Mahabharata
Вайвахика-парва: сказание о пяти Индрах · Verse 1.189.22–23
1396 / 3756
Mahabharata · 1.189.22–23
Devanāgarī

उक्तस् त्व् एवं विभुना देवराजः; प्रवेपमानो भृशम् एवाभिषङ्गात् ॥
स्रस्तैर् अङ्गैर् अनिलेनेव नुन्नम्; अश्वत्थपत्रं गिरिराजमूर्ध्नि ॥
स प्राञ्जलिर् विनतेनाननेन; प्रवेपमानः सहसैवम् उक्तः ॥
उवाच चेदं बहुरूपम् उग्रं; द्रष्टा शेषस्य भगवंस् त्वं भवाद्य ॥

Transliteration (IAST)

uktas tv evaṃ vibhunā devarājaḥ; pravepamāno bhṛśam evābhiṣaṅgāt ||
srastair aṅgair anileneva nunnam; aśvatthapatraṃ girirājamūrdhni ||
sa prāñjalir vinatenānanena; pravepamānaḥ sahasaivam uktaḥ ||
uvāca cedaṃ bahurūpam ugraṃ; draṣṭā śeṣasya bhagavaṃs tvaṃ bhavādya ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
उक्तः तु एवं विभुना देवराजः प्रवेपमानः भृशम् एव अभिषङ्गात्uktaḥ tu evaṃ vibhunā devarājaḥ pravepamānaḥ bhṛśam eva abhiṣaṅgātтак молвленный владыкою, царь богов, сильно трепеща от потрясения,
स्रस्तैः अङ्गैः अनिलेन इव नुन्नम् अश्वत्थपत्रं गिरिराजमूर्ध्निsrastaiḥ aṅgaiḥ anilena iva nunnam aśvatthapatraṃ girirājamūrdhniс обвисшими членами, как лист ашваттхи, гонимый ветром на вершине царя гор,
सः प्राञ्जलिः विनतेन आननेन प्रवेपमानः सहसा एवम् उक्तःsaḥ prāñjaliḥ vinatena ānanena pravepamānaḥ sahasā evam uktaḥон, со сложенными ладонями, с поникшим лицом, трепеща, так внезапно молвленный,
उवाच च इदं बहुरूपम् उग्रं द्रष्टा शेषस्य भगवन् त्वं भव अद्यuvāca ca idaṃ bahurūpam ugraṃ draṣṭā śeṣasya bhagavan tvaṃ bhava adyaсказал многоликому грозному: «владыкою [и] зрителем всего остального, о владыка, будь ты ныне»;
Translation

«Так молвленный владыкою, царь богов, сильно трепеща от потрясения, с обвисшими членами, как лист ашваттхи, гонимый ветром на вершине горы, со сложенными ладонями, с поникшим лицом, трепеща, сказал многоликому грозному: „Владыкою и зрителем всего остального, о владыка, будь ты ныне“».

Commentary

Здесь недавний гордец предаётся Владыке со сложенными ладонями. Знаменательно превращение: тот, кто кичился «я — владыка», ныне дрожит, как лист, и признаёт Шиву господином всего. Здесь — спасительный плод смирения: посрамлённая гордыня обращается в предание себя. Так писание являет, что урок достиг цели; и Индра, склонясь, признаёт высшую власть.

Version

13b0cd224f91 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with