Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Three — Paramātmā: The Lord Within3.70.8Jīva Gosvāmī
313 / 1405
Linux
Pasar páginas
Ṣaṭ-sandarbha · 3.70.8
॥
Devanāgarī

कूटताम्रिकत्वम् आशङ्क्याहुः—व्यवहृतय इति । विकल्प्यते अन्यत्रारोप्यते इति विकल्पः स्वतःसिद्धस् ताम्रिकादिर् अर्थः, स एव व्यवहृतये इषितः । अयम् अर्थः—अत्र कूटताम्रिकेण यं व्यवहारं मन्यसे, सोऽपि न तेन सिध्यति । किं तर्हि सत्यताम्रिकेणैव? अर्थान्तरं व्यवहर्तुर् हृदि तस्यैव प्रत्यक्षत्वात् । कूटताम्रिकम् अत्रोपलक्षणम् एव । क्वचित् तं विनापि तव गृहे ताम्रिको दत्त इति पश्चाद् दातव्य इति वा छलप्रयोगे स्मार्यमाणेनापि तेन तथा व्यवहारसिद्धेः । तस्माद् व्यवहाररूपाप्य् अर्थक्रियाकारिता तस्यैव भवतीति स सत्य एव । अन्यथा सत्यस्य ताम्रिकस्याभावे शतम् अप्य् अन्धानां न पश्यतीति न्यायेन कूटताम्रिकपरम्परयापि व्यवहारोऽपि न सिध्येद् इत्य् आहुः—अन्धपरम्परया इति । अन्धपरम्परादोषात् स एव व्यवहृतय इषित इत्य् अन्वयः । यथान्धपरम्परया व्यवहारो न सिध्येत्, तथा कूटताम्रिकपरम्परयापीत्य् अर्थः ।

Transliteración (IAST)

kūṭa-tāmrikatvam āśaṅkyāhuḥ—vyavahṛtaya iti | vikalpyate anyatrāropyate iti vikalpaḥ svataḥ-siddhas tāmrikādir arthaḥ, sa eva vyavahṛtaye iṣitaḥ | ayam arthaḥ—atra kūṭa-tāmrikeṇa yaṁ vyavahāraṁ manyase, so'pi na tena sidhyati | kiṁ tarhi satya-tāmrikeṇaiva? arthāntaraṁ vyavahartur hṛdi tasyaiva pratyakṣatvāt | kūṭa-tāmrikam atropalakṣaṇam eva | kvacit taṁ vināpi tava gṛhe tāmriko datta iti paścād dātavya iti vā chala-prayoge smāryamāṇenāpi tena tathā vyavahāra-siddheḥ | tasmād vyavahāra-rūpāpy artha-kriyā-kāritā tasyaiva bhavatīti sa satya eva | anyathā satyasya tāmrikasyābhāve śatam apy andhānāṁ na paśyatīti nyāyena kūṭa-tāmrika-paramparayāpi vyavahāro'pi na sidhyed ity āhuḥ—andha-paramparayā iti | andha-paramparā-doṣāt sa eva vyavahṛtaya iṣita ity anvayaḥ | yathāndha-paramparayā vyavahāro na sidhyet, tathā kūṭa-tāmrika-paramparayāpīty arthaḥ |

