सन्देहः प्रकृतेऽन्यस्य संशयः प्रतिभोत्थितः ।शुद्धो निश्चयगर्भासौ निश्चयान्त इति त्रिधा ॥57॥यत्र संशय एव पर्यवसानं तत्र शुद्धः, यथा—एषा चम्पकमालिकात्र पतिता किं चन्द्रलेखाथवाकान्तीनाम् अधिदेवता भवति वा वृन्दावनश्रीर् उत ।हा कष्टं नहि चेष्टते किम् इयम् इत्य् उद्विग्नधीवृत्तयस्ताम् आवव्रुर् अमूश् चमूरुनयना भृङ्गीनिभाः पद्मिनीम् ॥नव्येन्दीवरमाल्यम् अस्ति किम् इदं किं शक्रनीलं महत्किं वैदूर्यम् अहो तद् एतद् अतुलं ज्ञातुं न यच् छक्यते ।पश्यामः किल बालस्य तु तनुं सर्वेन्द्रियाणां कृतिंरुन्धाना खलु या तनोति नयनद्वन्द्वस्य निर्द्वन्द्वताम् ॥पीतश्यामा किं प्रभा किं तडित्वान्किं वा धातुद्योतिभूभृद् भाति ।सुष्ठु तिष्ठन् किं स्विद् एतद् बकीजिन्मूर्तिव्यूहः स्फूर्तिम् अत्रातनोति ॥श्यामस्निग्धसभङ्गः सद्भावस्वच्छरत्नसंवीतः ।शुशुभे केशवकेशः किं वा राधामनःसारः ॥यत्रादाव् अन्ते च संशय एव, मध्ये निश्चयः स निश्चयमध्या, यथा—एकं प्रावृषिजं परं शरदिजं मेघं तदा मन्महेयद्य् एतौ तिमिआपहौ न हरितां स्यातां कुमारप्रभौसूर्याचन्द्रमसाव् इमाव् इति मनाग् उत्प्रेक्षितुं शक्नुमःकिं त्व् एकोऽसितकान्तिर् एष तदपाकृत्यात्र विभ्राजते ॥अत्र कुमारप्रभाव् इत्य् अत्र संशयानुट्टङ्ग्कनात् तत्तुल्यत्वभङ्ग्या तौ श्रीकृष्णरामाख्यौ कुमाराव् एव मध्ये निश्चितौ ।यत्रादौ संशयोऽन्ते तु निश्चयः स निश्चयान्तः, यथा—किं तावत् सरसि सरोजम् एतद् आराद्आहो स्विन् मुखम् अवभासते तरुण्याः ।संशय्य क्षणम् इति निश्चिकाय शौरिर्बिब्बोकैर् बकसहवासिनां परोक्षैः ॥अप्रतिभोत्थापिते तु स्थाणुर् वा पुरुषो वेत्य् आदि संशये नायम् अलङ्कारः ।मध्यं तव सरोजाक्षि पयोधरभरार्दितम् ।अस्ति नास्तीति कृष्णस् त्वां मद्द्वारा सखि पृच्छति ॥सुधासरस्यां कनकाब्जिनीदलंभृङ्गालिफुल्लाब्जविराजदन्तरम् ।किम् एतद् आभाति न किन्तु राधिकातुन्दं सरोमावलिनाभिभूषितम् ॥
sandehaḥ prakṛte'nyasya saṁśayaḥ pratibhotthitaḥ |śuddho niścaya-garbhāsau niścayānta iti tridhā ||57||yatra saṁśaya eva paryavasānaṁ tatra śuddhaḥ, yathā—eṣā campaka-mālikātra patitā kiṁ candralekhāthavākāntīnām adhidevatā bhavati vā vṛndāvana-śrīr uta |hā kaṣṭaṁ nahi ceṣṭate kim iyam ity udvigna-dhī-vṛttayastām āvavrur amūś camūru-nayanā bhṛṅgī-nibhāḥ padminīm ||navyendīvaramālyam asti kim idaṁ kiṁ śakranīlaṁ mahatkiṁ vaidūryam aho tad etad atulaṁ jñātuṁ na yac chakyate |paśyāmaḥ kila bālasya tu tanuṁ sarvendriyāṇāṁ kṛtiṁrundhānā khalu yā tanoti nayanadvandvasya nirdvandvatām ||pītaśyāmā kiṁ prabhā kiṁ taḍitvānkiṁ vā dhātudyotibhūbhṛd bhāti |suṣṭhu tiṣṭhan kiṁ svid etad bakījinmūrtivyūhaḥ sphūrtim atrātanoti ||śyāmasnigdhasabhaṅgaḥ sadbhāvasvaccharatnasaṁvītaḥ |śuśubhe keśavakeśaḥ kiṁ vā rādhāmanaḥsāraḥ ||yatrādāv ante ca saṁśaya eva, madhye niścayaḥ sa niścayamadhyā, yathā—ekaṁ prāvṛṣijaṁ paraṁ śaradijaṁ meghaṁ tadā manmaheyady etau timiāpahau na haritāṁ syātāṁ kumāraprabhausūryācandramasāv imāv iti manāg utprekṣituṁ śaknumaḥkiṁ tv eko'sitakāntir eṣa tadapākṛtyātra vibhrājate ||atra kumāra-prabhāv ity atra saṁśayānuṭṭaṅgkanāt tat-tulyatva-bhaṅgyā tau śrī-kṛṣṇa-rāmākhyau kumārāv eva madhye niścitau |yatrādau saṁśayo'nte tu niścayaḥ sa niścayāntaḥ, yathā—kiṁ tāvat sarasi sarojam etad ārādāho svin mukham avabhāsate taruṇyāḥ |saṁśayya kṣaṇam iti niścikāya śaurirbibbokair bakasahavāsināṁ parokṣaiḥ ||apratibhotthāpite tu sthāṇur vā puruṣo vety ādi saṁśaye nāyam alaṅkāraḥ |madhyaṁ tava sarojākṣi payodhara-bharārditam |asti nāstīti kṛṣṇas tvāṁ mad-dvārā sakhi pṛcchati ||sudhā-sarasyāṁ kanakābji-nīdalaṁbhṛṅgāli-phullābja-virājad-antaram |kim etad ābhāti na kintu rādhikātundaṁ saromāvali-nābhi-bhūṣitam ||
