Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Three — Paramātmā: The Lord Within3.85.3Jīva Gosvāmī
334 / 1405
Linux
Pasar páginas
Ṣaṭ-sandarbha · 3.85.3
॥
Devanāgarī

अथ स्वाभाविकमायाशक्त्या परमेश्वरो विश्वसृष्ट्यादिकं करोति, जीव एव तत्र मुह्यतीत्य् उक्तम् । तत्र सन्देहं प्रश्नोत्तराभ्यां परिहरत्य् अष्टभिः । श्रीविदुर उवाच— ब्रह्मन् कथं भगवतश् चिन्मात्रस्याविकारिणः । लीलया चापि युज्येरन् निर्गुणस्य गुणाः क्रियाः ॥ हे ब्रह्मन्! चिन्मात्रस्य चिन्मात्रस्वरूपस्य स्वतः स्वरूपशक्त्या भगवतः श्रीवैकुण्ठादिगततादृशैश्वर्यादियुक्तस्य, अत एव निर्गुणस्य प्राकृतगुणास्पृष्टस्य तत एव अविकारिणस् तादृक्स्वरूपशक्तिविलासभूतानां क्रियाणाम् अनन्तानाम् अपि सदोदितवरानन्तविधप्रकाशे तस्मिन् नित्यसिद्धत्वात् तत्तत्क्रियाविर्भावकर्तुस् तस्यावस्थाअन्तरप्राप्तत्वाभावात् प्राकृतकर्तुर् इव न विकारापत्तिर् इति । निर्विकारस्य च कथं सत्त्वादयः प्राकृतगुणाः, कथं वा तदासङ्गहेतुकाः स्थित्यादयः क्रियाश् च युज्येरन्? ततश् च चिन्मात्रवस्तुविरोधाद् एव ते च ताश् च न युज्यन्ते । भगवत्त्वे तु स्वैरचेष्टयापि न युज्येरन् इत्य् आह—लीलया वापि इति । अत्राविकारित्वनिर्गुणत्वाभ्यां सह चिन्मात्रभगवत्त्वं चेत्य् उभयम् अपि स्वीकृत्यैव पूर्वपक्षिणा पृष्टम् । ततश् च तस्य चिन्मात्रस्वरूपस्य भवतु, भगवत्त्वं तत्रास्माकं न सन्देहः । किन्तु तस्य कथम् इतरगुणादिस्वीकारो युज्यते? इत्य् एव पृच्छत इति वाक्यार्थः ॥

Transliteración (IAST)

