Mahabharata
Раджасуярамбха-парва: Кришна о Джарасандхе · Verse 2.13.4–6
2115 / 3756
Mahabharata · 2.13.4–6
Devanāgarī

ऐलस्येक्ष्वाकुवंशस्य प्रकृतिं परिचक्षते ॥
राजानः श्रेणिबद्धाश् च ततो ऽन्ये क्षत्रिया भुवि ॥
ऐलवंश्यास् तु ये राजंस् तथैवेक्ष्वाकवो नृपाः ॥
तानि चैकशतं विद्धि कुलानि भरतर्षभ ॥
ययातेस् त्व् एव भोजानां विस्तरो ऽतिगुणो महान् ॥
भजते च महाराज विस्तरः स चतुर्दिशम् ॥

Transliteration (IAST)

ailasyekṣvākuvaṃśasya prakṛtiṃ paricakṣate ||
rājānaḥ śreṇibaddhāś ca tato 'nye kṣatriyā bhuvi ||
ailavaṃśyās tu ye rājaṃs tathaivekṣvākavo nṛpāḥ ||
tāni caikaśataṃ viddhi kulāni bharatarṣabha ||
yayātes tv eva bhojānāṃ vistaro 'tiguṇo mahān ||
bhajate ca mahārāja vistaraḥ sa caturdiśam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ऐलस्य इक्ष्वाकु-वंशस्यailasya ikṣvāku-vaṃśasyaАйлы и Икшваку рода
प्रकृतिम् परिचक्षतेprakṛtim paricakṣateосновою [его] почитают;
राजानः श्रेणि-बद्धाः चrājānaḥ śreṇi-baddhāḥ caцари, в чреды связанные,
ततः अन्ये क्षत्रियाः भुविtataḥ anye kṣatriyāḥ bhuviи иные кшатрии на земле;
ऐल-वंश्याः तु ये राजन्aila-vaṃśyāḥ tu ye rājanиз рода Айлы какие, о царь,
तथा एव इक्ष्वाकवः नृपाःtathā eva ikṣvākavaḥ nṛpāḥи цари из [рода] Икшваку, —
तानि च एक-शतम् विद्धिtāni ca eka-śatam viddhiтех — сто один знай
कुलानि भरत-ऋषभkulāni bharata-ṛṣabhaродов, о бык Бхаратов;
ययातेः तु एव भोजानाम्yayāteḥ tu eva bhojānāmот Яяти же Бходжей
विस्तरः अति-गुणः महान्vistaraḥ ati-guṇaḥ mahānраспространение, премногодостойное, великое,
भजते च महा-राजbhajate ca mahā-rājaи простирается, о великий царь,
विस्तरः सः चतुः-दिशम्vistaraḥ saḥ catuḥ-diśamто распространение на четыре стороны;
Translation

«Род Айлы и Икшваку почитают основою [кшатрийства]; цари, связанные в чреды, и иные кшатрии на земле — из рода Айлы и из рода Икшваку, — тех знай сто один род, о бык Бхаратов. От Яяти же — премногодостойное, великое распространение Бходжей, и простирается оно, о великий царь, на четыре стороны».

Commentary

Здесь Кришна излагает родословие царств трезво и точно. Знаменательно, что совет начинается с ведения положения, а не с порыва: прежде чем действовать, мудрый исчисляет силы мира. Так писание являет основательность как часть благого совета; и далее — о том, кто нарушил согласие родов.

Version

a34ed542f917 · published Jun 16, 2026, 1:00:00 PM UTC

Page between verses with