अत्र यद्यपि तत्र श्रीव्यासनारदौ तस्यापि गुरुपरमगुरू, तथापि पुनस् तन्मुखनिःसृतं श्रीभागवतं तयोर् अप्य् अश्रुतचरम् इव जातम् इत्य् एवं श्रीशुकस् ताव् अप्य् उपदिदेश देश्यम् इत्य् अभिप्रायः । यद् उक्तं शुकमुखाद् अमृतद्रव्यसंयुतम् इति । तस्माद् एवम् अपि श्रीभागवतस्यैव सर्वाधिक्यम् । मात्स्यादीनां यत् पुराणाधिक्यं श्रूयते तत् त्व् आपेक्षिकम् इति । अहो किं बहुना, श्रीकृष्णप्रतिनिधिरूपम् एवेदम् । यत उक्तं प्रथमस्कन्धेकृष्णे स्वधामोपगते धर्मज्ञानादिभिः सह । कलौ नष्टदृशाम् एष पुराणार्को ऽधुनोदितः ॥ इति । अतएव सर्वगुणयुक्तत्वम् अस्यैव दृष्टं धर्मः प्रोज्झितकैतवोऽत्र इत्य् आदिना, वेदाः पुराणं काव्यं च प्रभुर् मित्रं प्रियेव च । बोधयन्तीति हि प्राहुस् त्रिवृद् भागवतं पुनः ॥ इति मुक्ताफले हेमाद्रिकारवचनेन च । तस्मान् मन्यन्तां वा केचित् पुराणान्तरेषु वेदसापेक्षत्वं श्रीभागवते तु तथा सम्भावना स्वयम् एव निरस्तैत्य् अपि स्वयम् एव लब्धं भवति । अतएव परमश्रुतिरूपत्वं तस्य । यथोक्तम् कथं वा पाण्डवेयस्य राजर्षेर् मुनिना सह । संवादः समभूत् तात यत्रैषा सात्वती श्रुतिः ॥ इति । अथ यत् खलु सर्वं पुराणजातम् आविर्भाव्येत्य् आदिकं पूर्वम् उक्तं तत् तु प्रथमस्कन्धगतश्रीव्यासनारदसंवादेनैव प्रमेयम्
atra yadyapi tatra śrī-vyāsa-nāradau tasyāpi guru-parama-gurū, tathāpi punas tan-mukha-niḥsṛtaṁ śrī-bhāgavataṁ tayor apy aśrutacaram iva jātam ity evaṁ śrī-śukas tāv apy upadideśa deśyam ity abhiprāyaḥ | yad uktaṁ śuka-mukhād amṛta-dravya-saṁyutam iti | tasmād evam api śrī-bhāgavatasyaiva sarvādhikyam | mātsyādīnāṁ yat purāṇādhikyaṁ śrūyate tat tv āpekṣikam iti | aho kiṁ bahunā, śrī-kṛṣṇa-pratinidhi-rūpam evedam | yata uktaṁ prathama-skandhe--kṛṣṇe sva-dhāmopagate dharma-jñānādibhiḥ saha | kalau naṣṭa-dṛśām eṣa purāṇārko 'dhunoditaḥ || iti | ataeva sarva-guṇa-yuktatvam asyaiva dṛṣṭaṁ dharmaḥ projjhita-kaitavo'tra ity ādinā, vedāḥ purāṇaṁ kāvyaṁ ca prabhur mitraṁ priyeva ca | bodhayantīti hi prāhus trivṛd bhāgavataṁ punaḥ || iti muktāphale hemādri-kāra-vacanena ca | tasmān manyantāṁ vā kecit purāṇāntareṣu veda-sāpekṣatvaṁ śrī-bhāgavate tu tathā sambhāvanā svayam eva nirastaity api svayam eva labdhaṁ bhavati | ataeva parama-śruti-rūpatvaṁ tasya | yathoktam --kathaṁ vā pāṇḍaveyasya rājarṣer muninā saha | saṁvādaḥ samabhūt tāta yatraiṣā sātvatī śrutiḥ || iti | atha yat khalu sarvaṁ purāṇa-jātam āvirbhāvyety ādikaṁ pūrvam uktaṁ tat tu prathama-skandha-gata-śrī-vyāsa-nārada-saṁvādenaiva prameyam
Правда, Шри Вьяса и Нарада — его учитель и учитель его учителя; и всё же «Бхагавата», изошедшая из его уст, стала словно неслыханной прежде и для них двоих. Так Шри Шука преподал подлежащее наставлению и им обоим — таков замысел. О том и сказано: «соединённый с нектарною влагой из уст Шуки».
Потому и отсюда видно превосходство именно «Шри Бхагаваты» над всем. А что слышится о превосходстве «Матсьи» и прочих пуран — то сказано относительно.
Да что много говорить: она — сам облик заместителя Шри Кришны. Ведь в первой песни сказано: «Когда Кришна ушёл в Свою обитель вместе с дхармой, знанием и прочим, — для утративших зрение в кали ныне взошло вот это солнце пураны».
Потому и снабжённость всеми достоинствами видна именно у неё — из слов «здесь дхарма, из которой отброшено лукавство» и далее, и из речения сочинителя Хемадри в «Муктапхале»: «Веды, „Пурана“ и поэзия вразумляют — как господин, как друг и как любимая, говорят; „Бхагавата“ же троякая».
Потому, пусть иные и считают, что прочие пураны зависят от Веды, — о «Шри Бхагавате» такое предположение отвергнуто само собою, и это само собою же и получается. Оттого она и есть сама высшая шрути. Как сказано: «Как же, милый, случилась у раджарши, потомка Панду, беседа с тем муни, в которой эта сатватская шрути?»
А что прежде было сказано — «явив весь род пуран» и прочее, — то доказуемо самой беседой Шри Вьясы и Нарады в первой песни.
000000000000 · опубликовано 1 янв. 1970 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Тонкость в том, что Шука учит собственного отца и его учителя.
Сравнение Хемадри разводит три способа вразумления — приказом, дружбой, любовью; книге отдаются все три сразу.
«Заместитель» сказано буквально: книга занимает место ушедшего, а не напоминает о Нём.