उपनिषद्
Maitrāyaṇī UpaniṣadMaitrāyaṇī 6.18
3109 / 6055
उपनिषद् · Maitrāyaṇī 6.18
देवनागरी

तथा तत्प्रयोगकल्पः प्राणायामः प्रत्याहारो ध्यानं धारणा तर्कः समाधिः षडङ्गा इत्युच्यते योगः अनेन यदा पश्यन्पश्यति रुक्मवर्णं कर्तारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनिम् तदा विद्वान्पुण्यपापे विहाय परेऽव्यये सर्वमेकीकरोति एवं ह्याह : यथा पर्वतमादीप्तं नाश्रयन्ति मृगद्विजाः । तद्वद्ब्रह्मविदो दोषा नाश्रयन्ति कदाचन

लिप्यंतरण (IAST)

tathā tatprayogakalpaḥ prāṇāyāmaḥ pratyāhāro dhyānaṃ dhāraṇā tarkaḥ samādhiḥ ṣaḍaṅgā ityucyate yogaḥ anena yadā paśyanpaśyati rukmavarṇaṃ kartāramīśaṃ puruṣaṃ brahmayonim tadā vidvānpuṇyapāpe vihāya pare'vyaye sarvamekīkaroti evaṃ hyāha : yathā parvatamādīptaṃ nāśrayanti mṛgadvijāḥ | tadvadbrahmavido doṣā nāśrayanti kadācana

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तथा तत्-प्रयोग-कल्पःtathā tat-prayoga-kalpaḥи вот его порядок приложения
प्राणायामः प्रत्याहारोprāṇāyāmaḥ pratyāhāroпранаяма, пратьяхара
ध्यानं धारणा तर्कः समाधिःdhyānaṃ dhāraṇā tarkaḥ samādhiḥдхьяна, дхарана, тарка, самадхи
षडङ्गा इत्य् उच्यते योगःṣaḍaṅgā ity ucyate yogaḥшестичленной зовётся йога
अनेन यदा पश्यन् पश्यतिanena yadā paśyan paśyatiим, когда зрящий узрит
रुक्म-वर्णं कर्तारम्rukma-varṇaṃ kartāramзлатоцветного делателя
ईशं पुरुषं ब्रह्म-योनिम्īśaṃ puruṣaṃ brahma-yonimвладыку, Пурушу, лоно Брахмана
तदा विद्वान् पुण्य-पापे विहायtadā vidvān puṇya-pāpe vihāyaтогда знающий, оставив заслугу и грех
परेऽव्यये सर्वम् एकी-करोतिpare'vyaye sarvam ekī-karotiв высшем нетленном всё сводит воедино
एवं ह्य् आहevaṃ hy āhaибо так сказано
यथा पर्वतम् आदीप्तंyathā parvatam ādīptaṃкак на гору, объятую пламенем
नाश्रयन्ति मृग-द्विजाःnāśrayanti mṛga-dvijāḥне идут ни звери, ни птицы
तद्वद् ब्रह्म-विदो दोषाtadvad brahma-vido doṣāтак к знающим Брахмана изъяны
नाश्रयन्ति कदाचनnāśrayanti kadācanaне приходят никогда
अनुवाद

И вот порядок его приложения: пранаяма, пратьяхара, дхьяна, дхарана, тарка, самадхи — шестичленной зовётся йога. Когда ею зрящий узрит златоцветного делателя, владыку, Пурушу, лоно Брахмана, — тогда знающий, оставив заслугу и грех, сводит всё воедино в высшем нетленном. Ибо сказано: «Как на гору, объятую пламенем, не идут ни звери, ни птицы, — так к знающим Брахмана никогда не приходят изъяны».

संस्करण

a6a90908b149 · प्रकाशित 1 अग॰ 2026, 11:48:02 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से