Mahabharata
Локапала-сабхакхьяна: собрание Брахмы и замысел Раджасуи · Verse 2.11.46–48
2087 / 3756
Mahabharata · 2.11.46–48
Devanāgarī

पितामहसभायां तु कथितास् ते महर्षयः ॥
सर्वदेवनिकायाश् च सर्वशास्त्राणि चैव हि ॥
शतक्रतुसभायां तु देवाः संकीर्तिता मुने ॥
उद्देशतश् च गन्धर्वा विविधाश् च महर्षयः ॥
एक एव तु राजर्षिर् हरिश्चन्द्रो महामुने ॥
कथितस् ते सभानित्यो देवेन्द्रस्य महात्मनः ॥

Transliteration (IAST)

pitāmahasabhāyāṃ tu kathitās te maharṣayaḥ ||
sarvadevanikāyāś ca sarvaśāstrāṇi caiva hi ||
śatakratusabhāyāṃ tu devāḥ saṃkīrtitā mune ||
uddeśataś ca gandharvā vividhāś ca maharṣayaḥ ||
eka eva tu rājarṣir hariścandro mahāmune ||
kathitas te sabhānityo devendrasya mahātmanaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पितामह-सभायाम् तुpitāmaha-sabhāyām tuв зале же Прародителя
कथिताः ते महा-ऋषयःkathitāḥ te mahā-ṛṣayaḥповеданы тобою великие мудрецы,
सर्व-देव-निकायाः चsarva-deva-nikāyāḥ caи все сонмы богов,
सर्व-शास्त्राणि च एव हिsarva-śāstrāṇi ca eva hiи все науки;
शतक्रतु-सभायाम् तुśatakratu-sabhāyām tuв зале же Шатакрату [Индры]
देवाः संकीर्तिताः मुनेdevāḥ saṃkīrtitāḥ muneбоги воспеты, о мудрец,
उद्देशतः च गन्धर्वाःuddeśataḥ ca gandharvāḥи вкратце гандхарвы,
विविधाः च महा-ऋषयःvividhāḥ ca mahā-ṛṣayaḥи различные великие мудрецы;
एकः एव तु राज-ऋषिःekaḥ eva tu rāja-ṛṣiḥно лишь один раджарши,
हरिश्चन्द्रः महा-मुनेhariścandraḥ mahā-muneХаришчандра, о великий мудрец,
कथितः ते सभा-नित्यःkathitaḥ te sabhā-nityaḥназван тобою постоянным в зале
देव-इन्द्रस्य महात्मनःdeva-indrasya mahātmanaḥвеликого духом царя богов;
Translation

«В зале Прародителя ты поведал о великих мудрецах, всех сонмах богов и всех науках; в зале Шатакрату [Индры] воспеты боги, о мудрец, и вкратце гандхарвы и различные великие мудрецы; но лишь один раджарши, Харишчандра, о великий мудрец, назван тобою постоянным [насельником] в зале великого духом царя богов».

Commentary

Здесь Юдхиштхира приметил необычное: из всех царей лишь один удостоен постоянного места в зале Индры. Знаменательно, что внимательный ум различает исключения и доискивается их причины: за всякою честью стоит заслуга. Так писание являет любознание, ищущее основания; и далее — самый вопрос.

Version

b490fef5ee0a · published Jun 16, 2026, 12:50:00 PM UTC

Page between verses with