जगद्विनाशि सङ्गमं गरुत्मता गजङ्गमं
भुजङ्गमण्डलीपदं पतङ्गनन्दिनीह्रदं
विषाग्निदग्धनीरजं निरीक्ष्य तस्य तीरजं
मुदाधिरुह्य दर्पतः कदम्बम् उग्रसर्पतः
क्षणादशङ्कितस्ततः पतन्गुरुः समन्ततः
पयो विकीर्णवान् अलं परिज्वलद्विषानलं
धनुःशते सतां गतिर् भुजोद्धताम्बुसंहतिः
करालदृष्टिदारुणैः फणैर् मणिप्रभारुणैर्
युतेन लोकदाहिना विनद्य कालियाहिना
रुषोद्भटेन वेष्टितः प्रपन्नबालचेस्टितः
ततोऽद्भुतावलोकतः समेत्य तीव्रशोकतस्
तनुस्खलत्पटालिभिर् महार्तनादशालिभिर्
बलोपदेशसारतस् तदा ह्रदावतारतः
शनैर् निवृत्तलालसैर् मुहुर् व्यथाकुलालसैः
सदारवृद्धबालकैः समस्तधेनुपालकैर्
विलोकितः स्मिताननः कृतोरगावमाननः
प्रणुन्नभोगरोधनः सुहृद्गणाधिशोधनः
श्रिताण्डजेन्द्रविभ्रमः स्फुरत्करालविक्रमः
स्वमूर्धरत्नपिञ्जरं निरस्य नागकुञ्जरं
प्लुतेन तस्य रङ्गतः फणाङ्गणेषु सङ्गतः
प्रणीतदिव्यनर्तनः कृतोत्सवानुवर्तनः
प्रसूनवृन्दवर्षिभिः खलार्दनेन हर्षिभिः
सपद्मभूपिनाकिभिर् नभस्य् अनल्पनाकिभिः
स्तुतो विचित्रबालकः सुलास्यतश् च लालकः
सखि स्वबाल्यचञ्चलं परिभ्रमद्दृगञ्चलं
सुशोभनाङ्गहारकं भुजङ्गदर्पदारकं
प्रणीतदिव्यहस्तकं विलासकम्पिमस्तकं
विकासिहास्यकोरकं विलोलकण्ठडोरकं
रसाद् अमुं समग्रतः स्फुटं नटन्तम् अग्रतः
सुतं विलोकयाधुना त्वम् ईक्षणेन साधुना
व्रजेश्वरीति योषितां गिरं प्रमोदघोषितां
निशम्य लब्धमोदया विलोकितो यशोदया
खलप्रमर्दने खरः श्रिया ह्य् अनङ्गशेखरः
फणव्रजे मुहुः प्लुतः फणावतीगणैः स्तुतस्
तदातिदक्षिणाशयः फणीश्वरे कृताभयः
क्षणाद् अमूभिर् अर्चितः परार्ध्यगन्धचर्चितः
श्रुतिप्रसक्तकैरवः फणिव्रजेष्व् अभैरवः
स्वबन्धुवृन्दनन्दनः कृतार्यपादवन्दनः
प्रहर्षतोऽविलम्बया विचुम्बितस् त्वम् अम्बया
जय प्रभो कृपानिधे विलासरत्नवारिधे
नतार्तिपूरशातन प्रसीद मे सनातन ॥
कामं दामोदर मम मनःपन्नगः पीनभोगो
दुष्टाशीभिः कुटिलवलनैः क्षोभयत्य् एष लोकम् ।
तद्विक्रान्तस् त्वम् उदितपदद्वन्द्वपङ्केरुहाङ्कं
कुर्वन् दर्वीकरदमन हे ताण्डवैर् दण्डयामुम् ॥
अनङ्गशेखरच्छन्दः ।
jagad-vināśi saṅgamaṁ garutmatā gajaṅgamaṁ
bhujaṅga-maṇḍalī-padaṁ pataṅga-nandinī-hradaṁ
viṣāgni-dagdha-nīrajaṁ nirīkṣya tasya tīrajaṁ
mudādhiruhya darpataḥ kadambam ugra-sarpataḥ
kṣaṇādaśaṅkitastataḥ patanguruḥ samantataḥ
payo vikīrṇavān alaṁ parijvalad-viṣānalaṁ
dhanuḥ-śate satāṁ gatir bhujoddhatāmbu-saṁhatiḥ
karāla-dṛṣṭi-dāruṇaiḥ phaṇair maṇi-prabhāruṇair
yutena loka-dāhinā vinadya kāliyāhinā
ruṣodbhaṭena veṣṭitaḥ prapanna-bāla-cesṭitaḥ
tato’dbhutāvalokataḥ sametya tīvra-śokatas
tanu-skhalat-paṭālibhir mahārta-nāda-śālibhir
balopadeśa-sāratas tadā hradāvatārataḥ
śanair nivṛtta-lālasair muhur vyathā-kulālasaiḥ
sadāra-vṛddha-bālakaiḥ samasta-dhenu-pālakair
vilokitaḥ smitānanaḥ kṛtoragāvamānanaḥ
praṇunna-bhoga-rodhanaḥ suhṛd-gaṇādhiśodhanaḥ
śritāṇḍajendra-vibhramaḥ sphurat-karāla-vikramaḥ
sva-mūrdha-ratna-piñjaraṁ nirasya nāga-kuñjaraṁ
plutena tasya raṅgataḥ phaṇāṅgaṇeṣu saṅgataḥ
praṇīta-divya-nartanaḥ kṛtotsavānuvartanaḥ
prasūna-vṛnda-varṣibhiḥ khalārdanena harṣibhiḥ
sapadma-bhū-pinākibhir nabhasy analpa-nākibhiḥ
stuto vicitra-bālakaḥ sulāsyataś ca lālakaḥ
sakhi svabālya-cañcalaṁ paribhramad-dṛg-añcalaṁ
suśobhanāṅga-hārakaṁ bhujaṅga-darpa-dārakaṁ
praṇīta-divya-hastakaṁ vilāsa-kampi-mastakaṁ
vikāsi-hāsya-korakaṁ vilola-kaṇṭha-ḍorakaṁ
rasād amuṁ samagrataḥ sphuṭaṁ naṭantam agrataḥ
sutaṁ vilokayādhunā tvam īkṣaṇena sādhunā
vrajeśvarīti yoṣitāṁ giraṁ pramoda-ghoṣitāṁ
niśamya labdha-modayā vilokito yaśodayā
khala-pramardane kharaḥ śriyā hy anaṅga-śekharaḥ
phaṇa-vraje muhuḥ plutaḥ phaṇāvatī-gaṇaiḥ stutas
tadāti-dakṣiṇāśayaḥ phaṇīśvare kṛtābhayaḥ
kṣaṇād amūbhir arcitaḥ parārdhya-gandha-carcitaḥ
śruti-prasakta-kairavaḥ phaṇi-vrajeṣv abhairavaḥ
sva-bandhu-vṛnda-nandanaḥ kṛtārya-pāda-vandanaḥ