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
कूटkūṭaподдельной
ताम्रिकत्वम्tāmrikatvamмедью бытие
आशङ्क्याहुःāśaṅkyāhuḥусомнившись говорят:
व्यवहृतयvyavahṛtaya«ради обихода»
इतिitiтак
विकल्प्यतेvikalpyateизмышляется,
अन्यत्रारोप्यतेanyatrāropyateна иное налагается,
इतिitiтак —
विकल्पःvikalpaḥ«измышление»;
स्वतःsvataḥсам собою
सिद्धस्siddhasдостигнутый
ताम्रिकादिर्tāmrikādirмедяк и прочее —
अर्थःarthaḥпредмет,
सsaон
एवevaименно
व्यवहृतयेvyavahṛtaye«ради обихода»
इषितःiṣitaḥ«желан»
अयम्ayamтаков
अर्थःarthaḥсмысл:
अत्रatraздесь
कूटkūṭaподдельным
ताम्रिकेणtāmrikeṇaмедяком
यंyaṁкоторый
व्यवहारंvyavahāraṁобиход
मन्यसेmanyaseмыслишь,
सोऽपिso'piи он
नnaне
तेनtenaим
सिध्यतिsidhyatiдостигается
किंkiṁчто
तर्हिtarhiтогда?
सत्यsatyaистинным
ताम्रिकेणैवtāmrikeṇaivaмедяком именно:
अर्थान्तरंarthāntaraṁиной предмет
व्यवहर्तुर्vyavaharturу обиходящего
हृदिhṛdiв сердце —
तस्यैवtasyaivaего именно
प्रत्यक्षत्वात्pratyakṣatvātочевидностью
कूटkūṭaподдельный
ताम्रिकम्tāmrikamмедяк
अत्रोपलक्षणम्atropalakṣaṇamздесь пример указующий
एवevaименно
क्वचित्kvacitгде-то
तंtaṁего
विनापिvināpiи без
तवtava«у тебя
गृहेgṛheв доме
ताम्रिकोtāmrikoмедяк
दत्तdattaдан»
इतिitiтак,
पश्चाद्paścād«после
दातव्यdātavyaдать должно»
इतिitiтак
वाvāили,
छलchalaобмана
प्रयोगेprayogeпри употреблении,
स्मार्यमाणेनापिsmāryamāṇenāpiи припоминаемым
तेनtenaим
तथाtathāтак
व्यवहारvyavahāraобихода
सिद्धेःsiddheḥдостижением
तस्माद्tasmādпотому
व्यवहारvyavahāraобихода
रूपाप्य्rūpāpyи облик имеющее
अर्थarthaпредмета
क्रियाkriyāдействия
कारिताkāritāсовершение
तस्यैवtasyaivaу него именно
भवतीतिbhavatītiбывает — так
सsaон
सत्यsatyaистинен
एवevaименно
अन्यथाanyathāиначе,
सत्यस्यsatyasyaу истинного
ताम्रिकस्याभावेtāmrikasyābhāveмедяка при отсутствии,
शतम्śatam«сто
अप्य्apyи
अन्धानांandhānāṁслепых
नnaне
पश्यतीतिpaśyatītiвидит» — таким
न्यायेनnyāyenaправилом,
कूटkūṭaподдельных
ताम्रिकtāmrikaмедяков
परम्परयापिparamparayāpiи чередою
व्यवहारोऽपिvyavahāro'piи обиход
नnaне
सिध्येद्sidhyedдостигался бы —
इत्य्ityтак
आहुःāhuḥговорят:
अन्धandha«слепых
परम्परयाparamparayāчередою»
इतिitiтак
अन्धandhaслепых
परम्पराparamparāчереды
दोषात्doṣātизъяном
सsaон
एवevaименно
व्यवहृतयvyavahṛtaya«ради обихода»
इषितiṣita«желан» —
इत्य्ityтаково
अन्वयःanvayaḥсопряжение
यथान्धyathāndhaкак слепых
परम्परयाparamparayāчередою
व्यवहारोvyavahāroобиход
नnaне
सिध्येत्sidhyetдостигался бы,
तथाtathāтак
कूटkūṭaподдельных
ताम्रिकtāmrikaмедяков
परम्परयापीत्य्paramparayāpītyи чередою — таков
अर्थःarthaḥсмысл
Traducción

Усомнившись насчёт поддельной монеты, говорят: «ради обихода». «Измышление» — то, что измышляется, то есть налагается на иное; а предмет — сам собою готовый медяк и подобное, и именно он «желан ради обихода».

Смысл таков: тот обиход, который ты думаешь совершить поддельной монетой, ею и не совершается. Чем же? Именно настоящей монетой — ибо в сердце у ведущего дело стоит иной предмет, и очевиден ему именно он. Поддельная монета здесь взята лишь для примера: где-то и без неё, при обмане — «в твоём доме монета отдана» или «после отдать должно», — дело совершается той самой монетой, которую лишь поминают.

Потому и то дело, которое имеет облик обихода, делается именно ею — и она-то истинна. Иначе, за отсутствием настоящей монеты, по правилу «и сто слепых не увидят», и обиход не совершался бы чередою поддельных. Это и говорят: «чередою слепых». Связь такая: изъяном слепой череды он и «желан ради обихода»; как чередою слепых дело не совершится, так и чередою поддельных монет.

Versión

171a1c782f13 · publicado 20 sept 2026, 15:59:55 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con