Махабхарата
Самшаптака-вадха-парва: подвиг Бхагадатты7.25.56–59
6339 / 15823
Махабхарата · 7.25.56–59
Деванагари

स नागराजः प्रवराङ्कुशाहतः; पुरा सपक्षो ऽद्रिवरो यथा नृप ॥
भयं तथा रिपुषु समादधद् भृशं; वणिग्गणानां क्षुभितो यथार्णवः ॥
ततो ध्वनिर् द्विरदरथाश्वपार्थिवैर्; भयाद् द्रवद्भिर् जनितो ऽतिभैरवः ॥
क्षितिं वियद् द्यां विदिशो दिशस् तथा; समावृणोत् पार्थिव संयुगे तदा ॥
स तेन नागप्रवरेण पार्थिवो; भृशं जगाहे द्विषताम् अनीकिनीम् ॥
पुरा सुगुप्तां विबुधैर् इवाहवे; विरोचनो देववरूथिनीम् इव ॥
भृशं ववौ ज्वलनसखो वियद् रजः; समावृणोन् मुहुर् अपि चैव सैनिकान् ॥
तम् एकनागं गणशो यथा गजाः; समन्ततो द्रुतम् इव मेनिरे जनाः ॥

Транслитерация (IAST)

sa nāgarājaḥ pravarāṅkuśāhataḥ; purā sapakṣo 'drivaro yathā nṛpa ||
bhayaṃ tathā ripuṣu samādadhad bhṛśaṃ; vaṇiggaṇānāṃ kṣubhito yathārṇavaḥ ||
tato dhvanir dviradarathāśvapārthivair; bhayād dravadbhir janito 'tibhairavaḥ ||
kṣitiṃ viyad dyāṃ vidiśo diśas tathā; samāvṛṇot pārthiva saṃyuge tadā ||
sa tena nāgapravareṇa pārthivo; bhṛśaṃ jagāhe dviṣatām anīkinīm ||
purā suguptāṃ vibudhair ivāhave; virocano devavarūthinīm iva ||
bhṛśaṃ vavau jvalanasakho viyad rajaḥ; samāvṛṇon muhur api caiva sainikān ||
tam ekanāgaṃ gaṇaśo yathā gajāḥ; samantato drutam iva menire janāḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
सः नागराजःsaḥ nāgarājaḥтот царь слонов; [тот] царь слонов
प्रवराङ्कुशाहतःpravarāṅkuśāhataḥпонуждаемый отменным стрекалом; понукаемый отменным стрекалом
पुराpurāвстарь [некогда]; [как] встарь
सपक्षःsapakṣaḥкрылатый; крылатая
अद्रिवरःadrivaraḥлучшая из гор; лучшая из гор
यथाyathāкак [подобно]; точно
नृपnṛpaо царь; о государь
भयम्bhayamстрах; страх
तथाtathāтак [столь]; столь
रिपुषुripuṣu[в] врагов; [в] врагов
समादधत्samādadhatвселяя [внушая]; вселяя
भृशम्bhṛśamсильно [крепко]; крепко
वणिग्गणानाम्vaṇiggaṇānām[у] купцов [торгового люда]; [у] купцов
क्षुभितःkṣubhitaḥвзволнованный [вздыбленный]; вздыбленный
यथाyathāкак [подобно]; как
अर्णवःarṇavaḥокеан; океан
ततःtataḥзатем; тогда
ध्वनिःdhvaniḥшум [гул]; гул
द्विरदरथाश्वपार्थिवैःdviradarathāśvapārthivaiḥслонами, колесницами, конями и царями; слонами, колесницами, конями и царями
भयात्bhayātот страха; со страху
द्रवद्भिःdravadbhiḥбегущими [обращёнными в бегство]; бежавшими
जनितःjanitaḥпроизведённый [поднятый]; поднятый
अतिभैरवःatibhairavaḥпрежуткий [ужасающий]; ужасающий
क्षितिम्kṣitimземлю; землю
वियत्viyatвоздух [пространство]; воздух
द्याम्dyāmнебо; небо
विदिशःvidiśaḥпромежуточные стороны [межстороны]; межстороны
दिशःdiśaḥстороны [света]; страны света
तथाtathāтак же [равно]; равно
समावृणोत्samāvṛṇotзаполнил [объял]; объял
पार्थिवpārthivaо царь; о государь
संयुगेsaṃyugeв битве; в бою
तदाtadāтогда; тогда
सःsaḥон [Бхагадатта]; он
तेन नागप्रवरेणtena nāgapravareṇaтем наилучшим из слонов; тем наилучшим из слонов
पार्थिवःpārthivaḥцарь [владыка]; царь
भृशम्bhṛśamсильно [глубоко]; глубоко
जगाहेjagāheпогрузился [врезался]; врезался [в]
द्विषताम् अनीकिनीम्dviṣatām anīkinīmрать врагов; рать врагов
पुराpurāвстарь [некогда]; встарь
सुगुप्ताम्suguptāmнадёжно хранимую [защищённую]; надёжно хранимую
विबुधैःvibudhaiḥбогами; богами
इवivaсловно [как]; точно
आहवेāhaveв битве; в бою
विरोचनःvirocanaḥВирочана [Бали, сын Вирочаны]; Вирочана [Бали]
देववरूथिनीम्devavarūthinīmрать богов; рать богов
इवivaсловно [как]; точно
भृशम्bhṛśamсильно [крепко]; сильно
ववौvavauвеял [дул]; веял
ज्वलनसखःjvalanasakhaḥдруг огня [ветер]; друг огня [ветер]
वियत्viyatнебо [воздух]; небо
रजःrajaḥпыль [прах]; пыль
समावृणोत्samāvṛṇotзаполнил [застлал]; застлал
मुहुःmuhuḥснова и снова [то и дело]; то и дело
अपि च एवapi ca evaи притом [к тому же]; к тому же
सैनिकान्sainikānвоинов [ратников]; ратников
तम् एकनागम्tam ekanāgamтого одного слона; того одного слона
गणशःgaṇaśaḥво множестве [целыми стадами]; целыми стадами
यथा गजाःyathā gajāḥкак слоны; как слоны
समन्ततःsamantataḥсо всех сторон [повсюду]; повсюду
द्रुतम्drutamбыстро [тотчас]; —
मेनिरेmenireсочли [почли]; почли
जनाःjanāḥлюди [воины]; люди
Литературный перевод

Тот царь слонов, понукаемый отменным стрекалом, точно крылатая лучшая из гор встарь, о государь, столь крепко вселял страх во врагов, как вздыбленный океан — у купцов. Тогда гул, поднятый слонами, колесницами, конями и царями, бежавшими со страху, ужасающий, объял землю, воздух, небо, межстороны и страны света, о государь, в бою. И тогда тот царь с тем наилучшим из слонов глубоко врезался в рать врагов — точно встарь Вирочана [Бали] в надёжно хранимую богами рать богов в бою. Крепко веял друг огня — ветер; пыль то и дело застилала небо и ратников; и того одного слона люди почли целыми стадами слонов повсюду.

Версия

853be72a7455 · опубликовано 19 июл. 2026 г., 15:11:21 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами