Mahabharata · 2.16.14–15
॥
Devanāgarī
तेजसा सूर्यसदृशः क्षमया पृथिवीसमः ॥
यमान्तकसमः कोपे श्रिया वैश्रवणोपमः ॥
तस्याभिजनसंयुक्तैर् गुणैर् भरतसत्तम ॥
व्याप्तेयं पृथिवी सर्वा सूर्यस्येव गभस्तिभिः ॥
Transliteration (IAST)
tejasā sūryasadṛśaḥ kṣamayā pṛthivīsamaḥ ||
yamāntakasamaḥ kope śriyā vaiśravaṇopamaḥ ||
tasyābhijanasaṃyuktair guṇair bharatasattama ||
vyāpteyaṃ pṛthivī sarvā sūryasyeva gabhastibhiḥ ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तेजसा सूर्य-सदृशःtejasā sūrya-sadṛśaḥблеском солнцу подобный,
क्षमया पृथिवी-समःkṣamayā pṛthivī-samaḥтерпением — земле равный,
यम-अन्तक-समः कोपेyama-antaka-samaḥ kopeЯме-Антаке равный в гневе,
श्रिया वैश्रवण-उपमःśriyā vaiśravaṇa-upamaḥудачею — Вайшраване подобный;
तस्य अभिजन-संयुक्तैःtasya abhijana-saṃyuktaiḥего, с родовитостью соединёнными,
गुणैः भरत-सत्तमguṇaiḥ bharata-sattamaдостоинствами, о лучший из Бхаратов,
व्याप्ता इयम् पृथिवी सर्वाvyāptā iyam pṛthivī sarvāпронизана эта вся земля,
सूर्यस्य इव गभस्तिभिःsūryasya iva gabhastibhiḥкак солнца — лучами;
Translation
«Блеском подобный солнцу, терпением равный земле, в гневе — Яме-Антаке, удачею подобный Вайшраване [Кубере]; его достоинствами, соединёнными с родовитостью, о лучший из Бхаратов, пронизана была вся эта земля, как лучами солнца».
Commentary
Version
d469d5082fab · published Jun 16, 2026, 1:15:00 PM UTC
Page between verses with
Здесь добродетели Брихадратхи сравниваются с величием богов. Знаменательно, что и столь достойный царь, как увидим, бессилен оставить наследника без милости свыше: ни доблесть, ни обеты сами не дают потомства. Так писание являет границу человеческой силы пред тайною дарования жизни; и далее — о двух его царицах.