Mahabharata
Шишупала-вадха-парва: гибель Шишупалы и завершение жертвы · Verse 2.42.30–31
2468 / 3756
Mahabharata · 2.42.30–31
Devanāgarī

पाण्डवस् त्व् अब्रवीद् भ्रातॄन् सत्कारेण महीपतिम् ॥
दमघोषात्मजं वीरं संसाधयत मा चिरम् ॥
तथा च कृतवन्तस् ते भ्रातुर् वै शासनं तदा ॥
चेदीनाम् आधिपत्ये च पुत्रम् अस्य महीपतिम् ॥
अभ्यषिञ्चत् तदा पार्थः सह तैर् वसुधाधिपैः ॥

Transliteration (IAST)

pāṇḍavas tv abravīd bhrātṝn satkāreṇa mahīpatim ||
damaghoṣātmajaṃ vīraṃ saṃsādhayata mā ciram ||
tathā ca kṛtavantas te bhrātur vai śāsanaṃ tadā ||
cedīnām ādhipatye ca putram asya mahīpatim ||
abhyaṣiñcat tadā pārthaḥ saha tair vasudhādhipaiḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पाण्डवस् त्व् अब्रवीद् भ्रातॄन्pāṇḍavas tv abravīd bhrātṝnПандава же сказал братьям:
सत्कारेण महीपतिम्satkāreṇa mahīpatim«с почестями [воздайте] царю,
दमघोष-आत्मजं वीरंdamaghoṣa-ātmajaṃ vīraṃгерою, сыну Дамагхоши;
संसाधयत मा चिरम्saṃsādhayata mā ciramобрядите [его] без промедления»;
चेदीनाम् आधिपत्ये चcedīnām ādhipatye caи на владычество над Чеди
पुत्रम् अस्य महीपतिम्putram asya mahīpatimсына его, владыку земли,
अभ्यषिञ्चत् तदा पार्थःabhyaṣiñcat tadā pārthaḥпомазал тогда Партха
सह तैर् वसुधा-अधिपैःsaha tair vasudhā-adhipaiḥвместе с теми владыками земли.
Translation

Пандава же сказал братьям: «Воздайте с почестями герою, сыну Дамагхоши [Śиśупāле]; обрядите [его погребение] без промедления». И Партха вместе с теми владыками земли помазал тогда на владычество над Чеди сына его.

Commentary

Едва свершилась казнь, Юдхиштхира велит почтить павшего и тотчас венчает на царство его сына. Знаменательно, что праведник не переносит вражды на тело врага и на его род: казнён виновный, но честь мёртвому воздана, а наследнику дан престол. Стих учит, что суд и милость идут рука об руку: покарать преступление — не значит мстить роду или глумиться над прахом. Прекращена неправда, а не истреблена семья; и на месте павшего гордеца утверждён его сын — дабы зло умерло вместе с виновным, а порядок жизни продолжился. Так возмездие праведного не множит зла, но пресекает его и восстанавливает лад.

Version

176d3fb5b9b0 · published Jun 16, 2026, 3:25:00 PM UTC

Page between verses with