Mahabharata
Раджасуярамбха-парва: рождение Джарасандхи · Verse 2.16.30–31
2172 / 3756
Mahabharata · 2.16.30–31
Devanāgarī

उवाच च महाप्राज्ञस् तं राजानं महामुनिः ॥
गच्छ राजन् कृतार्थो ऽसि निवर्त मनुजाधिप ॥
यथासमयम् आज्ञाय तदा स नृपसत्तमः ॥
द्वाभ्याम् एकं फलं प्रादात् पत्नीभ्यां भरतर्षभ ॥

Transliteration (IAST)

uvāca ca mahāprājñas taṃ rājānaṃ mahāmuniḥ ||
gaccha rājan kṛtārtho 'si nivarta manujādhipa ||
yathāsamayam ājñāya tadā sa nṛpasattamaḥ ||
dvābhyām ekaṃ phalaṃ prādāt patnībhyāṃ bharatarṣabha ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
उवाच च महा-प्राज्ञःuvāca ca mahā-prājñaḥи сказал многомудрый
तम् राजानम् महा-मुनिःtam rājānam mahā-muniḥтому царю великий мудрец:
गच्छ राजन् कृत-अर्थः असिgaccha rājan kṛta-arthaḥ asi«ступай, о царь, ты достиг [цели];
निवर्त मनुज-अधिपnivarta manuja-adhipaвернись, о владыка людей»;
यथा-समयम् आज्ञायyathā-samayam ājñāyaуговор памятуя,
तदा सः नृप-सत्तमःtadā saḥ nṛpa-sattamaḥтогда тот лучший из царей
द्वाभ्याम् एकम् फलम् प्रादात्dvābhyām ekam phalam prādātдвум один плод отдал —
पत्नीभ्याम् भरत-ऋषभpatnībhyām bharata-ṛṣabha[обеим] жёнам, о бык Бхаратов;
Translation

«И великий многомудрый мудрец сказал тому царю: „Ступай, о царь, ты достиг [цели]; вернись, о владыка людей“. И тот лучший из царей, памятуя уговор, отдал один плод обеим жёнам, о бык Бхаратов».

Commentary

Здесь верность уговору о равенстве оборачивается странным исходом: царь делит единый плод надвое. Знаменательно, что строгая справедливость, не ведающая меры, ведёт к необычайному: дар, назначенный одному, разделён, и потому плод его раздвоится. Так писание исподволь намекает, что и благое правило, применённое без рассуждения, рождает диковинный плод; и далее — рождение в двух половинах.

Version

52576bea93d6 · published Jun 16, 2026, 1:15:00 PM UTC

Page between verses with