भक्तिरसामृतशेषः
Prakāśa 4: On the Figures of Speech4.6जीव गोस्वामी
64 / 253
Linux
पन्ने पलटें
भक्तिरसामृतशेषः · 4.6
॥
देवनागरी

उच्चार्यत्वाद् यद् एकत्र स्थाने तालूरदादिके ।सादृश्यं व्यञ्जनस्यैतच् छ्रुत्यनुप्रास इष्यते ॥6॥यथा—दृशा दग्धं मनसिजं दृशा जीवयद् अत्र यः ।तं विरूपाक्षजयिनं जीयासुः किं व्रजाबलाः ॥अत्र "जीवयज्" "जयिनं" "जीयासुर्" इत्य् अत्र जयकारयोर् एकस्थाने तालाव् उच्चार्यत्वात् सादृश्यम् । एवं दन्त्यकण्ठ्यादीनाम् अप्य् उदाहार्यम् । एष च सहृदायानाम् अतीव श्रुतिसुखावहत्वात् श्रुत्यनुप्रासः ।

लिप्यंतरण (IAST)

uccāryatvād yad ekatra sthāne tālūradādike |sādṛśyaṁ vyañjanasyaitac chruty-anuprāsa iṣyate ||6||yathā—dṛśā dagdhaṁ manasijaṁ dṛśā jīvayad atra yaḥ |taṁ virūpākṣa-jayinaṁ jīyāsuḥ kiṁ vrajābalāḥ ||atra "jīvayaj" "jayinaṁ" "jīyāsur" ity atra ja-ya-kārayor eka-sthāne tālāv uccāryatvāt sādṛśyam | evaṁ dantya-kaṇṭhyādīnām apy udāhāryam | eṣa ca sahṛdāyānām atīva śruti-sukhāvahatvāt śruty-anuprāsaḥ |

छन्द अज्ञात

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
उच्चार्यत्वाद्uccāryatvādпо произношению
यद्yadкоторое
एकत्रekatraв одном
स्थानेsthāneместе,
तालूरदादिकेtālūradādikeнёбе, зубах и прочем,
सादृश्यंsādṛśyaṁсходство
व्यञ्जनस्यैतच्vyañjanasyaitacсогласного, это
छ्रुत्य्-अनुप्रासchruty-anuprāsaсозвучие для слуха
इष्यतेiṣyateпризнаётся
अनुवाद

Сходство согласных оттого, что их произносят в одном месте — у нёба, у зубов и прочем, — признаётся созвучием для слуха. Например: «Он здесь взглядом оживил Рождённого в мыслях, сожжённого взглядом, — так неужели женщины Враджа захотят победить Его, победителя Трёхглазого?» Здесь в словах «дживаядж», «джайинам», «джиясух» звуки «дж» и «й» сходны, потому что произносятся в одном месте — у нёба. Так же следует приводить примеры и для зубных, гортанных и прочих. Это созвучие особенно ласкает слух чутких, потому и зовётся созвучием для слуха.

संस्करण

8691751c1e4f · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 12:40:03 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से