Mahabharata
Раджасуярамбха-парва: рождение Джарасандхи · Verse 2.16.16–17
2166 / 3756
Mahabharata · 2.16.16–17
Devanāgarī

स काशिराजस्य सुते यमजे भरतर्षभ ॥
उपयेमे महावीर्यो रूपद्रविणसंमते ॥
तयोश् चकार समयं मिथः स पुरुषर्षभः ॥
नातिवर्तिष्य इत्य् एवं पत्नीभ्यां संनिधौ तदा ॥

Transliteration (IAST)

sa kāśirājasya sute yamaje bharatarṣabha ||
upayeme mahāvīryo rūpadraviṇasaṃmate ||
tayoś cakāra samayaṃ mithaḥ sa puruṣarṣabhaḥ ||
nātivartiṣya ity evaṃ patnībhyāṃ saṃnidhau tadā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सः काशि-राजस्य सुतेsaḥ kāśi-rājasya suteон, [две] дочери царя Каши,
यमजे भरत-ऋषभyamaje bharata-ṛṣabhaблизнецов, о бык Бхаратов,
उपयेमे महा-वीर्यःupayeme mahā-vīryaḥвзял в жёны, многодоблестный,
रूप-द्रविण-संमतेrūpa-draviṇa-saṃmateкрасотою и богатством чтимых;
तयोः चकार समयम् मिथःtayoḥ cakāra samayam mithaḥс теми двумя заключил уговор взаимный
सः पुरुष-ऋषभःsaḥ puruṣa-ṛṣabhaḥтот бык среди мужей:
न अतिवर्तिष्ये इति एवम्na ativartiṣye iti evam«не преступлю [не предпочту одну]» — так
पत्नीभ्याम् संनिधौ तदाpatnībhyām saṃnidhau tadāпред [обеими] жёнами тогда;
Translation

«Он, многодоблестный, взял в жёны двух дочерей царя Каши, сестёр-близнецов, чтимых за красоту и богатство, о бык Бхаратов; и тот бык среди мужей заключил с ними взаимный уговор пред обеими жёнами: „Не предпочту [одну другой]“».

Commentary

Здесь царь полагает равную любовь меж двумя жёнами как обет. Знаменательно, что справедливость он блюдёт и в семье: беспристрастие — добродетель не только на престоле, но и в доме. Так писание являет нелицеприятие во всех отношениях; и далее — о его бездетности.

Version

0f40c9aa74de · published Jun 16, 2026, 1:15:00 PM UTC

Page between verses with