भक्तिरसामृतशेषः
Prakāśa 4: On the Figures of Speech4.69जीव गोस्वामी
118 / 253
Linux
पन्ने पलटें
भक्तिरसामृतशेषः · 4.69
॥
देवनागरी

उक्त्यनुक्त्योः प्रस्तुतस्य प्रत्येकं ता अपि द्विधा ॥69॥ता उत्प्रेक्षाः । उक्तौ यथा—"अभिसारे" इत्य् आदि । अनुक्तौ, यथा—"लिम्पतीव तमोऽङ्गानि वर्षतीवाञ्जनं नभः ।" अत्र तमसो लेपनस्य व्यापनरूपो विषयो नोपात्तः । अञ्जनवर्षणस्य तमःसम्पातः । अनयोर् उत्प्रेक्षानिमित्तं च तमसो बहुलत्वं धारारूपोधःसंयोगश् च यथासङ्ख्यम् ।केचित् तु "अलेपनकर्तृभूतम् अपि तमोलेपनकर्तृत्वेनोत्प्रेक्षितं व्यापनं च निमित्तम् । एवं च नभोऽपि वर्षाक्रियाकर्तृत्वेन" इत्य् आहुः ।

लिप्यंतरण (IAST)

ukty-anuktyoḥ prastutasya pratyekaṁ tā api dvidhā ||69||tā utprekṣāḥ | uktau yathā—"abhisāre" ity ādi | anuktau, yathā—"limpatīva tamo'ṅgāni varṣatīvāñjanaṁ nabhaḥ |" atra tamaso lepanasya vyāpana-rūpo viṣayo nopāttaḥ | añjana-varṣaṇasya tamaḥ-sampātaḥ | anayor utprekṣā-nimittaṁ ca tamaso bahulatvaṁ dhārā-rūpodhaḥ-saṁyogaś ca yathāsaṅkhyam |kecit tu "alepana-kartṛ-bhūtam api tamo-lepana-kartṛtvenotprekṣitaṁ vyāpanaṁ ca nimittam | evaṁ ca nabho'pi varṣā-kriyā-kartṛtvena" ity āhuḥ |

छन्द अज्ञात

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
उक्त्य्-अनुक्त्योःukty-anuktyoḥпо названности и неназванности
प्रस्तुतस्यprastutasyaпредмета речи
प्रत्येकंpratyekaṁкаждое
ताtāони
अपिapiтакже
द्विधाdvidhāдвояки
अनुवाद

И каждое из них тоже двояко — по тому, назван предмет речи или нет. «Они» — виды воображения. Назван — например, «На свиданье…». Не назван — например: «Тьма будто умащает тело, небо будто сыплет сурьму». Здесь не назван предмет, на который направлено умащение тьмой, — её разлитие; и предмет, на который направлено излияние сурьмы, — падение тьмы. А основание воображения для них, по порядку, — густота тьмы и связь сверху вниз в виде потоков. Некоторые же говорят: «Тьма, хотя она и не умащает, воображена умащающей, и основание — разлитие; и так же небо воображено проливающим дождь».

संस्करण

4fcaf6688478 · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 12:40:03 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से