Mahabharata
Вайвахика-парва: сказание о пяти Индрах · Verse 1.189.1–2
1384 / 3756
Mahabharata · 1.189.1–2
Devanāgarī

व्यास उवाच
पुरा वै नैमिषारण्ये देवाः सत्रम् उपासते ॥
तत्र वैवस्वतो राजञ् शामित्रम् अकरोत् तदा ॥
ततो यमो दीक्षितस् तत्र राजन्; नामारयत् किं चिद् अपि प्रजाभ्यः ॥
ततः प्रजास् ता बहुला बभूवुः; कालातिपातान् मरणात् प्रहीणाः ॥

Transliteration (IAST)

vyāsa uvāca
purā vai naimiṣāraṇye devāḥ satram upāsate ||
tatra vaivasvato rājañ śāmitram akarot tadā ||
tato yamo dīkṣitas tatra rājan; nāmārayat kiṃ cid api prajābhyaḥ ||
tataḥ prajās tā bahulā babhūvuḥ; kālātipātān maraṇāt prahīṇāḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पुरा वै नैमिषारण्ये देवाः सत्रम् उपासतेpurā vai naimiṣāraṇye devāḥ satram upāsateвстарь, в лесу Наймиша, боги совершали жертвенную сессию [саттру],
तत्र वैवस्वतः राजन् शामित्रम् अकरोत् तदाtatra vaivasvataḥ rājan śāmitram akarot tadāтам Вайвасвата [Яма], о царь, исполнял тогда [долг] заклателя [шамитра];
ततः यमः दीक्षितः तत्र राजन् न अमारयत् किं चित् अपि प्रजाभ्यःtataḥ yamaḥ dīkṣitaḥ tatra rājan na amārayat kiṃ cit api prajābhyaḥи Яма, посвящённый там [в обряд], о царь, не умерщвлял нисколько [никого] из тварей;
ततः प्रजाः ताः बहुलाः बभूवुः कालातिपातात् मरणात् प्रहीणाःtataḥ prajāḥ tāḥ bahulāḥ babhūvuḥ kālātipātāt maraṇāt prahīṇāḥоттого твари те умножились, по неприходу [своего] срока лишённые смерти;
Translation

Вьяса сказал: «Встарь, в лесу Наймиша, боги совершали жертвенную сессию; там Яма исполнял долг заклателя. И, посвящённый в обряд, он никого из тварей не умерщвлял; оттого твари умножились, лишённые смерти из-за неприхода их срока».

Commentary

Здесь являет себя, что и смерть служит мировому ладу. Знаменательно, что, когда Яма отвлёкся, твари перестали умирать — и это сочтено расстройством порядка, а не благом. Здесь явлено, что рождение и смерть суть установленный Господом ритм, поддерживающий равновесие творения. Так писание являет необходимость смертного срока; и нарушение его взывает к восстановлению порядка.

Version

a5dac010a4e3 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with