न चासौ परमात्मप्रकाश्यत्वे घटवत् परप्रकाश्यः, परमात्मनस् तत्परमस्वरूपत्वेन परप्रकाश्यत्वाभावात् । एवम् एवाह द्वाभ्याम्— ममाङ्ग माया गुणमय्य् अनेकधा विकल्पबुद्धीश् च गुणैर् विधत्ते । वैकारिकस् त्रिविधोऽध्यात्मम् एकम् अथाधिभूतम् अधिदैवम् अन्यत् ॥ दृग् रूपम् आर्कं वपुर् अत्र रन्ध्रे परस्परं सिध्यति यः स्वतः खे । आत्मा यद् एषाम् अपरो य आद्यः स्वयानुभूत्याखिलसिद्धसिद्धिः ॥ विकल्पं भेदं, तद्बुद्धीश् च । अनेकधात्वं प्रपञ्चयति—वैकारिक इति । अनेकविकारवान् अप्य् असौ स्थूलदृष्ट्या तावत् त्रिविधः । त्रैविध्यम् आह—अध्यात्मम् इत्यादिना । तानि क्रमेणाह—दृगादित्रयेण । वपुर् अंशः । अत्र रन्ध्रे दृग्गोलके प्रविष्टं तत् त्रयं च परस्परम् एव सिध्यति, न तु स्वतः । यस् तु खे आकाशे अर्को वर्तते, स पुनः स्वतः सिध्यति । चक्षुर्विषयत्वेऽपि स्वविरोधिनः प्रतियोग्यपेक्षाभावमात्रेण स्वत इत्य् उक्तम् । एवं यथा मण्डलात्मार्कः स्वतः सिध्यति, तथात्मापीत्य् आह—यद् यतः पूर्वोक्तदृष्टान्तहेतोर् आत्मा एषाम् अध्यात्मादीनां योऽपर आद्यस् तेषाम् आश्रयः, सोऽपि स्वतः सिध्यति, किन्तु स्वयानुभूत्या इति चिद्रूपत्वाद् विशेषः । न केवलम् एतावत्, अपि तु अखिलानां परस्परसिद्धानां सिद्धिर् यस्मात्, तथाभूतः सन्न् इति ॥ ॥
na cāsau paramātma-prakāśyatve ghaṭavat para-prakāśyaḥ, paramātmanas tat-parama-svarūpatvena para-prakāśyatvābhāvāt | evam evāha dvābhyām— mamāṅga māyā guṇa-mayy anekadhā vikalpa-buddhīś ca guṇair vidhatte | vaikārikas trividho'dhyātmam ekam athādhibhūtam adhidaivam anyat || dṛg rūpam ārkaṁ vapur atra randhre parasparaṁ sidhyati yaḥ svataḥ khe | ātmā yad eṣām aparo ya ādyaḥ svayānubhūtyākhila-siddha-siddhiḥ || vikalpaṁ bhedaṁ, tad-buddhīś ca | anekadhātvaṁ prapañcayati—vaikārika iti | aneka-vikāravān apy asau sthūla-dṛṣṭyā tāvat trividhaḥ | traividhyam āha—adhyātmam ity-ādinā | tāni krameṇāha—dṛg-ādi-trayeṇa | vapur aṁśaḥ | atra randhre dṛg-golake praviṣṭaṁ tat trayaṁ ca parasparam eva sidhyati, na tu svataḥ | yas tu khe ākāśe arko vartate, sa punaḥ svataḥ sidhyati | cakṣur-viṣayatve'pi sva-virodhinaḥ pratiyogy-apekṣābhāva-mātreṇa svata ity uktam | evaṁ yathā maṇḍalātmārkaḥ svataḥ sidhyati, tathātmāpīty āha—yad yataḥ pūrvokta-dṛṣṭānta-hetor ātmā eṣām adhyātmādīnāṁ yo'para ādyas teṣām āśrayaḥ, so'pi svataḥ sidhyati, kintu svayānubhūtyā iti cid-rūpatvād viśeṣaḥ | na kevalam etāvat, api tu akhilānāṁ paraspara-siddhānāṁ siddhir yasmāt, tathā-bhūtaḥ sann iti || ||
И не так, что она, освещаемая Параматмою, освещаема иным, как горшок: ведь Параматма есть её высший собственный облик, и освещаемости иным тут нет. Это он и говорит двумя стихами:
«Майя Моя, о милый, состоящая из свойств, многообразно устрояет свойствами различения и мысли о них: вайкарика троякий — одно относящееся к себе, затем относящееся к существам, иное — относящееся к богам».
«Зрение, облик и солнечная доля здесь, в отверстии, достигаются взаимно; а тот, кто в небе, — сам собою. Душа же, что у них иная и первая, — своим переживанием, и она достижение всего достигнутого».
«Различение» — различие, и «мысли» о нём. «Многообразность» он развёртывает: «вайкарика» и далее. Хотя изменений у него много, грубым взглядом он прежде всего «троякий». Троякость говорит: «относящееся к себе» и далее; и их по порядку — троицею «зрение» и прочее. «Доля» — часть.
«Здесь, в отверстии», то есть вошедшая в шар зрения, та троица достигается именно «взаимно», а не сама собою. А солнце, «которое» пребывает «в небе», то есть в пространстве, достигается «само собою»: хоть оно и предмет глаза, «само собою» сказано лишь потому, что ему не нужен противочлен, ему противный.
И как солнце, сущее кругом, достигается само собою, так и душа, — он говорит: «ибо», то есть по причине прежде названного примера, «душа», «которая иная» «у них», то есть у относящегося к себе и прочего, и «первая», то есть прибежище их, — и она достигается сама собою; но «своим переживанием» — вот отличие, ибо облик её сознание. И не только столько: она такова, что от неё и «достижение» всего, достигаемого взаимно.
2e61e882d367 · 发布于 2026年9月20日 15:59:55 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Возражение о Параматме снято сразу: освещаемое иным — то, что этому иному чужое; а тут высший облик той же самой души.
Пример троицы точен: глаз, облик и свет в глазу друг без друга ничего не дают; солнце в небе им не нужно ничего.
И к самодостаточности солнца добавлено то, чего у солнца нет: душа достигается не просто сама собою, а своим переживанием.