六论集
Sandarbha Three — Paramātmā: The Lord Within3.105.8吉瓦·哥斯瓦米
366 / 1405
Linux
翻页
六论集 · 3.105.8
॥
天城文

अथ ईक्षतेर् नाशब्दम् इति व्याचष्टे—अभिज्ञ इति । अत्र सूत्रार्थः—इदम् आम्नायते छान्दोग्ये—सद् एव सोम्येदम् अग्र आसीद् एकम् एवाद्वितीयं ब्रह्म इति, तद् ऐक्षत बहु स्यां प्रजायय इति... तत्तेजोऽसृजत इत्यादि । अत्र परोक्तं प्रधानम् अपि जगत्कारणत्वेनायाति । तच् च नेत्य् आह—ईक्षतेर् इति । यस्मिन् शब्द एव प्रमाणं न भवति तद् अशब्दम्, आनुमानिकं प्रधानम् इत्य् अर्थः । न तद् इह प्रतिपाद्यम् । कुतोऽशब्दत्वं तस्य? इत्य् आशङ्क्याह—ईक्षतेः, सच्छब्दवाच्यसम्बन्धिव्यापारविशेषाभिधायिन ईक्षतेर् धातोः श्रवणात् तद् ऐक्षत इतीक्षणं चाचेतने प्रधाने न सम्भवेत् । अन्यत्र चेक्षापूर्विकैव सृष्टिः—स ऐक्षत लोकान् नु सृजा इति, स इमान् लोकान् असृजत इत्यादौ । ईक्षणं चात्र तदशेषसृज्यविचारात्मकत्वात् सर्वज्ञत्वम् एव क्रोडीकरोति । तद् एतद् आह—अभिज्ञ इति । ननु तदानीम् एकम् एवाद्वितीयम् इत्य् उक्तेस् तस्येक्षणसाधनं न सम्भवति? तत्राह—स्वराड् इति, स्वस्वरूपेणैव तथा तथा राजत इति, न तस्य कार्यं करणं च विद्यते इत्य् आदौ, स्वाभाविकी ज्ञानबलक्रिया च इत्यादिश्रुतेः । एतेनेक्षणवन्मूर्तिमत्त्वम् अपि तस्य स्वाभाविकम् इत्य् आयातम्, निःश्वसितस्याप्य् अग्रे दर्शयिष्यमाणत्वात् । तच् च यथोक्तम् एवेति च ।

转写 (IAST)

atha īkṣater nāśabdam iti vyācaṣṭe—abhijña iti | atra sūtrārthaḥ—idam āmnāyate chāndogye—sad eva somyedam agra āsīd ekam evādvitīyaṁ brahma iti, tad aikṣata bahu syāṁ prajāyaya iti... tat-tejo'sṛjata ity-ādi | atra paroktaṁ pradhānam api jagat-kāraṇatvenāyāti | tac ca nety āha—īkṣater iti | yasmin śabda eva pramāṇaṁ na bhavati tad aśabdam, ānumānikaṁ pradhānam ity arthaḥ | na tad iha pratipādyam | kuto'śabdatvaṁ tasya? ity āśaṅkyāha—īkṣateḥ, sac-chabda-vācya-sambandhi-vyāpāra-viśeṣābhidhāyina īkṣater dhātoḥ śravaṇāt tad aikṣata itīkṣaṇaṁ cācetane pradhāne na sambhavet | anyatra cekṣā-pūrvikaiva sṛṣṭiḥ—sa aikṣata lokān nu sṛjā iti, sa imān lokān asṛjata ity-ādau | īkṣaṇaṁ cātra tad-aśeṣa-sṛjya-vicārātmakatvāt sarvajñatvam eva kroḍīkaroti | tad etad āha—abhijña iti | nanu tadānīm ekam evādvitīyam ity uktes tasyekṣaṇa-sādhanaṁ na sambhavati? tatrāha—svarāḍ iti, sva-svarūpeṇaiva tathā tathā rājata iti, na tasya kāryaṁ karaṇaṁ ca vidyate ity ādau, svābhāvikī jñāna-bala-kriyā ca ity-ādi-śruteḥ | etenekṣaṇavan-mūrtimattvam api tasya svābhāvikam ity āyātam, niḥśvasitasyāpy agre darśayiṣyamāṇatvāt | tac ca yathoktam eveti ca |

