Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Three — Paramātmā: The Lord Within3.64Jīva Gosvāmī
300 / 1405
Linux
Pasar páginas
Ṣaṭ-sandarbha · 3.64
॥
Devanāgarī

तद् एवाह द्वाभ्याम्— क्षित्यादीनाम् इहार्थानां छाया न कतमापि हि । न सङ्घातो विकारोऽपि न पृथङ् नान्वितो मृषा ॥ क्षित्यादीनां पञ्चभूतानां छाया ऐक्यबुद्ध्यालम्बनरूपं देहादिसङ्घातारम्भपरिणामानां मध्ये कतमाप्य् अन्यतमापि न भवति । न तावत् तेषां सङ्घातो वृक्षाणाम् इव वनं, एकदेशाकर्षणे सर्वाकर्षणानुपपत्तेः । न ह्य् एकस्मिन् वृक्ष आकृष्टे सर्वं वनम् आकृष्यते । न च विकार आरब्धोऽवयवी । अपिशब्दात् परिणामोऽपि । कुतः? स किम् अवयवेभ्यः पृथग् आरभ्यते परिणमते च तदन्वितो वा? न तावद् अत्यन्तं पृथक् तथा अप्रतीतेः । न च अन्वितः । स किं प्रत्यवयवं सर्वोऽप्य् अन्वेति, अंशेन वा? आद्ये अङ्गुलिमात्रेऽपि देहबुद्धिः स्यात्, द्वितीये तस्याप्य् अंशाङ्गीकारे सत्य् अनवस्थापातः स्यात् । अतो देहादेः स्वातन्त्र्येणावस्थितिर् मृषा एवेति ॥

Transliteración (IAST)

