Mahabharata
Паушья-парва (Сказание о Паушье) · Verse 1.3.161–164
222 / 3756
Mahabharata · 1.3.161–164
Devanāgarī

तत एनं चिन्तयानम् एव स पुरुष उवाच
उत्तङ्क एनम् अश्वम् अधिरोह
एष त्वां क्षणाद् एवोपाध्यायकुलं प्रापयिष्यतीति
स तथेत्य् उक्त्वा तम् अश्वम् अधिरुह्य प्रत्याजगामोपाध्यायकुलम्
उपाध्यायिनी च स्नाता केशान् आवपयन्त्य् उपविष्टोत्तङ्को नागच्छतीति शापायास्य मनो दधे
अथोत्तङ्कः प्रविश्य उपाध्यायिनीम् अभ्यवादयत्
ते चास्यै कुण्डले प्रायच्छत्
सा चैनं प्रत्युवाच
उत्तङ्क देशे काले ऽभ्यागतः
स्वागतं ते वत्स
मनाग् असि मया न शप्तः
श्रेयस् तवोपस्थितम्
सिद्धिम् आप्नुहीति

Transliteration (IAST)

tata enaṃ cintayānam eva sa puruṣa uvāca
uttaṅka enam aśvam adhiroha
eṣa tvāṃ kṣaṇād evopādhyāyakulaṃ prāpayiṣyatīti
sa tathety uktvā tam aśvam adhiruhya pratyājagāmopādhyāyakulam
upādhyāyinī ca snātā keśān āvapayanty upaviṣṭottaṅko nāgacchatīti śāpāyāsya mano dadhe
athottaṅkaḥ praviśya upādhyāyinīm abhyavādayat
te cāsyai kuṇḍale prāyacchat
sā cainaṃ pratyuvāca
uttaṅka deśe kāle 'bhyāgataḥ
svāgataṃ te vatsa
manāg asi mayā na śaptaḥ
śreyas tavopasthitam
siddhim āpnuhīti

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एनम् अश्वम् अधिरोहenam aśvam adhiroha«взойди на этого коня»
एषः त्वां क्षणात् उपाध्याय-कुलं प्रापयिष्यतिeṣaḥ tvāṃ kṣaṇāt upādhyāya-kulaṃ prāpayiṣyati«он мигом доставит тебя к дому наставника»
अश्वम् अधिरुह्य प्रत्याजगाम उपाध्याय-कुलम्aśvam adhiruhya pratyājagāma upādhyāya-kulamвзойдя на коня, вернулся к дому наставника
उपाध्यायिनी स्नाता केशान् आवपयन्तीupādhyāyinī snātā keśān āvapayantīжена наставника, омывшись, убирала волосы
उत्तङ्कः न आगच्छति इति शापाय मनः दधेuttaṅkaḥ na āgacchati iti śāpāya manaḥ dadheнамеревалась проклясть [его за то, что] Уттанка не идёт
प्रविश्य उपाध्यायिनीम् अभ्यवादयत् ते कुण्डले प्रायच्छत्praviśya upādhyāyinīm abhyavādayat te kuṇḍale prāyacchatвойдя, поклонился жене наставника и вручил серьги
देशे काले अभ्यागतः स्वागतं तेdeśe kāle abhyāgataḥ svāgataṃ te«вовремя и в [нужном] месте ты прибыл; добро пожаловать»
मनाक् असि मया न शप्तःmanāk asi mayā na śaptaḥ«едва-едва ты не был мною проклят»
श्रेयः तव उपस्थितं सिद्धिम् आप्नुहिśreyaḥ tava upasthitaṃ siddhim āpnuhi«благо тебе предстоит; обрети совершенство»
Translation

Когда [Уттанка] так размышлял, тот муж сказал ему: «Уттанка, взойди на этого коня; он мигом доставит тебя к дому наставника». [Уттанка], сказав «хорошо», взошёл на того коня и вернулся к дому наставника. А жена наставника, омывшись и убирая волосы, [уже] намеревалась проклясть [его], думая: «Уттанка не идёт». Но тут Уттанка, войдя, поклонился жене наставника и вручил [ей] серьги. Она ответила ему: «Уттанка, ты прибыл вовремя и в [нужном] месте. Добро пожаловать, дитя! Едва-едва ты не был мною проклят. Благо тебе предстоит; обрети совершенство».

Commentary

Возвращение Уттанки в самый последний миг — урок о действии милости свыше во благовременье. Божественный конь (Агни) переносит его мгновенно, ибо служащему гуру помогает Сам Господь через Своих представителей. Знаменательно, сколь близка была беда: жена наставника едва не прокляла его за опоздание — но милость богов опередила гнев на мгновение. Так писание являет, что преданный, искренне служащий, хранится свыше даже там, где сам бессилен поспеть. Радушие жены гуру и её благословение вместо проклятия показывают: где есть искреннее служение, там гнев сменяется милостью. И вновь подтверждается, что плод усилий преданного — не в его расчётливости, а в благодати, действующей сквозь время и пространство ради того, кто верен долгу перед учителем.

Version

a1837b0d1fb4 · published Jun 14, 2026, 6:30:00 AM UTC

Page between verses with