逐字释义
梵语IAST释义
अथathaтеперь
ईक्षतेर्īkṣater«воззрения
नाशब्दम्nāśabdamне бессловесное»
इतिitiтак
व्याचष्टेvyācaṣṭeтолкует:
अभिज्ञabhijña«сведущий»
इतिitiтак
अत्रatraздесь
सूत्रार्थःsūtrārthaḥсутры смысл:
इदम्idamэто
आम्नायतेāmnāyateпередаётся
छान्दोग्येchāndogyeв «Чхандогье»:
सद्sad«сущее
एवevaименно,
सोम्येदम्somyedamмилый, это,
अग्रagraпрежде
आसीद्āsīdбыло,
एकम्ekamодно
एवाद्वितीयंevādvitīyaṁименно, недвойственное,
ब्रह्मbrahmaБрахман»
इतिitiтак,
तद्tad«то
ऐक्षतaikṣataвоззрело:
बहुbahuмногим
स्यांsyāṁда буду,
प्रजाययprajāyayaда рожусь»
इतिitiтак,
तत्tat«то
तेजोऽसृजतtejo'sṛjataсвет сотворило»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее
अत्रatraздесь
परोक्तंparoktaṁиными названная
प्रधानम्pradhānamпрадхана
अपिapiи
जगत्jagatмира
कारणत्वेनायातिkāraṇatvenāyātiпричиною выходит
तच्tacто
चcaи —
नेत्य्netyне так — так
आहāhaговорит:
ईक्षतेर्īkṣater«воззрения»
इतिitiтак
यस्मिन्yasminв чём
शब्दśabdaслово
एवevaименно
प्रमाणंpramāṇaṁдоказательство
नnaне
भवतिbhavatiбывает,
तद्tadто —
अशब्दम्aśabdam«бессловесное»,
आनुमानिकंānumānikaṁвыводимая
प्रधानम्pradhānamпрадхана —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл;
नnaне
तद्tadто
इहihaздесь
प्रतिपाद्यम्pratipādyamутверждается
कुतोऽशब्दत्वंkuto'śabdatvaṁоткуда бессловесность
तस्यtasyaу неё?
इत्य्ityтак
आशङ्क्याहāśaṅkyāhaусомнившись говорит:
ईक्षतेःīkṣateḥ«воззрения» —
सच्sac«сущее»
छब्दchabdaсловом
वाच्यvācyaназываемого
सम्बन्धिsambandhiсвязанное
व्यापारvyāpāraдействие
विशेषाभिधायिनviśeṣābhidhāyinaособое выражающего,
ईक्षतेर्īkṣater«воззрения»
धातोःdhātoḥкорня
श्रवणात्śravaṇātслышанием —
तद्tad«то
ऐक्षतaikṣataвоззрело»
इतीक्षणंitīkṣaṇaṁтак; воззрение
चाचेतनेcācetaneи в бессознательной
प्रधानेpradhāneпрадхане
नnaне
सम्भवेत्sambhavetвозможно
अन्यत्रanyatraв ином месте
चेक्षाcekṣāи: воззрением
पूर्विकैवpūrvikaivaпредваряемое именно —
सृष्टिःsṛṣṭiḥтворение:
सsa«он
ऐक्षतaikṣataвоззрел:
लोकान्lokānмиры
नुnuже
सृजाsṛjāсотворю»
इतिitiтак,
सsa«он
इमान्imānэти
लोकान्lokānмиры
असृजतasṛjataсотворил»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее
ईक्षणंīkṣaṇaṁвоззрение
चात्रcātraи здесь,
तद्tadтех
अशेषaśeṣaвсех
सृज्यsṛjyaтворимых
विचारात्मकत्वात्vicārātmakatvātобдумыванием природой бытием,
सर्वज्ञत्वम्sarvajñatvamвсезнание
एवevaименно
क्रोडीकरोतिkroḍīkarotiвбирает
तद्tadто
एतद्etadэто
आहāhaговорит:
अभिज्ञabhijña«сведущий»
इतिitiтак
ननुnanuно ведь
तदानीम्tadānīmтогда,
एकम्ekam«одно
एवाद्वितीयम्evādvitīyamименно, недвойственное»
इत्य्ityтак
उक्तेस्uktesсказанностью,
तस्येक्षणtasyekṣaṇaу Него воззрения
साधनंsādhanaṁсредство
नnaне
सम्भवतिsambhavatiвозможно?
तत्राहtatrāhaна это говорит:
स्वराड्svarāḍ«самосветящийся»
इतिitiтак, —
स्वsvaсвоим
स्वरूपेणैवsvarūpeṇaivaобликом именно
तथाtathāтак,
तथाtathāтак
राजतrājataсияет —
इतिitiтак;
नna«не
तस्यtasyaу Него
कार्यंkāryaṁдела
करणंkaraṇaṁи орудия
चcaи
विद्यतेvidyateесть»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее,
स्वाभाविकीsvābhāvikī«собственные
ज्ञानjñānaзнание,
बलbalaсила
क्रियाkriyāи действие»
चcaи
इत्य्ityтак
आदिādiи далее —
श्रुतेःśruteḥшрути
एतेनेक्षणवन्etenekṣaṇavanэтим, воззрением обладанию подобно,
मूर्तिमत्त्वम्mūrtimattvamвоплощённостью обладание
अपिapiи
तस्यtasyaу Него
स्वाभाविकम्svābhāvikamсобственное —
इत्य्ityтак
आयातम्āyātamвышло,
निःश्वसितस्याप्य्niḥśvasitasyāpyи выдоха
अग्रेagreвпереди
दर्शयिष्यमाणत्वात्darśayiṣyamāṇatvātпоказываемым будущим бытием
तच्tacто
चcaи
यथोक्तम्yathoktamкак сказано
एवेतिevetiименно — так
चcaи
译文

