Mahabharata
Локапала-сабхакхьяна: собрание Брахмы и замысел Раджасуи · Verse 2.11.17–18
2074 / 3756
Mahabharata · 2.11.17–18
Devanāgarī

चन्द्रमाः सह नक्षत्रैर् आदित्यश् च गभस्तिमान् ॥
वायवः क्रतवश् चैव संकल्पः प्राण एव च ॥
एते चान्ये च बहवः स्वयंभुवम् उपस्थिताः ॥
अर्थो धर्मश् च कामश् च हर्षो द्वेषस् तपो दमः ॥

Transliteration (IAST)

candramāḥ saha nakṣatrair ādityaś ca gabhastimān ||
vāyavaḥ kratavaś caiva saṃkalpaḥ prāṇa eva ca ||
ete cānye ca bahavaḥ svayaṃbhuvam upasthitāḥ ||
artho dharmaś ca kāmaś ca harṣo dveṣas tapo damaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
चन्द्रमाः सह नक्षत्रैःcandramāḥ saha nakṣatraiḥЛуна со звёздами,
आदित्यः च गभस्ति-मान्ādityaḥ ca gabhasti-mānи лучистое Солнце,
वायवः क्रतवः च एवvāyavaḥ kratavaḥ ca evaветры, жертвы,
संकल्पः प्राणः एव चsaṃkalpaḥ prāṇaḥ eva ca[Решимость]-Санкальпа и Прана [дыхание];
एते च अन्ये च बहवःete ca anye ca bahavaḥэти и многие иные
स्वयंभुवम् उपस्थिताःsvayaṃbhuvam upasthitāḥпредстоят Самосущему;
अर्थः धर्मः च कामः चarthaḥ dharmaḥ ca kāmaḥ caАртха, Дхарма и Кама,
हर्षः द्वेषः तपः दमःharṣaḥ dveṣaḥ tapaḥ damaḥРадость, Ненависть, Подвиг, Самообуздание;
Translation

«Луна со звёздами и лучистое Солнце, ветры, жертвы, Решимость и Дыхание; эти и многие иные предстоят Самосущему; Артха, Дхарма и Кама, Радость, Ненависть, Подвиг, Самообуздание».

Commentary

Здесь пред Творцом предстают и противоположности — Радость и Ненависть, Подвиг и [страсть]. Знаменательно, что все силы, и благие, и грозные, сходятся у Источника: пред Творцом нет ничего вне Его ведения и власти. Так писание являет, что и противоборствующие начала держатся единым; и далее — гандхарвы и хранители миров.

Version

e7201dd02a32 · published Jun 16, 2026, 12:50:00 PM UTC

Page between verses with