अस्ति सकलवैकुण्ठसारमपि न वै कुण्ठसारम्, वप्रभूतेष्वपि नवप्रभूतेषु चिन्महःसु समुत्पन्नम्, अकृतकमपि कृतकम्, प्रकृतिसिद्धमपि अप्रकृतिसिद्धम्, अतएव नित्यभूतमपि अनित्यभूतम्, सुरसार्थबहुलमपि सुरसार्थदुर्लभम्; विपल्लवैरपि विपल्लवस्याप्यपदैः, अप्रसवैरपि सुप्रसवैः, लीलायतनैरपि अलीलायतनैः शाखिभिराकीर्णम्; मन्दारबहुलमपि अमन्दारम्, बकुलैरपि नवकुलैः, तमालैरपि नतमालैरुपशोभितम्; किं बहुना?—भगवद्वपुरिव उज्जृम्भमाणमन्मथकरजलेखारक्तचन्दनधवलकुचप्रियालतालीभृङ्गारूपं पुरुकरुणञ्च; मुनिमण्डलमिव शाण्डिल्यलोमशादिसहितम्, उपनतबानप्रस्थगणञ्च, गायत्रीजपाकुलितञ्च; समरस्थलमिव अम्लानबाणकरवीरकुलाकुलितम्, चर्मिनिर्मितक्रीडञ्च पीलुपरिवृतञ्च; कुरुपाण्डवायोधनमिव गाङ्गेयारुष्करार्जुनशरपरिपूर्णं, शिखण्डिमण्डितञ्च; स्वमिव निरन्तराशोकातिमुक्तपुरुषप्रायम्; निरन्तरालविराजमानज्योतिश्चक्रमपि अविकर्तनम्, अनिशेशम्, अभौमम्, विबुधम्, अजीवम्, अकविगम्यम्, अमन्दम्, विकेतु, वितमः, निस्तारकम्; स्वतेजसा तु सुभास्वत् सुपीयूषकिरणं सुमङ्गलं सुबुधं सुजीवं सुकविगम्यं सुभानवं सुकेतु सुतमः सुतारकम्; भूविशेषकमपि न भूविशेषकम्, सदा सक्षणमपि क्षणरहितम्, व्यापकमपि नव्यापकं किञ्चन. निखिलगुणवृन्दावनं वृन्दावनं नाम वनम् ॥
asti sakalavaikuṇṭhasāramapi na vai kuṇṭhasāram, vaprabhūteṣvapi navaprabhūteṣu cinmahaḥsu samutpannam, akṛtakamapi kṛta-kam, prakṛtisiddhamapi aprakṛtisiddham, ataeva nityabhūtamapi a-nityabhūtam, su-rasārtha-bahulamapi sura-sārtha-durlabham; vi-pallavairapi vipallavasyāpyapadaiḥ, aprasavairapi suprasavaiḥ, līlāyatanairapi alīlā-yatanaiḥ śākhibhirākīrṇam; mandārabahulamapi amandāram, bakulairapi nava-kulaiḥ, tamālairapi natamālairupaśobhitam; kiṁ bahunā?—bhagavadvapuriva ujjṛmbhamāṇa-manmathakarajalekhā-raktacandanadhavalakucapriyālatālībhṛṅgārūpaṁ purukaruṇañca; munimaṇḍalamiva śāṇḍilya-lomaśādi-sahitam, upanata-bānaprasthagaṇañca, gāyatrījapākulitañca; samarasthalamiva amlānabāṇakaravīrakulākulitam, carminirmitakrīḍañca pīlu-parivṛtañca; kurupāṇḍavāyodhanamiva gāṅgeyāruṣkarārjuna-śaraparipūrṇaṁ, śikhaṇḍimaṇḍitañca; svamiva nirantarāśokātimuktapuruṣaprāyam; nirantarālavirājamānajyotiścakramapi avikartanam, aniśeśam, abhaumam, vibudham, ajīvam, akavigamyam, amandam, viketu, vitamaḥ, nistārakam; svatejasā tu subhāsvat supīyūṣakiraṇaṁ sumaṅgalaṁ subudhaṁ sujīvaṁ sukavigamyaṁ subhānavaṁ suketu sutamaḥ sutārakam; bhūviśeṣakamapi na bhūviśeṣakam, sadā sakṣaṇamapi kṣaṇarahitam, vyāpakamapi navyāpakaṁ kiñcana. nikhilaguṇavṛndāvanaṁ vṛndāvanaṁ nāma vanam ||
Есть лес по имени Вриндаван — «роща всех достоинств». Он — суть всех Вайкунтх, но не обитель тупости; он возник среди вечно новых сияний сознания, а не из новой земли; он не сотворён — и всё же сотворён; он естественен — и не природен; потому он вечен — и вечно нов; он полон расы и смысла — но недоступен даже сонмам богов. Его заполняют деревья, у которых листья не знают беды, у которых нет плодов-несчастий, но прекрасные цветы, которые — обитель игр, но не праздности. В нём много мандары — но нет медлительности; бакулы — но всё ново; тамалы — но все склонились до земли. Что тут много говорить! Он — как тело Господа: на нём цветут кучала, прияла, тала и бхринга, красный сандал — как следы ногтей Мадана, и он безмерно милостив; он — как собрание мудрецов: с шандильей, ломашей и другими, полный отшельников и шёпота гаятри; как поле битвы: полный неувядающих стрел и олеандров, с играми из кожи и слонами; как бой Куру и Пандавов: полный стрел арджуны и деревьев Ганги, украшенный павлинами. Он полон ашок и атимукт — как сам Господь полон людей, свободных от скорби и освобождённых. В нём непрерывно сияет круг светил — но нет ни солнца, ни луны, ни планет, ни тьмы; а своим светом он — прекрасное солнце, прекрасная луна, прекрасные Меркурий, Юпитер, Венера и все звёзды. Он — не точка на земле, а украшение земли; всегда праздничен — и неподвластен времени; всеобъемлющ — и всё же нечто новое.
5c92cb2ac6a4 · publicado 28 sept 2026, 22:32:50 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Первая прозаическая глава книги — описание Вриндавана — написана сплошной игрой слов (śleṣa): почти каждое определение двусмысленно и тут же «опровергается» созвучным (vaikuṇṭha — «Вайкунтха» и vai kuṇṭha — «поистине тупой»; akṛtakam api kṛta-kam — «несотворённый, но со счастьем»; tamālair api natamālaiḥ — «с тамалами, но с поклонившимися гирляндами»). Перевод передаёт смысл, а не звучание. Главная мысль: Вриндаван духовен и вечен, но являет себя как земной лес — с деревьями, временами года и светилами.