पौर्णमासी उवाच—रसविशेषसम्पादयित्री लीलावश्यकतावसरवैचित्रीयं सीताया रावणगृहगतिवन् नास्माभिर् अप्य् अन्यथा कर्तुं शक्यते । रसविशेषश् चैवम् एव सङ्गच्छते । भ्रमजनितत्वाद् अश्लीलताविश्लिष्टे परसम्बन्धस्याभासमात्रे दृष्टे सति तासां परनिवारणकुण्ठितानाम् उत्कण्ठावर्धनतः स्फुरदखर्वसुखगत्यां सर्वायत्यां विश्रान्तभ्रमनितान्तस्थिरतानिरतकान्तप्राप्तितस् तस्यातीव दीप्तताप्राप्तिर् इति । तथा च भविष्यत्काव्येषु श्रीमदुज्ज्वलनीलमणौ प्रमाणीकृतं प्राचां मतम् । तत्र मूलं यथा—
paurṇamāsī uvāca—rasa-viśeṣa-sampādayitrī līlāvaśyakatāvasara-vaicitrīyaṁ sītāyā rāvaṇa-gṛha-gativan nāsmābhir apy anyathā kartuṁ śakyate | rasa-viśeṣaś caivam eva saṅgacchate | bhrama-janitatvād aślīlatā-viśliṣṭe para-sambandhasyābhāsa-mātre dṛṣṭe sati tāsāṁ para-nivāraṇa-kuṇṭhitānām utkaṇṭhā-vardhanataḥ sphurad-akharva-sukha-gatyāṁ sarvāyatyāṁ viśrānta-bhrama-nitānta-sthiratā-nirata-kānta-prāptitas tasyātīva dīptatā-prāptir iti | tathā ca bhaviṣyat-kāvyeṣu śrīmad-ujjvala-nīlamaṇau pramāṇī-kṛtaṁ prācāṁ matam | tatra mūlaṁ yathā—
Паурнамаси сказала: «Это разнообразие поворотов, необходимых игре и рождающих особую расу, — как уход Ситы в дом Раваны — даже мы не можем изменить. А особая раса возникает именно так. Когда видна лишь тень связи с другим — свободная от непристойности, раз рождена наваждением, — а они бессильны отвратить этих других, их тоска растёт; и в конечном будущем, в сиянии безмерной радости, когда наваждение рассеется и они обретут Возлюбленного неизменно и навсегда, раса достигает высшего блеска. Так и в будущих поэмах, в «Шримад Уджвала-ниламани», мнение древних принято за довод. Основной текст там таков:
ada1c29bacf2 · published Sep 24, 2026, 8:10:34 PM UTC
Available inRUPage between verses with