Mahabharata · 2.16.1–2
॥
Devanāgarī
वासुदेव उवाच
जातस्य भारते वंशे तथा कुन्त्याः सुतस्य च ॥
या वै युक्ता मतिः सेयम् अर्जुनेन प्रदर्शिता ॥
न मृत्योः समयं विद्म रात्रौ वा यदि वा दिवा ॥
न चापि कं चिद् अमरम् अयुद्धेनापि शुश्रुमः ॥
Transliteration (IAST)
vāsudeva uvāca
jātasya bhārate vaṃśe tathā kuntyāḥ sutasya ca ||
yā vai yuktā matiḥ seyam arjunena pradarśitā ||
na mṛtyoḥ samayaṃ vidma rātrau vā yadi vā divā ||
na cāpi kaṃ cid amaram ayuddhenāpi śuśrumaḥ ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
जातस्य भारते वंशेjātasya bhārate vaṃśeрождённому в роду Бхараты
तथा कुन्त्याः सुतस्य चtathā kuntyāḥ sutasya caи сыну Кунти
या वै युक्ता मतिः सा इयम्yā vai yuktā matiḥ sā iyamкакая подобает мысль — та [и] есть
अर्जुनेन प्रदर्शिताarjunena pradarśitāАрджуною явленная;
न मृत्योः समयम् विद्मna mṛtyoḥ samayam vidmaсрока смерти не знаем мы,
रात्रौ वा यदि वा दिवाrātrau vā yadi vā divāночью ли, днём ли;
न च अपि कम् चित् अमरम्na ca api kam cit amaramи [чтобы] кто-нибудь [стал] бессмертным
अयुद्धेन अपि शुश्रुमःayuddhena api śuśrumaḥи без битвы — не слыхали мы;
Translation
Кришна сказал: «Та мысль, что подобает рождённому в роду Бхараты и сыну Кунти, и явлена Арджуною. Мы не знаем срока смерти — ночью ли, днём ли; и не слыхали мы, чтобы кто-нибудь стал бессмертным, [уклонившись] и от битвы».
Commentary
Version
144f96d7fa69 · published Jun 16, 2026, 1:15:00 PM UTC
Page between verses with
Здесь Господь напоминает о неотвратимости смерти: бегство от битвы не дарует бессмертия. Знаменательно, что памятование о смерти зовёт не к унынию, а к должному действию: раз умереть суждено всем, лучше пасть, исполняя долг. Так писание являет помысел о смерти побуждением к доблести; и далее — о силе верной политики.