ददर्शेति । तत्र लोक इति प्राक्तनानां यच्छब्दानां विशेष्यम् । अखिलसात्वतां सर्वेषां सात्वतानां यादववीराणां पतिः, श्रियः पतिर् यज्ञपतिः प्रजापतिर् धियां पतिर् लोकपतिर् धरापतिः । पतिर् गतिश् चान्धकवृष्णिसात्वतां प्रसीदतां मे भगवन् सतां पतिः ॥ इत्य् एतद् वाक्यसंवादित्वात् । श्रीभागवतमते श्रीकृष्णस्यैव स्वयंभगवत्त्वेन प्रतिपादयिष्यमानत्वात् । तच् चैतद् अनन्तरं ब्रह्मणे चतुःश्लोकीरूपं भागवतं श्रीभगवतोपदिष्टम् । तत्र च— पुरा मया प्रोक्तम् अजाय नाभ्ये पद्मे निषण्णाय ममादिसर्गे । ज्ञानं परं मन्महिमावभासं यत् सूरयो भागवतं वदन्ति ॥ इति तृतीये उद्धवं प्रति श्रीकृष्णवाक्यानुसारेण, यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वं यो विद्यास् तस्मै गापयति स्म कृष्णः । तं ह देवम् आत्मबुद्धिप्रकाशं मुमुक्षुर् वै शरणम् अमुं व्रजेत् ॥ इति श्रीगोपालतापन्यनुसारेण च तस्मै वोपदेष्टृत्वश्रुतेः, तद् उ होवाच ब्राह्मणोऽसाव् अनवरतं मे ध्यातः स्तुतः परार्धान्ते सोऽबुध्यत गोपवेशो मे पुरस्ताद् आविर्बभूव इति श्रीगोपालतापन्यनुसारेणैव क्वचित् कल्पे श्रीगोपालरूपेण च सृष्ट्यादाव् इत्थम् एव ब्रह्मणे दर्शितनिजरूपत्वात्, तद्धाम्नो महावैकुण्ठत्वेन श्रीकृष्णसन्दर्भे साधयिष्यमाणत्वाच् च । द्वारकायां प्राकट्यावसरे श्रुतसुनन्दनन्दादिसाहचर्येण श्रीप्रबलादयोऽपि ज्ञेयाः । यथोक्तं प्रथमे—सुनन्दनन्दशीर्षण्या ये चान्ये सात्वतर्षभा इति ।
dadarśeti | tatra loka iti prāktanānāṁ yac-chabdānāṁ viśeṣyam | akhila-sātvatāṁ sarveṣāṁ sātvatānāṁ yādava-vīrāṇāṁ patiḥ, śriyaḥ patir yajña-patiḥ prajāpatir dhiyāṁ patir loka-patir dharāpatiḥ | patir gatiś cāndhaka-vṛṣṇi-sātvatāṁ prasīdatāṁ me bhagavan satāṁ patiḥ || ity etad vākya-saṁvāditvāt | śrī-bhāgavata-mate śrī-kṛṣṇasyaiva svayaṁ-bhagavattvena pratipādayiṣyamānatvāt | tac caitad anantaraṁ brahmaṇe catuḥślokī-rūpaṁ bhāgavataṁ śrī-bhagavatopadiṣṭam | tatra ca— purā mayā proktam ajāya nābhye padme niṣaṇṇāya mamādi-sarge | jñānaṁ paraṁ man-mahimāvabhāsaṁ yat sūrayo bhāgavataṁ vadanti || iti tṛtīye uddhavaṁ prati śrī-kṛṣṇa-vākyānusāreṇa, yo brahmāṇaṁ vidadhāti pūrvaṁ yo vidyās tasmai gāpayati sma kṛṣṇaḥ | taṁ ha devam ātma-buddhi-prakāśaṁ mumukṣur vai śaraṇam amuṁ vrajet || iti śrī-gopāla-tāpany-anusāreṇa ca tasmai vopadeṣṭṛtva-śruteḥ, tad u hovāca brāhmaṇo'sāv anavarataṁ me dhyātaḥ stutaḥ parārdhānte so'budhyata gopa-veśo me purastād āvirbabhūva iti śrī-gopāla-tāpany-anusāreṇaiva kvacit kalpe śrī-gopāla-rūpeṇa ca sṛṣṭy-ādāv ittham eva brahmaṇe darśita-nija-rūpatvāt, tad-dhāmno mahā-vaikuṇṭhatvena śrī-kṛṣṇa-sandarbhe sādhayiṣyamāṇatvāc ca | dvārakāyāṁ prākaṭyāvasare śruta-sunanda-nandādi-sāhacaryeṇa śrī-prabalādayo'pi jñeyāḥ | yathoktaṁ prathame—sunanda-nanda-śīrṣaṇyā ye cānye sātvata-rṣabhā iti |
«Увидел». Определяемое прежних слов «который» — это «там», то есть тот мир.
«Всех сатватов» — владыка всех сатватов, героев-Ядавов: ибо это согласно с речением «владыка Шри, владыка жертвы, владыка тварей, владыка разумений, владыка мира, владыка земли, владыка и путь Андхаков, Вришни и сатватов, владыка святых, — да будет милостив ко мне, о Бхагаван»; и ибо по учению «Шри Бхагаваты» будет изложено, что Сам Бхагаван есть именно Шри Кришна.
И то, что сразу вслед за этим Шри Бхагаван преподал Брахме «Бхагавату» в виде четырёх стихов. Ибо и по слову Шри Кришны, обращённому к Уддхаве в третьей песни: «Некогда, при Моём первом творении, Мною изречено было Нерождённому, воссевшему на лотосе Моего пупа, высшее знание, явление Моего величия, которое мудрые зовут „Бхагаватой“»; и по «Шри Гопала-тапани»: «Кто устрояет Брахму прежде и кто даёт ему пропеть науки — Кришна; к тому богу, свету разума души, пусть идёт за прибежищем жаждущий освобождения», — где шрути говорит, что наставником был Он.
И потому же, что по той же «Шри Гопала-тапани» — «И сказал брахман: Тот, мною непрестанно созерцаемый и восхваляемый, пробудился в конце парардхи и явился предо мною в облике пастуха» — в некую кальпу Он и в облике Шри Гопалы явил Брахме в начале творения именно Свой собственный облик; и потому, что в «Шри Кришна-сандарбхе» будет доказано, что та обитель есть великая Вайкунтха.
А по соседству с Сунандой, Нандой и прочими, о которых слышно при явлении в Двараке, должно разуметь и Шри Прабалу с прочими. Как сказано в первой песни: «Сунанда, Нанда во главе и иные быки сатватов».
17b48c00990e · published Sep 20, 2026, 11:13:10 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Здесь книга впервые называет имя, к которому идёт: владыка Вайкунтхи и Кришна — один.
Доказательство собрано из трёх мест: перечень титулов, слово Кришны Уддхаве и упанишада.
И спутники в Вайкунтхе оказываются теми же, кого видели в Двараке, — довод неброский, но решающий.