atha svābhāvika-māyā-śaktyā parameśvaro viśva-sṛṣṭy-ādikaṁ karoti, jīva eva tatra muhyatīty uktam | tatra sandehaṁ praśnottarābhyāṁ pariharaty aṣṭabhiḥ | śrī-vidura uvāca— brahman kathaṁ bhagavataś cin-mātrasyāvikāriṇaḥ | līlayā cāpi yujyeran nirguṇasya guṇāḥ kriyāḥ || he brahman! cin-mātrasya cinmātra-svarūpasya svataḥ svarūpa-śaktyā bhagavataḥ śrī-vaikuṇṭhādi-gata-tādṛśaiśvaryādi-yuktasya, ata eva nirguṇasya prākṛta-guṇāspṛṣṭasya tata eva avikāriṇas tādṛk-svarūpa-śakti-vilāsa-bhūtānāṁ kriyāṇām anantānām api sadodita-varānanta-vidha-prakāśe tasmin nitya-siddhatvāt tat-tat-kriyāvirbhāva-kartus tasyāvasthāantara-prāptatvābhāvāt prākṛta-kartur iva na vikārāpattir iti | nirvikārasya ca kathaṁ sattvādayaḥ prākṛta-guṇāḥ, kathaṁ vā tad-āsaṅga-hetukāḥ sthity-ādayaḥ kriyāś ca yujyeran? tataś ca cin-mātra-vastu-virodhād eva te ca tāś ca na yujyante | bhagavattve tu svaira-ceṣṭayāpi na yujyeran ity āha—līlayā vāpi iti | atrāvikāritva-nirguṇatvābhyāṁ saha cin-mātra-bhagavattvaṁ cety ubhayam api svīkṛtyaiva pūrva-pakṣiṇā pṛṣṭam | tataś ca tasya cin-mātra-svarūpasya bhavatu, bhagavattvaṁ tatrāsmākaṁ na sandehaḥ | kintu tasya katham itara-guṇādi-svīkāro yujyate? ity eva pṛcchata iti vākyārthaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
अथathaтеперь:
स्वाभाविकsvābhāvikaсобственной
मायाmāyāмайя-
शक्त्याśaktyāсилою
परमेश्वरोparameśvaroВысший Владыка
विश्वviśvaвселенной
सृष्ट्य्sṛṣṭyтворение
आदिकंādikaṁи прочее
करोतिkarotiсовершает,
जीवjīvaсущество
एवevaименно
तत्रtatraтам
मुह्यतीत्य्muhyatītyобольщается — так
उक्तम्uktamсказано
तत्रtatraтам
सन्देहंsandehaṁсомнение
प्रश्नोत्तराभ्यांpraśnottarābhyāṁвопросом и ответом
परिहरत्य्pariharatyустраняет
अष्टभिःaṣṭabhiḥвосемью
श्रीśrīшри
विदुरviduraВидура
उवाचuvācaсказал:
ब्रह्मन्brahman«брахман,
कथंkathaṁкак
भगवतश्bhagavataśу Бхагавана,
चिन्cinсознанием
मात्रस्याविकारिणःmātrasyāvikāriṇaḥодним сущего, неизменного,
लीलयाlīlayāигрою
चापिcāpiи даже,
युज्येरन्yujyeranбыли бы уместны,
निर्गुणस्यnirguṇasyaу бескачественного,
गुणाःguṇāḥкачества
क्रियाःkriyāḥи действия?»
हेheо
ब्रह्मन्brahman«брахман»!
चिन्cin«сознанием
मात्रस्यmātrasyaодним сущего» —
चिन्मात्रcinmātraсознанием одним
स्वरूपस्यsvarūpasyaсвой облик имеющего;
स्वतःsvataḥсам собою,
स्वरूपsvarūpaсвоего облика
शक्त्याśaktyāсилою,
भगवतःbhagavataḥ«Бхагавана» —
श्रीśrīшри
वैकुण्ठादिvaikuṇṭhādiВайкунтхе и прочих
गतgataпребывающим
तादृशैश्वर्यादिtādṛśaiśvaryādiтаковым владычеством и прочим
युक्तस्यyuktasyaобладающего;
अतataпотому
एवevaименно
निर्गुणस्यnirguṇasya«бескачественного» —
प्राकृतprākṛtaот пракрити
गुणास्पृष्टस्यguṇāspṛṣṭasyaкачествами не тронутого;
ततtataпотому
एवevaименно
अविकारिणस्avikāriṇas«неизменного» —
तादृक्tādṛkтаковой
स्वरूपsvarūpaсвоего облика
शक्तिśaktiсилы
विलासvilāsaигрою
भूतानांbhūtānāṁставших
क्रियाणाम्kriyāṇāmдействий,
अनन्तानाम्anantānāmбесконечных,
अपिapiи,
सदोदितsadoditaво всегда взошедшем,
वरानन्तvarānantaпревосходном, бесконечно
विधvidhaразнообразном
प्रकाशेprakāśeявлении,
तस्मिन्tasminв Нём,
नित्यnityaвечной
सिद्धत्वात्siddhatvātдостигнутостью,
तत्tatтех,
तत्tatтех
क्रियाविर्भावkriyāvirbhāvaдействий явления
कर्तुस्kartusу совершителя,
तस्यावस्थाअन्तरtasyāvasthāantaraу Него, состояния иного
प्राप्तत्वाभावात्prāptatvābhāvātобретённости отсутствием,
प्राकृतprākṛtaот пракрити
कर्तुर्karturу деятеля
इवivaкак,
नnaне
विकारापत्तिर्vikārāpattirизменения выпадение —
इतिitiтак
निर्विकारस्यnirvikārasyaу неизменного
चcaи
कथंkathaṁкак
सत्त्वादयःsattvādayaḥблагость и прочие,
प्राकृतprākṛtaот пракрити
गुणाःguṇāḥкачества,
कथंkathaṁкак
वाvāили
तद्tadс ними
आसङ्गāsaṅgaсоприкосновение
हेतुकाःhetukāḥпричиной имеющие
स्थित्य्sthityподдержание
आदयःādayaḥи прочие
क्रियाश्kriyāśдействия
चcaи
युज्येरन्yujyeran«были бы уместны»?
ततश्tataśпотому
चcaи
चिन्cinсознанием
मात्रmātraодним
वस्तुvastuвещи
विरोधाद्virodhādпротиворечием
एवevaименно
तेteони
चcaи
ताश्tāśони
चcaи
नnaне
युज्यन्तेyujyanteуместны
भगवत्त्वेbhagavattveпри Бхагаваном бытии
तुtuже
स्वैरsvairaвольным
चेष्टयापिceṣṭayāpiи действованием
नnaне
युज्येरन्yujyeranбыли бы уместны —
इत्य्ityтак
आहāhaговорит:
लीलयाlīlayā«игрою
वापिvāpiили даже»
इतिitiтак
अत्राविकारित्वatrāvikāritvaздесь неизменностью
निर्गुणत्वाभ्यांnirguṇatvābhyāṁи бескачественностью
सहsahaвместе
चिन्cinсознанием
मात्रmātraодним
भगवत्त्वंbhagavattvaṁБхагаваном бытие
चेत्य्cetyи — так
उभयम्ubhayamдвойное
अपिapiи
स्वीकृत्यैवsvīkṛtyaivaприняв именно,
पूर्वpūrvaпрежним
पक्षिणाpakṣiṇāстороны держателем
पृष्टम्pṛṣṭamспрошено
ततश्tataśпотому
चcaи:
तस्यtasyaу Него,
चिन्cinсознанием
मात्रmātraодним
स्वरूपस्यsvarūpasyaсвой облик имеющего,
भवतुbhavatuпусть будет,
भगवत्त्वंbhagavattvaṁБхагаваном бытие —
तत्रास्माकंtatrāsmākaṁв том у нас
नnaне
सन्देहःsandehaḥсомнение;
किन्तुkintuно
तस्यtasyaу Него
कथम्kathamкак
इतरitaraиных
गुणादिguṇādiкачеств и прочего
स्वीकारोsvīkāroпринятие
युज्यतेyujyateуместно?
इत्य्ityтак
एवevaименно
पृच्छतpṛcchataспрашивает —
इतिitiтаков
वाक्यार्थःvākyārthaḥречения смысл
Traducción

