ननु क्वचिद् अन्यशास्त्रे शिवस्यैव परमदेवत्वम् उच्यते? सत्यं, तथापि शास्त्रस्य सारासारत्वविवेकेन तद् बाधितम् इति । तथा च पाद्मशैवयोर् उमां प्रति श्रीशिवेन श्रीविष्णुवाक्यम् अनुकृतम्— त्वाम् आराध्यतया शम्भो ग्रहीष्यामि वरं सदा । द्वापरादौ युगे भूत्वा कलया मनुषादिषु ॥ स्वागमैः कल्पितैस् त्वं तु जनान् मद्विमुखान् कुरु । मां च गोपय येन स्यात् सृष्टिर् एषोत्तरोत्तरा ॥ इति । वाराहे च— एष मोहं सृजाम्य् आशु यो जनान् मोहयिष्यति । त्वं च रुद्र महाबाहो मोहशास्त्राणि कारय ॥ अतथ्यानि वितथ्यानि दर्शयस्व महाभुज । प्रकाशं कुरु चात्मानम् अप्रकाशं च मां कुरु ॥ इति । पुराणानां च मध्ये यद् यत् सात्त्विककल्पकथामयं, तत् तत् श्रीविष्णुमहिमापरं, यद् यत् तामसकल्पकथामयं, तच् छिवादिमहिमपरम् इति । श्रीविष्णुप्रतिपादकपुराणस्यैव सम्यग्ज्ञानप्रदत्वम्, सत्त्वात् सञ्जायते ज्ञानम् इति दर्शनात् । तथा च मात्स्ये— सात्त्विकेषु च कल्पेषु माहात्म्यम् अधिकं हरेः । राजसेषु च माहात्म्यम् अधिकं ब्रह्मणो विदुः ॥ तद्वद् अग्नेश् च माहात्म्यं तामसेषु शिवस्य च । सङ्कीर्णेषु सरस्वत्याः पितॄणां च निगद्यते ॥ इति । वैष्णवं नारदीयं च तथा भागवतं शुभे । गारुडं च तथा पाद्मं वाराहं शुभदृशे । ब्रह्माण्डं ब्रह्मवैवर्तं मार्कण्डेयं तथैव च । भविष्यं वामनं ब्राह्म्यं राजसानि निगद्यते । मात्स्यं कूर्मं तथा लैङ्गं शैवं स्कान्दं तथैव च । आग्नेयकं तथैतानि तामसानि निगद्यते ॥ इत्यादि । अत उक्तं स्कान्दे षण्मुखं प्रति श्रीशिवेन— शिवशास्त्रेषु तद् ग्राह्यं भगवच्छास्त्रयोगि यत् । परमो विष्णुर् एवैकस् तज्ज्ञानं मोक्षसाधनम् । शास्त्राणां निर्णयस् त्व् एष तद् अन्यन् मोहनाय हि ॥ इति ।
nanu kvacid anya-śāstre śivasyaiva parama-devatvam ucyate? satyaṁ, tathāpi śāstrasya sārāsāratva-vivekena tad bādhitam iti | tathā ca pādma-śaivayor umāṁ prati śrī-śivena śrī-viṣṇu-vākyam anukṛtam— tvām ārādhyatayā śambho grahīṣyāmi varaṁ sadā | dvāparādau yuge bhūtvā kalayā manuṣādiṣu || svāgamaiḥ kalpitais tvaṁ tu janān mad-vimukhān kuru | māṁ ca gopaya yena syāt sṛṣṭir eṣottarottarā || iti | vārāhe ca— eṣa mohaṁ sṛjāmy āśu yo janān mohayiṣyati | tvaṁ ca rudra mahābāho moha-śāstrāṇi kāraya || atathyāni vitathyāni darśayasva mahābhuja | prakāśaṁ kuru cātmānam aprakāśaṁ ca māṁ kuru || iti | purāṇānāṁ ca madhye yad yat sāttvika-kalpa-kathā-mayaṁ, tat tat śrī-viṣṇu-mahimā-paraṁ, yad yat tāmasa-kalpa-kathāmayaṁ, tac chivādi-mahima-param iti | śrī-viṣṇu-pratipādaka-purāṇasyaiva samyag-jñāna-pradatvam, sattvāt sañjāyate jñānam iti darśanāt | tathā ca mātsye— sāttvikeṣu ca kalpeṣu māhātmyam adhikaṁ hareḥ | rājaseṣu ca māhātmyam adhikaṁ brahmaṇo viduḥ || tadvad agneś ca māhātmyaṁ tāmaseṣu śivasya ca | saṅkīrṇeṣu sarasvatyāḥ pitṝṇāṁ ca nigadyate || iti | vaiṣṇavaṁ nāradīyaṁ ca tathā bhāgavataṁ śubhe | gāruḍaṁ ca tathā pādmaṁ vārāhaṁ śubha-dṛśe | brahmāṇḍaṁ brahma-vaivartaṁ mārkaṇḍeyaṁ tathaiva ca | bhaviṣyaṁ vāmanaṁ brāhmyaṁ rājasāni nigadyate | mātsyaṁ kūrmaṁ tathā laiṅgaṁ śaivaṁ skāndaṁ tathaiva ca | āgneyakaṁ tathaitāni tāmasāni nigadyate || ity-ādi | ata uktaṁ skānde ṣaṇmukhaṁ prati śrī-śivena— śiva-śāstreṣu tad grāhyaṁ bhagavac-chāstra-yogi yat | paramo viṣṇur evaikas taj-jñānaṁ mokṣa-sādhanam | śāstrāṇāṁ nirṇayas tv eṣa tad anyan mohanāya hi || iti |
Но ведь где-то в ином писании высшим божеством называется сам Шива? Истинно; и всё же это отвергнуто различением в писании сути и не-сути.
Так в «Падме» и в «Шайве» Шри Шива пересказывает Уме слово Шри Вишну: «Тебя, о Шамбху, Я всегда приму как почитаемого, как благо; а ты, став долею в Двапару и прочие века среди людей и прочих, измышленными своими писаниями сделай людей отвращёнными от Меня и сокрой Меня, чтобы творение это шло всё далее». И в «Варахе»: «Я скоро творю это омрачение, которое омрачит людей; и ты, о Рудра, мощнорукий, заставь сделать писания омрачения. Покажи неистинное и ложное, о мощнорукий; себя сделай явным, а Меня — неявным».
А среди пуран те, что состоят из сказаний саттвичной кальпы, посвящены величию Шри Вишну, а те, что из сказаний тамасичной, — величию Шивы и прочих. И полное знание даёт именно пурана, утверждающая Шри Вишну, — ибо видно: «от саттвы рождается знание».
Так и в «Матсье»: «В саттвичных кальпах знают большее величие у Хари, в раджасичных — большее величие у Брахмы; так же у Агни и у Шивы — в тамасичных, а в смешанных говорится о Сарасвати и о предках». «„Вайшнава“, „Нарадия“ и „Бхагавата“, о благая, и „Гаруда“, и „Падма“, „Вараха“, о имеющая благой взгляд; а „Брахманда“, „Брахма-вайварта“, „Маркандея“, а также „Бхавишья“, „Вамана“, „Брахма“ называются раджасичными; „Матсья“, „Курма“, а также „Линга“, „Шайва“, „Сканда“ и „Агнея“ — эти называются тамасичными» и далее.
Потому сказано в «Сканде» Шри Шивою Шестиликому: «В писаниях Шивы должно брать то, что сообразно писанию Бхагавана: высший — именно один Вишну, и знание о Нём есть средство освобождения. Таков вывод писаний; а иное — ради омрачения».
4cfb80715bbd · publicado 20 sept 2026, 15:59:55 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Разноголосица писаний объяснена не подделкой, а заданием: часть их написана, чтобы отвратить, и написана по поручению.
Потому и мерило дано внутреннее — свойство кальпы, из сказаний которой пурана составлена.
И последнее слово оставлено самому Шиве: он же и говорит, что брать в его писаниях.