भक्तिरसामृतशेषः
Prakāśa 4: On the Figures of Speech4.71जीव गोस्वामी
120 / 253
Linux
पन्ने पलटें
भक्तिरसामृतशेषः · 4.71
॥
देवनागरी

सिद्धत्वेऽध्यवसायस्यातिशयोक्तिर् निगद्यते ॥71॥विषयनिगरणेनाभेदप्रतिपत्तिर् विषयिणोऽध्यवसायः । तस्य चोत्प्रेक्षायां विषयिणोऽनिश्चितत्वेन निर्देशात् साध्यत्वम् । इह तु निश्चितत्वेनैव प्रतीतिर् इति सिद्धत्वम् । विषयनिगरणं चोत्प्रेक्षायां विषयस्याधः करणमात्रेण । इह च मुखं द्वितीयश् चन्द्र इत्य् आदौ यद् आहुः ।विषयस्यानुपादानेऽप्य् उपादानेऽपि सूरयः ।अधःकरणमात्रेण निगीर्णत्वं प्रचक्षते ॥ इति ।

लिप्यंतरण (IAST)

siddhatve'dhyavasāyasyātiśayoktir nigadyate ||71||viṣaya-nigaraṇenābheda-pratipattir viṣayiṇo’dhyavasāyaḥ | tasya cotprekṣāyāṁ viṣayiṇo’niścitatvena nirdeśāt sādhyatvam | iha tu niścitatvenaiva pratītir iti siddhatvam | viṣaya-nigaraṇaṁ cotprekṣāyāṁ viṣayasyādhaḥ karaṇa-mātreṇa | iha ca mukhaṁ dvitīyaś candra ity ādau yad āhuḥ |viṣayasyānupādāne’py upādāne’pi sūrayaḥ |adhaḥ-karaṇa-mātreṇa nigīrṇatvaṁ pracakṣate || iti |

छन्द अज्ञात

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सिद्धत्वेऽध्यवसायस्यातिशयोक्तिर्siddhatve'dhyavasāyasyātiśayoktirпри завершённости поглощения — преувеличение
निगद्यतेnigadyateназывается
अनुवाद

Когда поглощение завершено, это называется преувеличением. Поглощение — это постижение неотличимости образа от предмета, когда предмет поглощён. В воображении образ указан как неустановленный, поэтому поглощение там ещё совершается; здесь же он постигается как установленный, поэтому поглощение завершено. И поглощение предмета в воображении — лишь в том, что предмет отодвинут; и здесь, например в «лицо — вторая луна», как говорят: «Назван ли предмет или нет, мудрые считают его поглощённым лишь потому, что он отодвинут».

संस्करण

b5ab7e89693b · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 12:40:03 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से