पुरस्तात् सैन्धवानीकं द्रोणानीकस्य पृष्ठतः ॥
बहुत्वाद् धि नरव्याघ्र देवेन्द्रम् अपि पीडयेत् ॥
अपर्यन्ते बले मग्नो जह्याद् अपि च जीवितम् ॥
तस्मिंश् च निहते युद्धे कथं जीवेत मादृशः ॥
सर्वथाहम् अनुप्राप्तः सुकृच्छ्रं बत जीवितम् ॥
श्यामो युवा गुडाकेशो दर्शनीयश् च पाण्डवः ॥
लघ्वस्त्रश् चित्रयोधी च प्रविष्टस् तात भारतीम् ॥
सूर्योदये महाबाहुर् दिवसश् चातिवर्तते ॥
तन्न जानामि वार्ष्णेय यदि जीवति वा न वा ॥
कुरूणां चापि तत् सैन्यं सागरप्रतिमं महत् ॥
एक एव च बीभत्सुः प्रविष्टस् तात भारतीम् ॥
अविषह्यां महाबाहुः सुरैर् अपि महामृधे ॥
न च मे वर्तते बुद्धिर् अद्य युद्धे कथं चन ॥
द्रोणो ऽपि रभसो युद्धे मम पीडयते बलम् ॥
प्रत्यक्षं ते महाबाहो यथासौ चरति द्विजः ॥
purastāt saindhavānīkaṃ droṇānīkasya pṛṣṭhataḥ ||
bahutvād dhi naravyāghra devendram api pīḍayet ||
aparyante bale magno jahyād api ca jīvitam ||
tasmiṃś ca nihate yuddhe kathaṃ jīveta mādṛśaḥ ||
sarvathāham anuprāptaḥ sukṛcchraṃ bata jīvitam ||
śyāmo yuvā guḍākeśo darśanīyaś ca pāṇḍavaḥ ||
laghvastraś citrayodhī ca praviṣṭas tāta bhāratīm ||
sūryodaye mahābāhur divasaś cātivartate ||
tanna jānāmi vārṣṇeya yadi jīvati vā na vā ||
kurūṇāṃ cāpi tat sainyaṃ sāgarapratimaṃ mahat ||
eka eva ca bībhatsuḥ praviṣṭas tāta bhāratīm ||
aviṣahyāṃ mahābāhuḥ surair api mahāmṛdhe ||
na ca me vartate buddhir adya yuddhe kathaṃ cana ||
droṇo 'pi rabhaso yuddhe mama pīḍayate balam ||
pratyakṣaṃ te mahābāho yathāsau carati dvijaḥ ||
«Впереди — войско Синдхийца, позади строя Дроны; ибо [по] многочисленности, о муж-тигр, оно стеснило бы даже царя богов. Погрязший в беспредельном войске мог бы и жизнь оставить; а [если] он убит в битве, как жил бы [такой,] как я? Смуглый, юный Гудакеша [Арджуна], пригожий Пандава, проворный с оружием и разнообразно бьющийся, вошёл, о почтенный, [в] рать Бхаратов на восходе солнца, мощнорукий, — и день уж минует; того не ведаю, о Варшнея, жив ли он или нет. И совсем один Бибхатсу вошёл, о почтенный, [в] рать Бхаратов, неодолимую даже богами в великой сече. И не держится мой ум ныне [на] битве никак — Дрона же, стремительный в битве, стесняет моё войско.»
aef675098c85 · опубликовано 19 июл. 2026 г., 16:02:23 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Сердце брата выдаёт себя: «katham jīveta mādṛśaḥ» — как жить мне, если он убит? Любовь делает собственную жизнь немыслимой без дорогого. «Na jānāmi yadi jīvati vā na vā» — неведение об участи Арджуны мучительнее самой беды. Знаменательно, что Царь дхармы, обычно невозмутимый, теряет покой ума из-за брата. Стих учит, что любовь связывает жизнь с жизнью дорогого: для истинно любящего гибель ближнего страшнее своей, и неизвестность о судьбе любимого лишает покоя крепчайший дух.