metro no identificado
Сомнение — колебание, не иное ли что перед нами, рождённое поэтическим воображением; оно трояко: чистое, с уверенностью в середине и с уверенностью в конце. Где всё кончается сомнением, оно чистое. Например: «Что это упало здесь — гирлянда чампаки, или лунный серп, или сама богиня сияния, или красота Вриндавана? Ах, беда, она не движется — что с ней?» — так, в смятении, эти ланеокие окружили её, как пчёлы — лотос. «Гирлянда ли это из свежих синих лотосов? Или огромный сапфир? Или кошачий глаз? Ах, это несравненное невозможно познать. Мы видим — это тело мальчика, которое, остановив работу всех чувств, дарит паре глаз покой без двойственности». «Жёлто-тёмное ли это сияние? Туча ли с молнией? Или сияет гора, блистающая рудами? Прекрасно стоящий — не Победитель ли Баки являет здесь сонм Своих обликов?» «Тёмные, блестящие, вьющиеся, унизанные ясными самоцветами истинных чувств, — волосы ли Кешавы сияли, или сама суть сердца Радхи?» Где сомнение в начале и в конце, а в середине уверенность, — с уверенностью в середине. Например: «Одного мы сочли бы тучей поры дождей, другого — осенней тучей, если бы эти двое, разгоняющие тьму, не были юношами, сияющими, как… Мы могли бы вообразить, что это солнце и луна, — но этот, с тёмным сиянием, сверкает здесь, отвергнув это». Здесь в словах «сияющие, как юноши», не разрешая сомнения, через уподобление им в середине установлено, что это двое юношей — Шри Кришна и Рама. Где сомнение в начале, а уверенность в конце, — с уверенностью в конце. Например: «Лотос ли это на озере поблизости или сияет лицо юной девушки? Миг поколебавшись, Шаури решил — по кокетливым движениям, которых не знают журавли, живущие рядом». Сомнение же, не рождённое воображением, вроде «столб это или человек», этим украшением не является. «Твой стан, лотосоокая, придавленный тяжестью груди, — Кришна, подруга, через меня спрашивает тебя: есть он или нет?» «Что это сияет в озере нектара — золотой лист лотоса, в середине которого сверкают рой пчёл и раскрытый лотос? Нет, это живот Радхики, украшенный линией волосков и пупком».
225405cd639b · publicado 24 sept 2026, 12:40:03 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Сомнение — не растерянность, а восторг: предмет так прекрасен, что ум перебирает все образы и ни на одном не останавливается. Пастушки не знают, гирлянда ли упала или лунный серп, — а это Радха без чувств. Кришна смотрит на озеро и узнаёт лицо девушки по тому, что лотосы не умеют кокетничать. Сомнение в тонкости стана — шутка, в которой вся нежность Кришны. Стих о двух юношах в тексте повреждён; перевод его приблизителен.