विकल्पस् तुल्यबलयोर् विरोधश् चान्तरायतः ॥119॥यथा—नादव्याजात् क्षिपसि कठिने गारलीम् आमृतीं वाधारां वंशि प्रणयसखि नो जीवनं वा मृतिं वा ।ताभ्यां नान्यां वितर विषमां हा दशाम् अत्यसह्यांगोप्यः कृष्णप्रणयविकला वंशिकाम् इत्थम् आहुः ॥अथ श्लिष्टता जीवनमरणयोश् चैकदा कर्तुम् अशक्यत्वाद् विरोधः । स्वतन्त्रत्वात् तुल्यबलत्वं च । एवं—"युष्माकं कुरुतां भवार्तिशमनं नेत्रे तनुर् वा हरेः" अत्र श्लेषावष्टम्भेन चारुत्वम् । "दीयताम् अर्जितं वित्तं देवाय ब्राह्मणाय वा" इत्य् आदौ चारुत्वाभावान् नायम् अलङ्कारः ।
vikalpas tulya-balayor virodhaś cāntarāyataḥ ||119||yathā—nāda-vyājāt kṣipasi kaṭhine gāralīm āmṛtīṁ vādhārāṁ vaṁśi praṇaya-sakhi no jīvanaṁ vā mṛtiṁ vā |tābhyāṁ nānyāṁ vitara viṣamāṁ hā daśām atyasahyāṁgopyaḥ kṛṣṇa-praṇaya-vikalā vaṁśikām ittham āhuḥ ||atha śliṣṭatā jīvana-maraṇayoś caikadā kartum aśakyatvād virodhaḥ | svatantratvāt tulya-balatvaṁ ca | evaṁ—"yuṣmākaṁ kurutāṁ bhavārti-śamanaṁ netre tanur vā hareḥ" atra śleṣāvaṣṭambhena cārutvam | "dīyatām arjitaṁ vittaṁ devāya brāhmaṇāya vā" ity ādau cārutvābhāvān nāyam alaṅkāraḥ |
छन्द अज्ञात
Выбор — противоречие двух равносильных, исключающих друг друга. Например: «Жестокая флейта, подруга в любви, под видом звука ты льёшь поток яда или нектара, — дай нам жизнь или смерть, но не давай, кроме них, иного, неравного, невыносимого состояния!» — так говорят флейте гопи, изнемогшие от любви к Кришне. Здесь противоречие в том, что жизнь и смерть нельзя дать разом, а равносильны они потому, что каждая самостоятельна. Так же: «Пусть глаза или тело Хари избавят вас от муки круговорота рождений» — здесь прелесть опирается на двусмысленность. А в «пусть нажитое богатство отдадут богу или брахману» прелести нет, и это не данное украшение.
9547d907cb9b · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 12:40:03 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Гопи просят у флейты выбора: пусть убьёт или оживит, но не держит между жизнью и смертью. Её звук и нектар — он зовёт к Кришне, — и яд, — Кришна далеко. Это «неравное состояние» и есть мука любви.