tad evāha dvābhyām— kṣity-ādīnām ihārthānāṁ chāyā na katamāpi hi | na saṅghāto vikāro'pi na pṛthaṅ nānvito mṛṣā || kṣity-ādīnāṁ pañca-bhūtānāṁ chāyā aikya-buddhy-ālambana-rūpaṁ dehādi-saṅghātārambha-pariṇāmānāṁ madhye katamāpy anyatamāpi na bhavati | na tāvat teṣāṁ saṅghāto vṛkṣāṇām iva vanaṁ, eka-deśākarṣaṇe sarvākarṣaṇānupapatteḥ | na hy ekasmin vṛkṣa ākṛṣṭe sarvaṁ vanam ākṛṣyate | na ca vikāra ārabdho'vayavī | api-śabdāt pariṇāmo'pi | kutaḥ? sa kim avayavebhyaḥ pṛthag ārabhyate pariṇamate ca tad-anvito vā? na tāvad atyantaṁ pṛthak tathā apratīteḥ | na ca anvitaḥ | sa kiṁ pratyavayavaṁ sarvo'py anveti, aṁśena vā? ādye aṅguli-mātre'pi deha-buddhiḥ syāt, dvitīye tasyāpy aṁśāṅgīkāre saty anavasthāpātaḥ syāt | ato dehādeḥ svātantryeṇāvasthitir mṛṣā eveti ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तद्tadто
एवाहevāhaименно говорит
द्वाभ्याम्dvābhyāmдвумя
क्षित्य्kṣity«земли
आदीनाम्ādīnāmи прочих
इहार्थानांihārthānāṁздесь предметов
छायाchāyāтень
नnaне
कतमापिkatamāpiкакая-либо
हिhiведь;
नnaне
सङ्घातोsaṅghātoсовокупность,
विकारोऽपिvikāro'piи не изменение,
नnaне
पृथङ्pṛthaṅотдельно,
नान्वितोnānvitoне сопутствует, —
मृषाmṛṣāложно»
क्षित्य्kṣity«земли
आदीनांādīnāṁи прочих» —
पञ्चpañcaпяти
भूतानांbhūtānāṁстихий;
छायाchāyā«тень» —
ऐक्यaikyaединства
बुद्ध्य्buddhyмысли
आलम्बनālambanaопору
रूपंrūpaṁоблик имеющее —
देहादिdehādiтела и прочего
सङ्घातारम्भsaṅghātārambhaсовокупности начинания
परिणामानांpariṇāmānāṁи превращений
मध्येmadhyeсреди
कतमाप्य्katamāpy«какая-либо»,
अन्यतमापिanyatamāpiкакая-нибудь,
नna«не»
भवतिbhavatiбывает
नna«не»
तावत्tāvatпрежде
तेषांteṣāṁу них
सङ्घातोsaṅghāto«совокупность» —
वृक्षाणाम्vṛkṣāṇāmу деревьев
इवivaкак
वनंvanaṁлес, —
एकekaодного
देशाकर्षणेdeśākarṣaṇeместа при влечении
सर्वाकर्षणानुपपत्तेःsarvākarṣaṇānupapatteḥвсего влечения недостижимостью
नnaне
ह्य्hyведь
एकस्मिन्ekasminпри одном
वृक्षvṛkṣaдереве
आकृष्टेākṛṣṭeпривлечённом
सर्वंsarvaṁвесь
वनम्vanamлес
आकृष्यतेākṛṣyateпривлекается
नnaне
चcaи
विकारvikāra«изменение» —
आरब्धोऽवयवीārabdho'vayavīначатое, частями обладающее;
अपिapi«и»
शब्दात्śabdātсловом —
परिणामोऽपिpariṇāmo'piи превращение
कुतःkutaḥоткуда?
सsaоно
किम्kimчто,
अवयवेभ्यःavayavebhyaḥот частей
पृथग्pṛthag«отдельно»
आरभ्यतेārabhyateначинается
परिणमतेpariṇamateи превращается,
चcaи
तद्tadим
अन्वितोanvito«сопутствует»
वाvāили?
नnaне
तावद्tāvadпрежде
अत्यन्तंatyantaṁкрайне
पृथक्pṛthak«отдельно» —
तथाtathāтак
अप्रतीतेःapratīteḥнепостигаемостью
नnaне
चcaи
अन्वितःanvitaḥ«сопутствует»
सsaоно
किंkiṁчто,
प्रत्यवयवंpratyavayavaṁкаждой части
सर्वोऽप्य्sarvo'pyи всё
अन्वेतिanvetiсопутствует,
अंशेनaṁśenaдолею
वाvāили?
आद्येādyeпри первом
अङ्गुलिaṅguliпальца
मात्रेऽपिmātre'piи в одном
देहdehaтела
बुद्धिःbuddhiḥмысль
स्यात्syātбыла бы;
द्वितीयेdvitīyeпри втором,
तस्याप्य्tasyāpyи у неё
अंशाङ्गीकारेaṁśāṅgīkāreдолей принятии
सत्य्satyсущем,
अनवस्थापातःanavasthāpātaḥбесконечного отступания выпадение
स्यात्syātбыло бы
अतोatoпотому
देहादेःdehādeḥу тела и прочего
स्वातन्त्र्येणावस्थितिर्svātantryeṇāvasthitirсамостоятельностью пребывание
मृषाmṛṣā«ложно»
एवेतिevetiименно — так
Traducción

Это он и говорит двумя стихами: «У земли и прочих предметов здесь нет никакой тени: ни совокупность, ни изменение, ни отдельно, ни сопутствуя, — ложно».

«Земли и прочих», то есть пяти стихий. «Тень», то есть имеющее облик опоры для мысли о единстве, не бывает какою-либо из начинаний совокупности тела и прочего и их превращений.

Прежде всего это не их «совокупность», как лес у деревьев: иначе при влечении одного места не выходило бы влечение всего; ведь если привлечено одно дерево, не привлекается весь лес.

И не «изменение», то есть начатое, имеющее части; а по слову «и» — и не превращение. Отчего? Оно что же — начинается и превращается «отдельно» от частей или «сопутствует» им? Крайне отдельно — нет, ибо так не постигается. И не «сопутствует»: оно что же — всё сопутствует каждой части или долею? При первом мысль о теле была бы и в одном пальце; при втором, если и у неё принять доли, вышло бы бесконечное отступание.

Потому пребывание тела и прочего самостоятельным именно «ложно».

Versión

e56eab8c137f · publicado 20 sept 2026, 15:59:55 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con