तस्या मायायाश् चांशद्वयम् । तत्र गुणरूपस्य मायाख्यस्य निमित्तांशस्य द्रवरूपस्य प्रधानाख्यस्योपादानांशस्य च परस्परं भेदम् आह चतुर्भिः— अथ ते सम्प्रवक्ष्यामि साङ्ख्यं पूर्वविनिश्चितम् । यद् विज्ञाय पुमान् सद्यो जह्याद् वैकल्पिकं भ्रमम् ॥ टीका च—अद्वितीयात् परमात्मनो मायया प्रकृतिपुरुषद्वारा सर्वं द्वैतम् उदेति, पुनस् तत्रैव लीयते इत्य् अनुसन्दधानस्य पुरुषस्य द्वन्द्वभ्रमो निवर्तते इति वक्तुं साङ्ख्यं प्रस्तौति—अथेति । इत्य् एषा । अत्र प्रधानपर्यायः प्रकृतिशब्धः ॥
tasyā māyāyāś cāṁśa-dvayam | tatra guṇa-rūpasya māyākhyasya nimittāṁśasya drava-rūpasya pradhānākhyasyopādānāṁśasya ca parasparaṁ bhedam āha caturbhiḥ— atha te sampravakṣyāmi sāṅkhyaṁ pūrva-viniścitam | yad vijñāya pumān sadyo jahyād vaikalpikaṁ bhramam || ṭīkā ca—advitīyāt paramātmano māyayā prakṛti-puruṣa-dvārā sarvaṁ dvaitam udeti, punas tatraiva līyate ity anusandadhānasya puruṣasya dvandva-bhramo nivartate iti vaktuṁ sāṅkhyaṁ prastauti—atheti | ity eṣā | atra pradhāna-paryāyaḥ prakṛti-śabdhaḥ ||
И у той майи две доли. И он говорит четырьмя стихами о взаимном различии доли-повода, имеющей облик свойств и именуемой майей, и доли-вещественной причины, имеющей облик текучего и именуемой прадханой:
«Теперь возвещу тебе санкхью, прежде удостоверенную, постигнув которую человек тотчас оставил бы заблуждение, идущее от разделения».
И тика: «Чтобы сказать, что у человека, размышляющего так — „от недвойственной Параматмы майей, путём пракрити и пуруши, восходит вся двойственность и вновь там же растворяется“, — устраняется заблуждение двойственности, он начинает санкхью: „теперь“ и далее». Такова она.
Здесь слово «пракрити» — синоним «прадханы».
ed70e1949273 · publicado 20 sept 2026, 15:59:55 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Майя разделена на два действия: быть поводом и быть веществом; и дальше весь разбор идёт по этому шву.
Санкхья взята не как учение о двух началах, а как способ проследить, откуда двойственность и куда она уходит.
И плод её назван скромно: не знание Его, а снятие заблуждения.