तद् एवं भगवतो रूपम् इत्य् उक्तेस् तस्यापि प्राग्वद् अप्राकृतत्वम् आपतति, तन्निषेधायाह— अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्य् अनुवर्णिते । उभे अपि न गृह्णन्ति मायासृष्टे विपश्चितः ॥ अमुनी अमू उपासनार्थं भगवत्य् आरोपिते जगदात्मके स्थूलसूक्ष्माख्ये विराठिरण्यगर्भापरपर्याये समष्टिशरीरे ये मया तुभ्यम् अनुवर्णिते ते उभे अपि विपश्चितो न गृह्णन्ति, वस्तुतया नोपासते, किं तर्हि तदीयबहिरङ्गाधिष्ठानतयैव? इत्य् अर्थः । तद् उक्तं वैष्णवे— यद् एतद् दृश्यते मूर्तम् एतज् ज्ञानात्मनस् तव । भ्रान्तिज्ञानेन पश्यन्ति जगद्रूपम् अयोगिनः ॥ इति । एतन् मूर्तं जगद् भ्रान्तिज्ञानेन एव तव रूपं जानन्तीत्य् अर्थः । श्रुतिश् च—नेदं यद् इदम् उपासते इति, यद् इदं जगद् उपासते प्राणिनः, नेदं ब्रह्म इति श्रीरामानुजभाष्यम् । अत एव न गृह्णन्तीत्य् अत्र हेतुः—मायासृष्टे, न तु स्वरूपशक्तिप्रादुर्भाविते । अनेन चतुर्भुजादिलक्षणस्य साक्षाद्रूपस्य मायातीतत्वम् अपि व्यक्तम् । अत्रास्य जगतो मायामयस्य पुरुषरूपत्वे पुरुषगुणावताराणां विष्ण्वादीनां सत्त्वादिमयास् तदंशा रूपाणीति ज्ञेयम् । तान्य् अपेक्ष्य चोक्तं मार्कण्डेये— विष्णुः शरीरग्रहणम् अहम् ईशान एव च । कारितास् ते यतोऽतस् त्वां कः स्तोतुं शक्तिमान् भवेत् ॥ इति । शरीरशब्दस्य तत्तन्निजशरीरवाचित्वे तु तद्ग्रहणात् पूर्वं विष्ण्वादिभेदासम्भवात् तन्निर्देशानुपपत्तेः ॥ ॥
tad evaṁ bhagavato rūpam ity uktes tasyāpi prāgvad aprākṛtatvam āpatati, tan-niṣedhāyāha— amunī bhagavad-rūpe mayā te hy anuvarṇite | ubhe api na gṛhṇanti māyā-sṛṣṭe vipaścitaḥ || amunī amū upāsanārthaṁ bhagavaty āropite jagad-ātmake sthūla-sūkṣmākhye virāṭ-hiraṇya-garbhāpara-paryāye samaṣṭi-śarīre ye mayā tubhyam anuvarṇite te ubhe api vipaścito na gṛhṇanti, vastutayā nopāsate, kiṁ tarhi tadīya-bahiraṅgādhiṣṭhānatayaiva? ity arthaḥ | tad uktaṁ vaiṣṇave— yad etad dṛśyate mūrtam etaj jñānātmanas tava | bhrānti-jñānena paśyanti jagad-rūpam ayoginaḥ || iti | etan mūrtaṁ jagad bhrānti-jñānena eva tava rūpaṁ jānantīty arthaḥ | śrutiś ca—nedaṁ yad idam upāsate iti, yad idaṁ jagad upāsate prāṇinaḥ, nedaṁ brahma iti śrī-rāmānuja-bhāṣyam | ata eva na gṛhṇantīty atra hetuḥ—māyā-sṛṣṭe, na tu svarūpa-śakti-prādurbhāvite | anena caturbhujādi-lakṣaṇasya sākṣād-rūpasya māyātītatvam api vyaktam | atrāsya jagato māyāmayasya puruṣa-rūpatve puruṣa-guṇāvatārāṇāṁ viṣṇv-ādīnāṁ sattvādi-mayās tad-aṁśā rūpāṇīti jñeyam | tāny apekṣya coktaṁ mārkaṇḍeye— viṣṇuḥ śarīra-grahaṇam aham īśāna eva ca | kāritās te yato'tas tvāṁ kaḥ stotuṁ śaktimān bhavet || iti | śarīra-śabdasya tat-tan-nija-śarīra-vācitve tu tad-grahaṇāt pūrvaṁ viṣṇv-ādi-bhedāsambhavāt tan-nirdeśānupapatteḥ || ||
И раз сказано «облик Бхагавана», у него, как и прежде, выпадала бы непракритность; отрицая это, он говорит: «Эти два облика Бхагавана мною тебе описаны; но оба их, сотворённые майей, мудрые не берут».
«Эти два» — те два совокупных тела, наложенные на Бхагавана ради почитания, имеющие природою мир, именуемые «грубым» и «тонким», а иначе — «вселенским обликом» и «Хираньягарбхой», которые «мною» тебе «описаны»; их «оба» «мудрые» «не берут», то есть не почитают как вещь. А как же? Именно как Его внешнее основание. Таков смысл.
О том сказано в «Вишну-пуране»: «Что видится это образное — это Твоё, имеющего природою знание; и облик мира видят знанием заблуждения не-йогины». То есть: это образное, мир, знают Твоим обликом именно знанием заблуждения.
И шрути: «не это, что это почитают». Бхашья Шри Рамануджи: «что живые почитают этот мир — не это Брахман».
Потому и причина к «не берут» здесь — «сотворённые майей», а не явленные силою собственного облика. Этим явна и превзойдённость майи у облика воочию, чей признак четырёхрукость и прочее.
И здесь надо знать: раз этот мир, состоящий из майи, есть облик Пуруши, то и облики нисхождений свойств Пуруши — Вишну и прочих — суть их доли, состоящие из саттвы и прочих. Имея их в виду, и сказано в «Маркандее»: «Вишну, принятие тела, я и Ишана — они сделаны Тобою; потому кто был бы способен славить Тебя?» А будь слово «тело» обозначением тех и тех собственных тел, указание на них было бы недостижимо: до принятия тел различия Вишну и прочих быть не могло.
c7b018bdcee4 · 发布于 2026年9月20日 15:59:55 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Два вселенских тела оставлены для почитания, но не приняты за вещь: их берут как Его внешнее основание.
Довод здесь один и тот же во всех ссылках: они сотворены майей, а не явлены силою собственного облика.
И тем же ходом отделён облик воочию: четырёхрукий облик не из этого ряда.