Mahabharata
Вайвахика-парва: сказание о пяти Индрах · Verse 1.189.7–8
1388 / 3756
Mahabharata · 1.189.7–8
Devanāgarī

ब्रह्मोवाच
वैवस्वतो व्यापृतः सत्रहेतोस्; तेन त्व् इमे न म्रियन्ते मनुष्याः ॥
तस्मिन्न् एकाग्रे कृतसर्वकार्ये; तत एषां भवितैवान्तकालः ॥
वैवस्वतस्यापि तनुर् विभूता; वीर्येण युष्माकम् उत प्रयुक्ता ॥
सैषाम् अन्तो भविता ह्य् अन्तकाले; तनुर् हि वीर्यं भविता नरेषु ॥

Transliteration (IAST)

brahmovāca
vaivasvato vyāpṛtaḥ satrahetos; tena tv ime na mriyante manuṣyāḥ ||
tasminn ekāgre kṛtasarvakārye; tata eṣāṃ bhavitaivāntakālaḥ ||
vaivasvatasyāpi tanur vibhūtā; vīryeṇa yuṣmākam uta prayuktā ||
saiṣām anto bhavitā hy antakāle; tanur hi vīryaṃ bhavitā nareṣu ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वैवस्वतः व्यापृतः सत्रहेतोः तेन तु इमे न म्रियन्ते मनुष्याःvaivasvataḥ vyāpṛtaḥ satrahetoḥ tena tu ime na mriyante manuṣyāḥ«Вайвасвата [Яма] занят ради жертвы, оттого и не умирают эти люди;
तस्मिन् एकाग्रे कृतसर्वकार्ये ततः एषां भविता एव अन्तकालःtasmin ekāgre kṛtasarvakārye tataḥ eṣāṃ bhavitā eva antakālaḥкогда он, сосредоточенный, исполнит всё дело [обряда], тогда и настанет им смертный час;
वैवस्वतस्य अपि तनुः विभूता वीर्येण युष्माकम् उत प्रयुक्ताvaivasvatasya api tanuḥ vibhūtā vīryeṇa yuṣmākam uta prayuktāи мощь [/тело] Вайвасваты, возросшая, вашею силою к тому же подкреплённая,
सा एषाम् अन्तः भविता हि अन्तकाले तनुः हि वीर्यं भविता नरेषुsā eṣām antaḥ bhavitā hi antakāle tanuḥ hi vīryaṃ bhavitā nareṣuона и станет им концом в смертный час; ибо мощь [его] станет [гибелью] среди людей»;
Translation

Брахма сказал: «Яма занят ради жертвы, оттого и не умирают эти люди; когда он, сосредоточенный, исполнит всё дело обряда, тогда настанет им смертный час. И мощь Ямы, возросшая, подкреплённая вашею силою, станет им концом в смертный час, ибо мощь его станет гибелью среди людей».

Commentary

Здесь Брахма успокаивает, открывая течение времени. Знаменательно, что он не нарушает порядка силою, но указывает: в свой срок Яма вернётся к делу, и смерть восстановится сама. В этом — терпеливая мудрость Провидения, действующего «во время своё», а не наспех. Так писание являет, что лад восстанавливается в назначенный час; и за этим словом следует знамение у Ганги.

Version

c8475e4be603 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with