भक्तिरसामृतशेषः
Prakāśa 4: On the Figures of Speech4.46जीव गोस्वामी
100 / 253
Linux
पन्ने पलटें
भक्तिरसामृतशेषः · 4.46
॥
देवनागरी

यत्र कस्यचिद् आर्थत्वम् एकदेशविवर्ति तत् ॥46॥कस्यचिद् आरोप्यमाणस्य, यथा—लावण्यमधुभिः पूर्णं कृष्णस्यास्यं विकस्वरम् ।लोकलोचनरोलम्बकदम्बैः कैर् न पीयते ॥अत्र लावण्यादीनां मधुत्वाद्यारोपः शाब्दः । मुखस्य पद्मत्वारोपस् त्व् आर्थः । न चेयम् एकदेशविवर्तिन्य् उपमा । विकस्वरत्वस्यारोप्ये पद्मे मुख्यतया वर्णनात् । मुखे तूपचारित्वात् ।

लिप्यंतरण (IAST)

yatra kasyacid ārthatvam eka-deśa-vivarti tat ||46||kasyacid āropyamāṇasya, yathā—lāvaṇya-madhubhiḥ pūrṇaṁ kṛṣṇasyāsyaṁ vikasvaram |loka-locana-rolamba-kadambaiḥ kair na pīyate ||atra lāvaṇyādīnāṁ madhutvādy-āropaḥ śābdaḥ | mukhasya padmatvāropas tv ārthaḥ | na ceyam eka-deśa-vivartiny upamā | vikasvaratvasyāropye padme mukhyatayā varṇanāt | mukhe tūpacāritvāt |

छन्द अज्ञात

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यत्रyatraгде
कस्यचिद्kasyacidчего-либо
आर्थत्वम्ārthatvamподразумеваемость,
एक-देश-विवर्तिeka-deśa-vivartiчастично развёрнутое
तत्tatто
अनुवाद

Где что-то из накладываемого лишь подразумевается, это частично развёрнутое. «Что-то» — из накладываемого. Например: «Кто не пьёт роями пчёл — глазами всего мира — раскрывшееся лицо Кришны, полное мёда прелести?» Здесь наложение образа мёда на прелесть и прочее выражено словами, а наложение образа лотоса на лицо подразумевается. И это не частично развёрнутое сравнение: «раскрывшееся» говорится прежде всего о накладываемом лотосе, а о лице — лишь переносно.

संस्करण

032ab5fb0ad7 · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 12:40:03 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से