奉爱甘露余篇
Prakāśa 4: On the Figures of Speech4.136吉瓦·哥斯瓦米
185 / 253
Linux
翻页
奉爱甘露余篇 · 4.136
॥
天城文

यद्य् एत एवालङ्काराः परस्परविमिश्रिताः ।तदा पृथगलङ्कारौ संसृष्टिः सङ्करस् तथा ॥136॥यथा लौकिकालङ्काराणां परस्परं विमिश्रतः पृथक् चारुत्वेन पृथगलङ्कारत्वं, तथोक्तरूपाणां काव्यालङ्काराणम् अपि परस्परमिश्रत्वे संसृष्टिसङ्कराख्यौ पृथगलङ्कारौ ।तत्र—मिथोऽनपेक्षया शब्दार्थालंकाराणां स्थितिः । एतेषां शब्दार्थालङ्काराणां, यथा—देवः पायाद् अपायाद् वः स्मेरेन्दीवरलोचनः ।संसारध्वान्तविध्वंसहंसः कंसनिषूदनः ॥अत्र पायाद् अपायाद् इति यमकम् । संसारे सादौ चानुप्रासः । इति शब्दालङ्कारयोः संसृष्टिः । द्वितीयपादे उपमा, द्वितीयार्धे च रूपकम् इत्य् अर्थालङ्कारसंसृष्टिः । एवं शब्दालङ्कारसंसृष्टेर् अर्थालङ्कारसंसृष्टेश् च स्थितत्वात् संसृष्टिः ।यथा वा—सुरतरुर् एष नतानां सुरतरुचिर् गोपरमणीनाम् ।त्रिभुवनजनकमनीयो जयति व्रजराजयुवराजः ॥अत्र शब्दालङ्कारयोर् यमकानुप्रासयोः संसृष्टिः ।आलुम्पतीव परितो मनसः प्रसादम्आलुञ्चतीव पदवीं नयनद्वयस्य ।उद्वेलकज्जलमहोदधिवद् गभीरोमोहान्धकार इव मोह इवान्धकारः ॥अत्रालङ्कारयोः समासगोत्प्रेक्षान्योन्योपमयोः संसृष्टिः ।मेघे माघवने मणाव् अपि घृणानिर्वाहको नीलिमा ।सामानाधिकरण्यम् अत्र किम् अहो चित्रं तमस् तेजसोः ॥अत्र शब्दालङ्कारयोः अनुप्रासविरोधयोः संसृष्टिः ।यदा तासां नेत्रप्रतिफलनमिश्रा झषगणामुहुर् नैवागच्छन् परिचितिविधानं कथम् अपि ।तदा स्पर्धाबद्धा इव मृदुलम् अङ्गं भृशम् अमीस्पृशन्तो भीरूणां मुरहरदृशोः कौतुकम् अधुः ॥योग्येन योग्यस्य तु नित्यसङ्गमःकस्मै न रोचेत भृशं सचेतसे ।रत्नेन हेम्नः शरदा सरोऽम्भसःसिताख्यपक्षेण यथा सुधारुचः ॥

转写 (IAST)

