यत्र तेषु तेषु दिवसेषु अतिसौलभ्यलभ्यमानशुभगन्धगन्धतृणलवलवनमसमसायमानरवरवणदशनैः शनैः शनैश्चरणसञ्चरणसञ्चीयमानमान्थर्यः सहजमशकदंशदंशविरहेण केवलबलमानरुचिरताचिरतायै विलसदच्छपुच्छपटान्दोलदोलद्बालधिललितैः क्षणमात्र्सञ्चारजनितोदरम्भरितया भरितया तृणावनालन्धियाधियापितविश्रामाभिलाषैर्नैचिकीनिचयैर्मेदुरदुरवशाददुरवशादशादहरितप्रदेशमध्यमध्यवस्थाय भगवदभिमुखं मुखं विधाय रोमन्थमन्थरमलसलसदादरदरघूर्णमानचटुलेक्षणक्षणदैः क्षणदैर्येण यदि सुखं शयितुमारेभे, तदाः सह सहचरबालकैर्बालकैरवसितहसितहततमाः कन्दुकीकृतनवकदम्बकोरको रचितकन्दुकखेलालसः खे लालसलसदमरनगरनागरीगरीयोदिदृक्षावैकल्यकल्यतायामनुग्रहाग्रहात्तसरसतयाततया तत इतो मेघरेवान्तरान्तरायतामपहाय स्ववशकलितशकलितभावेन यदि तस्थे, तदान्तराविसृमरभानुभानुजालजालस्यलस्यमानः श्रमजलशीकरकरम्बितवदनबिम्बो बिम्बोज्ज्वलमधुराधरो धरोरसि कन्दुकाखेलासो विरम्य रम्यतरुतरुणमूलमलङ्कुर्वन्, पुनरपि घनीभूतघनघटाघटितघनसारत्रसरेणुकल्पघनरसबिन्दुना ततमालमालतिकालतिकाकुसुमगन्धबाहेन गन्धबाहेन सेव्यमानोऽध्यमानोत्तममधुरलीलावलिः, वलितललिताङ्गतयागतयातिपरभागभागधेयं गोचारणलकुटिकापुटिकापुरोभागापर्वार्जितवामकक्षतलोऽक्षतलोभनीयशोभः सुरुचिरवामजङ्घोपरिपरिगमितदक्षिणमहोजङ्घालजङ्घालतो निजविलासमिव बहुधैवतं सपरहितं मनोमल्लारं मल्लारं रागमालपन्मुरलीरलीलया लयाभिरामेण गानेन वनपरिसरतः परिसरतः कुरङ्गनिकुरानुत्कण्ठयन् कण्ठयन्नववनमालो धेनुगणमप्युत्कर्णयन्नाकर्णयन्नात्मसहचरदत्तश्रुतिं श्रुतिं निदधे ॥52॥
yatra teṣu teṣu divaseṣu atisaulabhya-labhyamāna-śubhagandha-gandhatṛṇa-lava-lavana-masamasāyamānaravaravaṇa-daśanaiḥ śanaiḥ śanaiścaraṇasañcaraṇa-sañcīyamāna-māntharyaḥ sahajamaśakadaṁśadaṁśaviraheṇa kevala-balamānaruciratā-ciratāyai vilasadacchapucchapaṭāndoladoladbāladhilalitaiḥ kṣaṇamātrsañcārajanitodarambharitayā bharitayā tṛṇāvanālandhiyādhiyāpitaviśrāmābhilāṣairnaicikīnicayairmeduraduravaśādaduravaśādaśādaharitapradeśamadhyamadhyavasthāya bhagavadabhimukhaṁ mukhaṁ vidhāya romanthamantharamalasalasadādaradaraghūrṇamānacaṭulekṣaṇakṣaṇadaiḥ kṣaṇadairyeṇa yadi sukhaṁ śayitumārebhe, tadāḥ saha sahacarabālakairbālakairavasitahasitahatatamāḥ kandukīkṛtanavakadambakorako racitakandukakhelālasaḥ khe lālasalasadamaranagara-nāgarīgarīyodidṛkṣāvaikalyakalyatāyāmanugrahāgrahāttasarasatayātatayā tata ito megharevāntarāntarāyatāmapahāya svavaśakalitaśakalitabhāvena yadi tasthe, tadāntarāvisṛmara-bhānu-bhānujālajālasya-lasyamānaḥ śramajala-śīkarakarambitavadanabimbo bimbojjvalamadhurādharo dharorasi kandukākhelāso viramya ramya-tarutaruṇamūlamalaṅkurvan, punarapi ghanībhūta-ghanaghaṭā-ghaṭitaghanasāra-trasareṇukalpa-ghanarasabindunā tatamālamālatikālatikā-kusumagandhabāhena gandhabāhena sevyamāno'dhyamānottama-madhura-līlāvaliḥ, valita-lalitāṅgatayāgatayātiparabhāga-bhāgadheyaṁ gocāraṇa-lakuṭikāpuṭikāpurobhāgāparvārjita-vāmakakṣatalo'kṣatalobhanīyaśobhaḥ surucira-vāmajaṅghopari-parigamita-dakṣiṇamahojaṅghālajaṅghālato nijavilāsamiva bahudhaivataṁ saparahitaṁ manomallāraṁ mallāraṁ rāgamālapanmuralīralīlayā layābhirāmeṇa gānena vanaparisarataḥ parisarataḥ kuraṅganikurānutkaṇṭhayan kaṇṭhayannavavanamālo dhenugaṇamapyutkarṇayannākarṇayannātmasahacaradattaśrutiṁ śrutiṁ nidadhe ||52||
В те дни стада коров, лениво ступая, мерно жевали душистую траву, которую было так легко найти; без укусов комаров и оводов, сияя долгой красой, помахивая чистыми хвостами, насытившись за миг прогулки, ложились отдохнуть на густой зелёной траве, обратив морды к Господу, лениво жуя жвачку, с глазами, чуть кружащимися от почтения. И тогда он, с мальчиками-друзьями, смехом рассеивая тьму, делал мячи из бутонов кадамбы и играл в мяч; а когда жительницы небесного города томились желанием его видеть — по милости, отбросив завесу туч, — он стоял, озаряемый сетью лучей солнца, с лицом, окроплённым каплями пота, с губами, как плод бимбы; потом, оставив игру, украшал корни прелестного молодого дерева; а ветер, благоухающий цветами тамалы и малати, несущий капли дождя, как пылинки камфары, из сгустившихся туч, служил ему. Изогнув прелестное тело, прижав левой подмышкой пастушью палку, положив правую ногу на левую голень, он запел на флейте раг маллар — будто свою игру, многообразную, — пленяя ум, и сладким, в лад, пением будоражил стада оленей по опушкам, заставлял и стадо коров навострить уши, — и, с новой лесной гирляндой, сам прислушался к песне, которую подпевали друзья.
02594d93b3bd · प्रकाशित 29 सित॰ 2026, 12:58:01 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Маллар (mallāra) — рага сезона дождей, по поверью вызывающая дождь.