अतएव स्कान्दप्रभासखण्डे पुरा तपश् चचारोग्रम् अमराणां पितामहः । आविर्भूतास् ततो वेदाः सषडङ्गपदक्रमाः ॥ ततः पुराणम् अखिलं सर्वशास्त्रमयं ध्रुवम् । नित्यशब्दमयं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम् ॥ निर्गतं ब्रह्मणो वक्त्रात् तस्य भेदान् निबोधत । ब्राह्म्यं पुराणं प्रथमम् इत्य् आदि । अत्र शतकोटिसङ्ख्या ब्रह्मलोके प्रसिद्धेति तथोक्तम् । तृतीयस्कन्धे च ऋग्यजुःसामाथर्वाख्यान् वेदान् पूर्वादिभिर् मुखैः इत्य् आदिप्रकरणे, इतिहासपुराणानि पञ्चमं वेदम् ईश्वरः । सर्वेभ्य एव वक्त्रेभ्यः ससृजे सर्वदर्शनः ॥ इति । अपि चात्र साक्षाद् एव वेदशब्दः प्रयुक्तः पुराणेतिहासयोः । अन्यत्र च पुराणं पञ्चमो वेदः । इतिहासः पुराणं च पञ्चमो वेद उच्यते । वेदान् अध्यापयामास महाभारतपञ्चमान् इत्य् आदौ । अन्यथा वेदान् इत्यादाव् अपि पञ्चमत्वं नावकल्पेत समानजातीयनिवेशितत्वात् सङ्ख्यायाः । भविष्यपुराणे कार्ष्णं च पञ्चमं वेदं यन् महाभारतं स्मृतम् इति । तथा च सामकौथुमीयशाखायां छान्दोग्योपनिषदि च ऋग्वेदं भगवोऽध्येमि यजुर्वेदं सामवेदम् आथर्वणं चतुर्थम् इतिहासं पुराणं पञ्चमं वेदानां वेदम् इत्य् आदि । अतएव अस्य महतो भूतस्य इत्य् आदाव् इतिहासपुराणयोश् चतुर्णाम् एवान्तर्भूतत्वकल्पनया प्रसिद्धप्रत्याख्यानं निरस्तम् । तद् उक्तं ब्राह्म्यं पुराणं प्रथमम् इत्य् आदि
ataeva skānda-prabhāsa-khaṇḍe -purā tapaś cacārogram amarāṇāṁ pitāmahaḥ | āvirbhūtās tato vedāḥ saṣaḍ-aṅga-pada-kramāḥ || tataḥ purāṇam akhilaṁ sarva-śāstra-mayaṁ dhruvam | nitya-śabda-mayaṁ puṇyaṁ śata-koṭi-pravistaram || nirgataṁ brahmaṇo vaktrāt tasya bhedān nibodhata | brāhmyaṁ purāṇaṁ prathamam ity ādi | atra śata-koṭi-saṅkhyā brahma-loke prasiddheti tathoktam | tṛtīya-skandhe ca ṛg-yajuḥ-sāmātharvākhyān vedān pūrvādibhir mukhaiḥ ity ādi-prakaraṇe, itihāsa-purāṇāni pañcamaṁ vedam īśvaraḥ | sarvebhya eva vaktrebhyaḥ sasṛje sarva-darśanaḥ || iti | api cātra sākṣād eva veda-śabdaḥ prayuktaḥ purāṇetihāsayoḥ | anyatra ca --purāṇaṁ pañcamo vedaḥ | itihāsaḥ purāṇaṁ ca pañcamo veda ucyate | vedān adhyāpayāmāsa mahābhārata-pañcamān ity ādau | anyathā vedān ityādāv api pañcamatvaṁ nāvakalpeta samāna-jātīya-niveśitatvāt saṅkhyāyāḥ | bhaviṣya-purāṇe kārṣṇaṁ ca pañcamaṁ vedaṁ yan mahābhārataṁ smṛtam iti | tathā ca sāma-kauthumīya-śākhāyāṁ chāndogyopaniṣadi ca --ṛg-vedaṁ bhagavo'dhyemi yajur-vedaṁ sāma-vedam ātharvaṇaṁ caturtham itihāsaṁ purāṇaṁ pañcamaṁ vedānāṁ vedam ity ādi | ataeva asya mahato bhūtasya ity ādāv itihāsa-purāṇayoś caturṇām evāntarbhūtatva-kalpanayā prasiddha-pratyākhyānaṁ nirastam | tad uktaṁ brāhmyaṁ purāṇaṁ prathamam ity ādi
Потому и в «Сканде», в разделе Прабхасы: «Некогда праотец бессмертных совершал суровое подвижничество, и оттого явились Веды с шестью частями и порядками слов. Затем из уст Брахмы вышла вся „Пурана“ — состоящая из всех писаний, непреложная, состоящая из вечного слова, благая, объёмом в сто коти. Узнайте же её разделения: первая — „Брахма-пурана“» — и далее. Число «сто коти» известно в мире Брахмы; потому так и сказано.
И в третьей песни, в разделе, что начинается словами «Веды, именуемые „Риг“, „Яджур“, „Сама“ и „Атхарва“, — восточными и прочими устами»: «„Итихасы“ и „Пураны“ — пятую Веду — Владыка, всё видящий, сотворил из всех уст разом».
Здесь слово «Веда» применено к «Пуране» и «Итихасе» прямо. И в других местах: «„Пурана“ — пятая Веда»; «„Итихаса“ и „Пурана“ зовутся пятой Ведой»; «он обучил Ведам, пятая из которых — „Махабхарата“» — и далее. Иначе в словах «Ведам» и подобных пятеричность была бы неуместна: счёт относят лишь к однородному.
В «Бхавишья-пуране»: «И пятая Веда, Кришнова, которую называют „Махабхаратой“». Так и в каутхумийской ветви «Самы», в «Чхандогья-упанишаде»: «Господин, я изучил „Риг-веду“, „Яджур-веду“, „Сама-веду“, „Атхарвану“ — четвёртую, „Итихасу“ и „Пурану“ — пятую, Веду Вед» — и далее.
Потому и отвергнуто отрицание общеизвестного — измышление, будто в словах «этого великого Существа» и далее «Итихаса» и «Пурана» включены в самые четыре. Ведь сказано: «первая — „Брахма-пурана“» — и далее.
000000000000 · опубликовано 1 янв. 1970 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Доказательство ведётся одним приёмом — счётом.
Пятым называют только среди однородного: назвать «Итихасу» и «Пурану» пятой Ведой можно лишь тогда, когда они Веда.
Возражение, что они уже входят в четыре, снимает сама «Чхандогья»: там они названы отдельно и после четвёртой.