praharṣato’vilambayā vicumbitas tvam ambayā
jaya prabho kṛpā-nidhe vilāsa-ratna-vāridhe
natārti-pūra-śātana prasīda me sanātana ||
kāmaṁ dāmodara mama manaḥ-pannagaḥ pīna-bhogo
duṣṭāśībhiḥ kuṭila-valanaiḥ kṣobhayaty eṣa lokam |
tad-vikrāntas tvam udita-pada-dvandva-paṅkeruhāṅkaṁ
kurvan darvīkara-damana he tāṇḍavair daṇḍayāmum ||
anaṅga-śekhara-cchandaḥ |
размер не определён
Ты увидел омут дочери Солнца — обиталище сонма змей, чьё касание губит мир, где живут твари, недоступные даже Гаруде, где лотосы сожжены огнём яда; радостно и гордо взобрался на кадамбу, растущую на его берегу; ничуть не устрашившись свирепого змея, прыгнул оттуда — тяжкий — и расплескал на сотню луков вокруг воду, полную пылающего огня яда; прибежище праведных, ты вздымал руками громаду вод; тебя, явившего детские повадки, обвил взревевший змей Калия, разъярённый, сжигающий мир, с жуткими капюшонами, страшными взглядами и алым блеском самоцветов; тебя увидели все пастухи коров с жёнами, стариками и детьми — пришедшие в жгучей скорби от дивных знамений, в спадающих одеждах, с горестным криком, удержанные наставлением Баларамы от прыжка в омут, но снова и снова удручённые болью; а ты с улыбкой на лице унизил змея, отбросил сжимающие кольца, развеял скорбь сонма друзей, принял повадку царя птиц, явил грозную сверкающую доблесть, одолел змея-слона, желтеющего от самоцветов на головах, играючи прыжком взошёл на двор его капюшонов и исполнил дивную пляску; тебя, дивного мальчика, чей праздник сопровождали многие небожители с Брахмой и Шивой, обрадованные усмирением злодея и сыплющие цветы, воспевали в небе; и когда женщины радостно воскликнули: «Подруга, владычица Враджа, взгляни добрым взглядом на своего сына, что с упоением пляшет перед тобою — по-детски резвый, с бегающими глазами, в ожерелье на прекрасном теле, сокрушающий гордость змея, с дивными движениями рук, качая головой в игре, с раскрывающимся бутоном улыбки, с колышущимся шнурком на шее!» — Яшода, услышав, радостно взглянула на тебя; суровый к злодеям, венец красоты Ананги, ты снова и снова прыгал по сонму капюшонов, и тебя восхваляли жёны змея; тогда, милостивый сердцем, ты даровал владыке змей бесстрашие; они тотчас почтили тебя, умастили бесценными благовониями; с белыми лилиями у ушей, не грозный для змеиного рода, отрада своих родных, ты поклонился стопам старших, и мать от радости без промедления зацеловала тебя, — слава тебе, Господь, сокровищница милосердия, океан самоцветов-игр, пресекатель потока горя склонённых, будь милостив ко мне, Извечный! Дамодара, змей моего ума с тучными кольцами жалит людей злыми клыками желаний и мучает их кривыми изгибами; укротитель клобуконосцев, попирая его, наложи на него знак пары своих лотосных стоп и накажи его своими плясками. (Размер «Венец Ананги».)
000000000000 · опубликовано 1 янв. 1970 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Калия-лила целиком, по «Бхагаватам»: отравленный омут Ямуны, прыжок с кадамбы (она уцелела от яда, по преданию, потому что на неё упала капля амриты из клюва Гаруды), кольца змея, отчаяние всего Враджа — только Баларама, зная брата, удерживает людей от прыжка в воду, — пляска на капюшонах, мольба жён Калии и прощение. Баладева добавляет подробность: Кришна «принял повадку Гаруды» — извивался вокруг змея, как царь птиц. Последняя строфа переносит лилу в сердце: ум — такой же ядовитый змей, пусть он спляшет и на нём.