Теперь он толкует сутру «по „воззрело“ — не бессловесное» словом «сведущий». Смысл сутры здесь такой. В «Чхандогье» передаётся: «Сущее было это прежде, милый, одно, недвойственное, Брахман»; «Оно воззрело: да буду многим, да рожусь»; «То сотворило свет» и далее. Сюда может выйти и прадхана, названная другими причиною мира. На это он говорит: нет, — «по „воззрело“». То, в чём доказательство — не самое слово, «бессловесно»: такова прадхана, выводимая умозаключением; и здесь утверждается не она.

Откуда у неё бессловесность? Усомнившись так, он говорит: «по „воззрело“» — ибо слышен корень «воззрело», выражающий особое действие, принадлежащее тому, кто назван словом «сущее»: «то воззрело». А воззрение в бессознательной прадхане невозможно. И в других местах творение предваряется именно воззрением: «Он воззрел: сотворю-ка миры»; «Он сотворил эти миры» и далее. Воззрение же здесь, будучи обдумыванием всего творимого, вбирает в себя и всезнание. Это он и говорит словом «сведущий».

Но ведь тогда, раз сказано «одно, недвойственное», средства для Его воззрения не найдётся? На это он говорит: «самосветящийся» — то есть сияющий так и этак самим Своим обликом; по шрути «нет у Него ни дела, ни орудия» и далее, «собственные у Него знание, сила и действие» и далее. Этим вышло, что и воплощённость у Него, как и воззрение, собственная, — ибо о выдохе будет показано впереди. И это именно так, как сказано.

版本

de53b31ff305 · 发布于 2026年9月20日 15:59:55 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