Mahabharata
Джарасандха-вадха-парва: гибель Джарасандхи · Verse 2.22.14–16
2253 / 3756
Mahabharata · 2.22.14–16
Devanāgarī

यः स सोदर्यवान् नाम द्वियोधः कृष्णसारथिः ॥
अभ्यासघाती संदृश्यो दुर्जयः सर्वराजभिः ॥
भीमार्जुनाभ्यां योधाभ्याम् आस्थितः कृष्णसारथिः ॥
शुशुभे रथवर्यो ऽसौ दुर्जयः सर्वधन्विभिः ॥
शक्रविष्णू हि संग्रामे चेरतुस् तारकामये ॥
रथेन तेन तं कृष्ण उपारुह्य ययौ तदा ॥

Transliteration (IAST)

yaḥ sa sodaryavān nāma dviyodhaḥ kṛṣṇasārathiḥ ||
abhyāsaghātī saṃdṛśyo durjayaḥ sarvarājabhiḥ ||
bhīmārjunābhyāṃ yodhābhyām āsthitaḥ kṛṣṇasārathiḥ ||
śuśubhe rathavaryo 'sau durjayaḥ sarvadhanvibhiḥ ||
śakraviṣṇū hi saṃgrāme ceratus tārakāmaye ||
rathena tena taṃ kṛṣṇa upāruhya yayau tadā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यः स सोदर्यवान् नामyaḥ sa sodaryavān nāmaта, что по имени Содарьяван,
द्वि-योधः कृष्ण-सारथिःdvi-yodhaḥ kṛṣṇa-sārathiḥвмещающая двух воинов, с Кришною-возничим,
अभ्यास-घाती संदृश्योabhyāsa-ghātī saṃdṛśyoразящая вблизи, видная [издали],
दुर्जयः सर्व-राजभिःdurjayaḥ sarva-rājabhiḥнеодолимая для всех царей;
भीम-अर्जुनाभ्यां योधाभ्याम्bhīma-arjunābhyāṃ yodhābhyāmБхимой и Арджуною, [двумя] воинами,
आस्थितः कृष्ण-सारथिःāsthitaḥ kṛṣṇa-sārathiḥзанятая, с Кришною-возничим,
शुशुभे रथ-वर्यो असौśuśubhe ratha-varyo asauсияла та лучшая из колесниц,
दुर्जयः सर्व-धन्विभिःdurjayaḥ sarva-dhanvibhiḥнеодолимая для всех лучников;
शक्र-विष्णू हि संग्रामेśakra-viṣṇū hi saṃgrāmeведь Шакра и Вишну в битве
चेरतुस् तारकामयेceratus tārakāmayeТаракамайя двигались [на ней],
रथेन तेन तं कृष्णrathena tena taṃ kṛṣṇaна той колеснице, Кришна,
उपारुह्य ययौ तदाupāruhya yayau tadāвзойдя, поехал тогда.
Translation

Та колесница, что зовётся Содарьяван, вмещающая двух воинов, разящая врага вблизи и видная издали, неодолимая для всех царей, — занятая воинами Бхимою и Арджуною, с Кришною-возничим, сияла, лучшая из колесниц, неодолимая для всех лучников. Ведь на ней Шакра и Вишну сражались в битве Таракамайя; на ту колесницу взойдя, Кришна тогда тронулся в путь.

Commentary

Колесница, на которой некогда Шакра и Вишну вместе бились в войне Таракамайя, ныне несёт Кришну с двумя братьями — и трофей тирана становится знаком давнего союза Господа с праведной силой. Знаменательно, что орудие, послужившее Джарасандхе, в руках Всевышнего возвращается к своему истинному назначению: оно «неодолимо» не само по себе, а тем, кто на нём. Стих напоминает: всё сущее принадлежит Господу, и захваченное неправдою рано или поздно возвращается к Нему.

Version

58c9fec56a63 · published Jun 16, 2026, 1:45:00 PM UTC

Page between verses with