yady eta evālaṅkārāḥ paraspara-vimiśritāḥ |tadā pṛthag-alaṅkārau saṁsṛṣṭiḥ saṅkaras tathā ||136||yathā laukikālaṅkārāṇāṁ parasparaṁ vimiśrataḥ pṛthak cārutvena pṛthag-alaṅkāratvaṁ, tathokta-rūpāṇāṁ kāvyālaṅkārāṇam api paraspara-miśratve saṁsṛṣṭi-saṅkarākhyau pṛthag-alaṅkārau |tatra—mitho'napekṣayā śabdārthālaṁkārāṇāṁ sthitiḥ | eteṣāṁ śabdārthālaṅkārāṇāṁ, yathā—devaḥ pāyād apāyād vaḥ smerendīvara-locanaḥ |saṁsāra-dhvānta-vidhvaṁsa-haṁsaḥ kaṁsa-niṣūdanaḥ ||atra pāyād apāyād iti yamakam | saṁsāre sādau cānuprāsaḥ | iti śabdālaṅkārayoḥ saṁsṛṣṭiḥ | dvitīya-pāde upamā, dvitīyārdhe ca rūpakam ity arthālaṅkāra-saṁsṛṣṭiḥ | evaṁ śabdālaṅkāra-saṁsṛṣṭer arthālaṅkāra-saṁsṛṣṭeś ca sthitatvāt saṁsṛṣṭiḥ |yathā vā—sura-tarur eṣa natānāṁ surata-rucir gopa-ramaṇīnām |tribhuvana-jana-kamanīyo jayati vraja-rāja-yuvarājaḥ ||atra śabdālaṅkārayor yamakānuprāsayoḥ saṁsṛṣṭiḥ |ālumpatīva parito manasaḥ prasādamāluñcatīva padavīṁ nayana-dvayasya |udvela-kajjala-mahodadhivad gabhīromohāndhakāra iva moha ivāndhakāraḥ ||atrālaṅkārayoḥ samāsagotprekṣānyonyopamayoḥ saṁsṛṣṭiḥ |meghe māghavane maṇāv api ghṛṇā-nirvāhako nīlimā |sāmānādhikaraṇyam atra kim aho citraṁ tamas tejasoḥ ||atra śabdālaṅkārayoḥ anuprāsa-virodhayoḥ saṁsṛṣṭiḥ |yadā tāsāṁ netra-pratiphalana-miśrā jhaṣa-gaṇāmuhur naivāgacchan pariciti-vidhānaṁ katham api |tadā spardhābaddhā iva mṛdulam aṅgaṁ bhṛśam amīspṛśanto bhīrūṇāṁ murahara-dṛśoḥ kautukam adhuḥ ||yogyena yogyasya tu nitya-saṅgamaḥkasmai na roceta bhṛśaṁ sa-cetase |ratnena hemnaḥ śaradā saro'mbhasaḥsitākhya-pakṣeṇa yathā sudhā-rucaḥ ||

未能识别诗律

逐字释义
梵语IAST释义
यद्य्yadyесли
एतetaэти
एवालङ्काराःevālaṅkārāḥсамые украшения
परस्पर-विमिश्रिताःparaspara-vimiśritāḥсмешаны друг с другом,
तदाtadāтогда
पृथग्-अलङ्कारौpṛthag-alaṅkārauдва отдельных украшения:
संसृष्टिःsaṁsṛṣṭiḥсоединение
सङ्करस्saṅkarasи сплав
तथाtathāтакже
译文

Если эти самые украшения смешаны друг с другом, это два отдельных украшения — соединение и сплав. Как мирские украшения, смешанные друг с другом, прелестны по-своему и становятся отдельным украшением, так и украшения поэзии, смешиваясь, дают отдельные украшения — соединение и сплав. Из них соединение — когда словесные и смысловые украшения пребывают вместе, не завися друг от друга. Например: «Да хранит вас от бед Бог с глазами, как улыбающиеся синие лотосы, лебедь, рассеивающий тьму круговорота рождений, Губитель Камсы». Здесь «паяд апаяд» — ямака, «самсара» и прочее — созвучие: соединение словесных украшений. Во второй стопе — сравнение, во второй половине — уподобление: соединение смысловых. Так, раз есть соединение словесных и соединение смысловых украшений, — это соединение. Или: «Слава юному наследнику царя Враджа — древу желаний для склонившихся, отраде любви для пастушек, пленяющему людей трёх миров». Здесь соединение словесных украшений — ямаки и созвучия. «Будто отнимает у ума всякую ясность, будто стирает путь для двух глаз, глубокая, как великий океан разлившейся сурьмы, — тьма, как заблуждение, заблуждение, как тьма». Здесь соединение украшений — воображения и взаимного сравнения. «Синева в туче и в самоцвете Индры, несущая сострадание, — о диво, как здесь вместе живут тьма и свет!» Здесь соединение созвучия и противоречия. «Когда стаи рыб, смешавшись с отражениями их глаз, никак не могли свести знакомство, они, будто охваченные соперничеством, сильно касались нежных тел робких девушек и тем веселили глаза Губителя Муры». «Кому, имеющему сердце, не мил вечный союз достойного с достойным — как золота с самоцветом, воды озера с осенью, нектаролучей луны со светлой половиной месяца?»

版本

32e013b21795 · 发布于 2026年9月24日 12:40:03 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