उपनिषद्
Maitrāyaṇī UpaniṣadMaitrāyaṇī 6.2
3093 / 6055
उपनिषद् · Maitrāyaṇī 6.2
देवनागरी

अथ य एषोऽन्तरे हृत्पुष्कर एवाश्रितोऽन्नमत्ति स एषोऽग्निर्दिवि श्रितः सौरः कालाख्योऽदृश्यः सर्वभूतान्यन्नमत्तीति कः पुष्करः किंमयो वेति इअदं वा व तत्पुष्करं योऽयमाकाशोऽस्येमाः चतस्रो दिशश्चतस्र उपदिशो दलसंस्था आसमर्वाग्विचरत एतौ प्राणादित्या एता उपासितोमित्येतदक्षरेण व्याहृतिभिः सावित्र्या चेति

लिप्यंतरण (IAST)

atha ya eṣo'ntare hṛtpuṣkara evāśrito'nnamatti sa eṣo'gnirdivi śritaḥ sauraḥ kālākhyo'dṛśyaḥ sarvabhūtānyannamattīti kaḥ puṣkaraḥ kiṃmayo veti iadaṃ vā va tatpuṣkaraṃ yo'yamākāśo'syemāḥ catasro diśaścatasra upadiśo dalasaṃsthā āsamarvāgvicarata etau prāṇādityā etā upāsitomityetadakṣareṇa vyāhṛtibhiḥ sāvitryā ceti

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथ य एषोऽन्तरे हृत्-पुष्करatha ya eṣo'ntare hṛt-puṣkaraи тот, кто внутри, в лотосе сердца
एवाश्रितोऽन्नम् अत्तिevāśrito'nnam attiутвердившись, вкушает пищу
स एषोऽग्निर् दिवि श्रितःsa eṣo'gnir divi śritaḥон же — огонь, утвердившийся в небе
सौरः कालाख्योऽदृश्यःsauraḥ kālākhyo'dṛśyaḥсолнечный, именуемый временем, незримый
सर्व-भूतान्य् अन्नम् अत्तीतिsarva-bhūtāny annam attītiвсе существа как пищу вкушает
कः पुष्करः किंमयो वेतिkaḥ puṣkaraḥ kiṃmayo vetiчто за лотос? из чего он?
इदं वा व तत् पुष्करंidaṃ vā va tat puṣkaraṃвот он, тот лотос
योऽयम् आकाशोyo'yam ākāśoвот этот простор
ऽस्येमाः चतस्रो दिशश्'syemāḥ catasro diśaśу него эти четыре стороны
चतस्र उपदिशो दल-संस्थाcatasra upadiśo dala-saṃsthāчетыре промежуточные — расположение лепестков
आसम् अर्वाग् विचरत एतौ प्राणादित्याāsam arvāg vicarata etau prāṇādityāниже них ходят эти двое, дыхание и солнце
एता उपासीतोम् इत्य् एतद् अक्षरेणetā upāsītom ity etad akṣareṇaих да почитает этим слогом «ОМ»
व्याहृतिभिः सावित्र्या चेतिvyāhṛtibhiḥ sāvitryā cetiвозгласами и савитри
अनुवाद

И тот, кто внутри, в лотосе сердца, утвердившись, вкушает пищу, — он же есть огонь, утвердившийся в небе, солнечный, именуемый временем, незримый; он вкушает все существа как пищу. Что за лотос? из чего он? Вот он, тот лотос: вот этот простор; у него эти четыре стороны света и четыре промежуточные — расположение лепестков. Ниже них ходят эти двое, дыхание и солнце. Их да почитает этим слогом «ОМ», возгласами и савитри.

संस्करण

f5bbf78cc74a · प्रकाशित 1 अग॰ 2026, 11:48:02 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से