т в своём величии
अतः स्वे महिम्नि तिष्ठमानम्ataḥ sve mahimni tiṣṭhamānamзатем, стоя в своём величии
दृष्ट्वावृत्त-चक्रम् इवdṛṣṭvāvṛtta-cakram ivaувидев, будто отвращённое колесо
सञ्चार-चक्रम् आलोकयतिsañcāra-cakram ālokayatiколесо круговорота созерцает
इत्य् एवं ह्य् आहity evaṃ hy āhaибо так сказано
षड्भिर् मासैस् तु युक्तस्यṣaḍbhir māsais tu yuktasya«у сопряжённого шесть месяцев»
नित्य-मुक्तस्य देहिनःnitya-muktasya dehinaḥ«у вечно свободного воплощённого»
अनन्तः परमो गुह्यःanantaḥ paramo guhyaḥ«бесконечная, высшая, тайная»
सम्यग् योगः प्रवर्ततेsamyag yogaḥ pravartate«совершенная йога начинается»
रजस्-तमोभ्यां विद्धस्यrajas-tamobhyāṃ viddhasya«у пронзённого страстью и тьмою»
सुसमिद्धस्य देहिनःsusamiddhasya dehinaḥ«у крепко разожжённого воплощённого»
पुत्र-दार-कुटुम्बेषु सक्तस्यputra-dāra-kuṭumbeṣu saktasya«у привязанного к сыну, жене, родне»
न कदाचनna kadācana«не бывает никогда»
Литературный перевод

И в другом месте сказано: превзойдя стихии, чувства и их предметы, взяв затем лук, чья тетива — отречение, а древко — стойкость, и стрелою из несамомнения сразив того привратника у врат Брахмана — первого, чей венец ослепление, чьи серьги жажда и зависть, чей посох вялость, надзирателя самомнения, который, взяв лук с тетивою из гнева и древком из алчности, стрелою из хотения разит эти существа, — сразив его и переправясь на плоту омкары за простор внутри сердца, во явленный внутренний простор пусть он войдёт медленно, как копающий шахту, ищущий руды, входит в шахту: так да войдёт он в чертог Брахмана. Затем наставлением учителя пусть отодвинет четырёхсетчатую оболочку Брахмана. И тогда — чистый, очищенный, пустой, умиротворённый, бездыханный, бессамостный, бесконечный, неубывающий, твёрдый, вечный, нерождённый, самостоятельный — стои́т он в своём величии. И, стоя в своём величии, созерцает колесо круговорота как колесо отвращённое. Ибо сказано: «У воплощённого, сопряжённого шесть месяцев, вечно свободного, начинается бесконечная, высшая, тайная, совершенная йога. А у воплощённого, пронзённого страстью и тьмою, крепко ими разожжённого, привязанного к сыну, жене и родне, — не бывает никогда».

Версия

728e2fb81ee7 · опубликовано 1 авг. 2026 г., 23:48:02 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами