Mahabharata
Арджуна-ванаваса-парва: брак Субхадры и рождение потомства · Verse 1.213.36–39
1729 / 3756
Mahabharata · 1.213.36–39
Devanāgarī

युधिष्ठिरस् तु रामेण समागच्छद् यथाविधि ॥
मूर्ध्नि केशवम् आघ्राय पर्यष्वजत बाहुना ॥
तं प्रीयमाणं कृष्णस् तु विनयेनाभ्यपूजयत् ॥
भीमं च पुरुषव्याघ्रं विधिवत् प्रत्यपूजयत् ॥
तांश् च वृष्ण्यन्धकश्रेष्ठान् धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥
प्रतिजग्राह सत्कारैर् यथाविधि यथोपगम् ॥
गुरुवत् पूजयाम् आस कांश् चित् कांश् चिद् वयस्यवत् ॥
कांश् चिद् अभ्यवदत् प्रेम्णा कैश् चिद् अप्य् अभिवादितः ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhiras tu rāmeṇa samāgacchad yathāvidhi ||
mūrdhni keśavam āghrāya paryaṣvajata bāhunā ||
taṃ prīyamāṇaṃ kṛṣṇas tu vinayenābhyapūjayat ||
bhīmaṃ ca puruṣavyāghraṃ vidhivat pratyapūjayat ||
tāṃś ca vṛṣṇyandhakaśreṣṭhān dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||
pratijagrāha satkārair yathāvidhi yathopagam ||
guruvat pūjayām āsa kāṃś cit kāṃś cid vayasyavat ||
kāṃś cid abhyavadat premṇā kaiś cid apy abhivāditaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
युधिष्ठिरः तु रामेण समागच्छत् यथाविधिyudhiṣṭhiraḥ tu rāmeṇa samāgacchat yathāvidhiЮдхиштхира же с Рамою [Баларамою] встретился по уставу;
मूर्ध्नि केशवम् आघ्राय पर्यष्वजत बाहुनाmūrdhni keśavam āghrāya paryaṣvajata bāhunāобоняв главу Кешавы [в знак любви], обнял [его] рукою;
तं प्रीयमाणं कृष्णः तु विनयेन अभ्यपूजयत्taṃ prīyamāṇaṃ kṛṣṇaḥ tu vinayena abhyapūjayatтого обрадованного [Юдхиштхиру] Кришна со смирением почтил;
भीमं च पुरुषव्याघ्रं विधिवत् प्रत्यपूजयत्bhīmaṃ ca puruṣavyāghraṃ vidhivat pratyapūjayatи Бхиму, тигра среди мужей, как должно почтил [в ответ];
तान् च वृष्ण्यन्धकश्रेष्ठान् धर्मराजः युधिष्ठिरःtān ca vṛṣṇyandhakaśreṣṭhān dharmarājaḥ yudhiṣṭhiraḥи тех лучших из Вришниев и Андхаков Царь дхармы Юдхиштхира
प्रतिजग्राह सत्कारैः यथाविधि यथोपगम्pratijagrāha satkāraiḥ yathāvidhi yathopagamпринял с почестями, как должно и кому что подобало;
गुरुवत् पूजयाम् आस कान् चित् कान् चित् वयस्यवत्guruvat pūjayām āsa kān cit kān cit vayasyavatиных почтил как старших, иных — как ровесников,
कान् चित् अभ्यवदत् प्रेम्णा कैः चित् अपि अभिवादितःkān cit abhyavadat premṇā kaiḥ cit api abhivāditaḥк иным обратился с любовью, иными сам был приветствован;
Translation

«Юдхиштхира с Рамою встретился по уставу; обоняв главу Кешавы, обнял его рукою; того обрадованного Кришна со смирением почтил; и Бхиму, тигра среди мужей, как должно почтил в ответ; и тех лучших из Вришниев и Андхаков Царь дхармы принял с почестями, как должно и кому что подобало; иных почтил как старших, иных — как ровесников, к иным обратился с любовью, иными сам был приветствован».

Commentary

Здесь и Сам Господь являет смирение в обхождении. Знаменательно, что Кришна «со смирением» чтит Юдхиштхиру, а тот воздаёт каждому по его чину: взаимное почтение, точно соразмеренное, — основа доброго лада. Здесь явлены учтивость Господа и рассудительная честь Юдхиштхиры. Так писание являет образец обхождения; и каждому воздаётся подобающее.

Version

9a20303c0676 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with