Итак, сказано, что Высший Владыка совершает творение вселенной и прочее Своей собственной майя-силой, а обольщается там именно существо. Сомнение об этом он устраняет восемью стихами — вопросом и ответом.

Шри Видура сказал: «Брахман, как у Бхагавана, который есть одно лишь сознание и неизменен, у бескачественного, были бы уместны качества и действия — хотя бы и в игре?»

«О брахман!» «Кто есть одно лишь сознание» — чей собственный облик есть одно сознание; «Бхагавана» — то есть обладающего сам собою, силою своего облика, тем владычеством и прочим, что пребывает на шри Вайкунтхе и подобных; потому же «бескачественного» — не тронутого качествами от пракрити; и потому же «неизменного» — ибо бесконечные действия, ставшие игрою такой силы Его облика, вечно осуществлены в Нём, в том всегда взошедшем, превосходном, бесконечно разнообразном явлении, и Тот, кто являет те и эти действия, не приходит в иное состояние, как приходит деятель от пракрити, — значит, изменения не случается.

«Как же у неизменного были бы уместны» благость и прочие качества от пракрити, и как — поддержание и прочие действия, причина которых в соприкосновении с ними? Значит, уже по противоречию с вещью, которая есть одно сознание, ни те, ни эти не уместны. А если Он Бхагаван, то не уместны и как вольное действование, — это он говорит словами «хотя бы и в игре».

Здесь держатель прежней стороны спросил, приняв и то и другое вместе: и неизменность с бескачественностью, и бытие одним сознанием вместе с бытием Бхагаваном. И потому смысл речения таков: пусть у Него, чей облик — одно сознание, будет и бытие Бхагаваном, в этом у нас сомнения нет; но как уместно, чтобы Он принял ещё и иные качества?

Versión

689673ee41c3 · publicado 20 sept 2026, 15:59:55 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con