द्विसप्तति तथान्यानि नियुतान्यधिकानि तु । अशीतिं च सहस्राणि त्रैलोक्यैश्वर्यवानभूत्
पर्यायेण तु राजाभूद्वलिवर्षार्बुदं पुनः । षष्ठि चैव सहस्राणि नियुतानि च विंशतिम्
बलिराज्याधिकारे तु यावत्कालश्चकीर्तितः । तावत्कालं तु प्रह्मादोनिर्वृतोह्यसुरैः सह
जयार्थमेतेविज्ञेया असुराणां महौजसः । त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेन्द्रेणानुपाल्यते
असम्पन्नमिदं सर्व यावद्वर्षायुतं पुनः । पर्यायेणैव सम्प्राप्ते त्रैलोक्यं पाकशासने
ततोसुरान्परित्यज्य यज्ञो देवानगच्छत । यज्ञे देवानथगते दितिजाः काव्यमब्रुवन्
dvisaptati tathānyāni niyutānyadhikāni tu | aśītiṃ ca sahasrāṇi trailokyaiśvaryavānabhūt
paryāyeṇa tu rājābhūdvalivarṣārbudaṃ punaḥ | ṣaṣṭhi caiva sahasrāṇi niyutāni ca viṃśatim
balirājyādhikāre tu yāvatkālaścakīrtitaḥ | tāvatkālaṃ tu prahmādonirvṛtohyasuraiḥ saha
jayārthametevijñeyā asurāṇāṃ mahaujasaḥ | trailokyamidamavyagraṃ mahendreṇānupālyate
asampannamidaṃ sarva yāvadvarṣāyutaṃ punaḥ | paryāyeṇaiva samprāpte trailokyaṃ pākaśāsane
tatosurānparityajya yajño devānagacchata | yajñe devānathagate ditijāḥ kāvyamabruvan
Хираньякашипу-царь сиял арбуду лет, и ещё семьдесят две ниюты сверх того, и восемьдесят тысяч, — владетелем трёх миров он был. По чреде стал царём Бали — вновь арбуду лет, и шестьдесят ниют, и двадцать. Сколько времени названо для владычества Бали, столько же покоился Прахлада вместе с асурами. Да будут познаны эти [битвы], ради победы у асуров великой мощи. Ныне же это трёхмирье охраняется великим Индрой невозмущённым; и всё это остаётся несовершённым, покуда десять тысяч лет по чреде не будут обретены карателем Паки. Затем Жертва, покинув асуров, ушла к богам, — и сыны Дити сказали Кавье…
7e3f786140eb · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:26 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Царства меряются не победами, а сроками: столько-то у Хираньякашипу, столько-то у Бали. Власть в этом рассказе — не завоевание, а очередь, и очередь идёт «по чреде» (paryāyeṇa).
И ключевое сказано мимоходом: ушла Жертва. Не войско перешло на сторону богов, а сам обряд; асуры лишились не силы, а связи с высшим — и с этого начинается всё дальнейшее.