तद् इदं वर्णयन्तीषु तास्व् अपि सा विशिष्टेत्य् अवगम्यते । अयं भावः श्रीत्वे प्रसिद्धायाः श्रियस् तत्र कामनैव श्रूयते । न तु सङ्गतिः । यद् वाञ्छया श्रीर् ललनाचरत् तपो विहाय कामान् सुचिरं धृतव्रता इति नागपत्नीनाम् । या वै श्रियार्चितम् अजादिभिर् आप्तकामैर् इत्य् आदि उद्धवस्यापि वाक्यात् । न च रुक्मिणीत्वे प्रसिद्धायाः श्रियस् तत्र सङ्गतिः । कालदेशयोर् अन्यतमत्वात् । न च व्रजस्त्रीणां श्रीसम्बन्धलालसा युक्ता—नायं श्रियोऽङ्ग इत्य् आदिना ततोऽपि परमाधिक्यश्रवणात् । तस्माद् रुक्मिणी द्वारवत्यां तु राधा वृन्दावने वने इत्य् आद्य् उक्तसिद्धान्तानुसारेण सर्वतो विलक्षणा या श्रीर् विराजते ताम् उद्दिश्यैव व्रजदेवीनां तद् इदं वाक्यम् । ततश् च तासां यथा तत्र स्पृहास्पदता तथास्माकं पट्टमहिषीणाम् इति । सङ्गमश् चायं दिवस एवेति सम्भाव्यते । तत्रैव पुलिन्दानां भ्रमणात् कुङ्कुमानां लेपनकर्मणार्द्रत्वावगमाच् च । द्वयोः सङ्गमश् चायं न सम्भोगविशेषरूपः । रासप्रसङ्गे—
भगवान् अपि ता रात्रीः शरदोत्फुल्लमल्लिकाः ।
वीक्ष्य रन्तुं मनश्चक्रे ॥140॥
इत्य् अत्रैव नवसङ्गमस्य प्रतीयमानत्वात् । अन्यथा तत्र परीक्षार्थं पुनस् तेनोपेक्षावचनस्यासङ्गत्वापत्तेः । तद् इदं वेणुप्रकरणे भणितत्वाद् वेणुसम्बन्धेनैव गम्यते । उरुगाय इत्य् अनेनैष एव संसूचितः । तस्माद् कद्âचिद् वेणुकृताकर्षायास् तस्या लब्धमूर्च्छाया मूर्च्छाशान्तये सकुङ्कुमे स्विन्ने वक्षसि सम्भ्रमतः केवलेन श्रीचरणसञ्जीवनीपल्लवेन स्पृशन् गेवाद्यापि
tad idaṁ varṇayantīṣu tāsv api sā viśiṣṭety avagamyate | ayaṁ bhāvaḥ śrītve prasiddhāyāḥ śriyas tatra kāmanaiva śrūyate | na tu saṅgatiḥ | yad vāñchayā śrīr lalanācarat tapo vihāya kāmān suciraṁ dhṛta-vratā iti nāgapatnīnām | yā vai śriyārcitam ajādibhir āpta-kāmair ity ādi uddhavasyāpi vākyāt | na ca rukmiṇītve prasiddhāyāḥ śriyas tatra saṅgatiḥ | kāla-deśayor anyatamatvāt | na ca vraja-strīṇāṁ śrī-sambandha-lālasā yuktā—nāyaṁ śriyo’ṅga ity ādinā tato’pi paramādhikya-śravaṇāt | tasmād rukmiṇī dvāravatyāṁ tu rādhā vṛndāvane vane ity ādy ukta-siddhāntānusāreṇa sarvato vilakṣaṇā yā śrīr virājate tām uddiśyaiva vraja-devīnāṁ tad idaṁ vākyam | tataś ca tāsāṁ yathā tatra spṛhāspadatā tathāsmākaṁ paṭṭa-mahiṣīṇām iti | saṅgamaś cāyaṁ divasa eveti sambhāvyate | tatraiva pulindānāṁ bhramaṇāt kuṅkumānāṁ lepana-karmaṇārdratvāvagamāc ca | dvayoḥ saṅgamaś cāyaṁ na sambhoga-viśeṣa-rūpaḥ | rāsa-prasaṅge—
bhagavān api tā rātrīḥ śaradotphullamallikāḥ |
vīkṣya rantuṁ manaścakre ||140||
ity atraiva nava-saṅgamasya pratīyamānatvāt | anyathā tatra parīkṣārthaṁ punas tenopekṣāvacanasyāsaṅgatvāpatteḥ | tad idaṁ veṇu-prakaraṇe bhaṇitatvād veṇu-sambandhenaiva gamyate | urugāya ity anenaiṣa eva saṁsūcitaḥ | tasmād kadâcid veṇu-kṛtākarṣāyās tasyā labdha-mūrcchāyā mūrcchāśāntaye sa-kuṅkume svinne vakṣasi sambhramataḥ kevalena śrī-caraṇa-sañjīvanī-pallavena spṛśan gevādyāpi
metro no identificado
Понятно, что и среди тех, кто так описывает, она особенная. Смысл таков: о Шри, известной как Лакшми, там слышно лишь желание, а не встреча — ведь жёны нага говорят: «Желая этого, Шри, отказавшись от желаний, долго подвизалась, держа обет», — и Уддхава: «…которые чтила Шри и Брахма с другими, чьи желания исполнены». И Шри, известная как Рукмини, не могла там с ним встретиться: и время, и место иные. И женщинам Враджа не пристало стремиться к связи со Шри — ведь из слов «Не было этой милости у Шри на груди…» слышно, что они намного выше её. Значит, по установленному выводу — «В Двараке — Рукмини, в лесу Вриндавана — Радха» — эти слова богинь Враджа относятся к той Шри, что сияет, отличная от всех. А отсюда царицы и говорят: как она желанна для них, так и для нас, главных цариц. Эта встреча, надо думать, была днём: ведь там бродили пулинды, а раз кункуму намазывали, она была ещё влажной. И встреча эта не была особым соединением: ведь в рассказе о раса, в стихе И Бхагаван, увидев те ночи с распустившимся осенним жасмином, решил предаться игре, — видно, что встреча там — новая; иначе его слова безразличия, сказанные, чтобы испытать их, были бы неуместны. А раз это сказано в главе о флейте, понятно, что это связано с флейтой; на него и указывает слово «Уругая». Значит, было так: однажды, привлечённая флейтой, она лишилась чувств; и он в смятении, чтобы привести её в себя, коснулся её вспотевшей, покрытой кункумой груди одним лишь животворным побегом своей святой стопы — и тотчас,
0f6df18eaa6c · publicado 24 sept 2026, 8:03:23 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Джива восстанавливает сцену: кункума на стопах Кришны — с груди Радхи, которую он лишь коснулся стопой, приводя её в чувство. Цитаты — Бхагавата-пурана 10.16.36, 10.47.62, 10.47.60 и 10.29.1.