सुबलः—तद्द्वयस्य घट्टपाला हि विना धृष्टताप्रकटनेन स्वार्थकुशला न भवन्ति । तदात्मनः प्रकटय शौटीर्यम् ।
(श्रीकृष्णोऽन्तर्वर्तिनी भूत्वा राधां पृष्ठतः कृत्वा स्थितवतीं जरतीं करेण निक्षिप्य बलाद्राधापटान्तग्रहणमभिनयति । जरती बलान्मोचयित्वा राधामन्तर्धापयन्ती स्वयमप्यन्तर्दधाति । नित्यानन्दः स्वरूपेण स्थितो नृत्यति ।)
मैत्री—देवि, किं न्विदम् । कुदो अअं अअम्हादो णिच्चाणन्दो । कहिं गदा सा जरदी । (ख)
प्रेमभक्तिः—अयं खलु योगमायाप्रभावः । स्वयमस्मिन्नाविश्य जरती भूत्वा संप्रति रसः सावशेष एव सुरसो भवतीति यथासमयमन्तर्हितासौ । ततः स्वरूपेणावतिष्ठतेऽयं नित्यानन्दः । यतः ।
subalaḥ—taddvayasya ghaṭṭapālā hi vinā dhṛṣṭatāprakaṭanena svārthakuśalā na bhavanti | tadātmanaḥ prakaṭaya śauṭīryam |
(śrīkṛṣṇo'ntarvartinī bhūtvā rādhāṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā sthitavatīṃ jaratīṃ kareṇa nikṣipya balādrādhāpaṭāntagrahaṇamabhinayati | jaratī balānmocayitvā rādhāmantardhāpayantī svayamapyantardadhāti | nityānandaḥ svarūpeṇa sthito nṛtyati |)
maitrī—devi, kiṃ nvidam | kudo aaṃ aamhādo ṇiccāṇando | kahiṃ gadā sā jaradī | (kha)
premabhaktiḥ—ayaṃ khalu yogamāyāprabhāvaḥ | svayamasminnāviśya jaratī bhūtvā saṃprati rasaḥ sāvaśeṣa eva suraso bhavatīti yathāsamayamantarhitāsau | tataḥ svarūpeṇāvatiṣṭhate'yaṃ nityānandaḥ | yataḥ |
Субала. А сборщики пошлин на заставе, если не покажут дерзости, своего дела не сделают. Так покажи же свою удаль.
(Шри Кришна, зайдя внутрь и оставив Радху позади себя, отталкивает рукою стоящую там старуху и силою изображает, будто хватает Радху за край одежды. Старуха силой освобождает Радху, укрывает её и сама скрывается. Нитьянанда остаётся стоять в своём облике и пляшет.)
Майтри. Владычица, что же это? Откуда вдруг взялся Нитьянанда? И куда делась та старуха?
Премабхакти. Это сила Йогамайи. Она сама вошла в него и стала старухой; а теперь — раз раса и так осталась не исчерпана и сладка — в своё время сокрылась. Оттого он и стоит здесь в собственном облике, Нитьянанда. Ибо:
3b09cd9bdf8b · опубликовано 13 сент. 2026 г., 12:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Развязка сцены занимает одну ремарку и происходит мгновенно: рывок, старуха отталкивает, Радха исчезает — а на её месте стоит Нитьянанда и пляшет.
Объяснение, которое даёт Премабхакти, важнее самой сцены. Игра прервалась не потому, что кончилась, а потому, что раса «осталась не исчерпана и сладка». Её оборвали на вкусе — иначе вкус кончился бы.