Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Two — Bhagavat: The Lord as a Person2.69Jīva Gosvāmī
151 / 1405
Linux
Turn pages
Ṣaṭ-sandarbha · 2.69
॥
Devanāgarī

सच्चिदानन्दरूपत्वम्— एवम् एतान् मयादिष्टा ननु तिष्ठन्ति मे पथः । क्षेमं विन्दन्ति मत्स्थानं तद् ब्रह्म परमं विदुः ॥ मे पथः ज्ञानकर्मभक्तिलक्षणान् मत्प्राप्त्युपायान्, ज्ञानकर्मणोर् अपि भक्तेषु भक्तेः प्रथमतः क्वचित् कदाचित् किञ्चित् साहाय्यकारित्वात् । क्षेमं मद्भक्तिमङ्गलमयं यत् स्थानं परमं ब्रह्मेति विदुर् जानन्ति । इत्थम् एवोदाहरिष्यते च— इति सञ्चिन्त्य भगवान् महाकारुणिको हरिः । दर्शयामास लोकं स्वं गोपानां तमसः परम् ॥ सत्यं ज्ञानम् अनन्तं यद् ब्रह्मज्योतिः सनातनम् । यद् धि पश्यन्ति मुनयो गुणापायो समाहिता ॥ इति । उभयत्रापि चकाराद्यध्याहारादिना त्व् अर्थान्तरं कष्टं भवति । तैर् एव च तमसः प्रकृतेः परम् इति वैकुण्ठस्यापि विशेषणत्वेन व्याख्यातम् इति ॥ ॥

Transliteration (IAST)

sac-cid-ānanda-rūpatvam— evam etān mayādiṣṭā nanu tiṣṭhanti me pathaḥ | kṣemaṁ vindanti mat-sthānaṁ tad brahma paramaṁ viduḥ || me pathaḥ jñāna-karma-bhakti-lakṣaṇān mat-prāpty-upāyān, jñāna-karmaṇor api bhakteṣu bhakteḥ prathamataḥ kvacit kadācit kiñcit sāhāyya-kāritvāt | kṣemaṁ mad-bhakti-maṅgala-mayaṁ yat sthānaṁ paramaṁ brahmeti vidur jānanti | ittham evodāhariṣyate ca— iti sañcintya bhagavān mahā-kāruṇiko hariḥ | darśayāmāsa lokaṁ svaṁ gopānāṁ tamasaḥ param || satyaṁ jñānam anantaṁ yad brahma-jyotiḥ sanātanam | yad dhi paśyanti munayo guṇāpāyo samāhitā || iti | ubhayatrāpi ca-kārādy-adhyāhārādinā tv arthāntaraṁ kaṣṭaṁ bhavati | tair eva ca tamasaḥ prakṛteḥ param iti vaikuṇṭhasyāpi viśeṣaṇatvena vyākhyātam iti || ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सच्sacбытия-
चिद्cidсознания-
आनन्दānandaблаженства
रूपत्वम्rūpatvamобликом бытие
एवम्evam«так
एतान्etānэти
मयादिष्टाmayādiṣṭāМною указанные
ननुnanuведь
तिष्ठन्तिtiṣṭhantiстоят
मेmeМои
पथःpathaḥпути
क्षेमंkṣemaṁблаго
विन्दन्तिvindantiобретают
मत्matМою
स्थानंsthānaṁобитель
तद्tadту
ब्रह्मbrahmaБрахманом
परमंparamaṁвысшим
विदुःviduḥзнают»
मेme«Мои
पथःpathaḥпути» —
ज्ञानjñānaзнанием
कर्मkarmaделом
भक्तिbhaktiпреданностью
लक्षणान्lakṣaṇānпризнак имеющие
मत्matМеня
प्राप्त्य्prāptyдостижения
उपायान्upāyānсредства
ज्ञानjñānaзнания
कर्मणोर्karmaṇorи дела
अपिapiи
भक्तेषुbhakteṣuв преданных
भक्तेःbhakteḥпреданности
प्रथमतःprathamataḥсперва
क्वचित्kvacitгде-то
कदाचित्kadācitкогда-то
किञ्चित्kiñcitсколько-то
साहाय्यsāhāyyaподмогу
कारित्वात्kāritvātоказывающими бытием
क्षेमंkṣemaṁ«благо» —
मद्madМоей
भक्तिbhaktiпреданности
मङ्गलmaṅgalaблага
मयंmayaṁсостоящая из
यत्yatкоторая
स्थानंsthānaṁ«обитель»
परमंparamaṁ«высшим
ब्रह्मेतिbrahmetiБрахманом» — так
विदुर्vidur«знают» —
जानन्तिjānantiведают
इत्थम्itthamтак
एवोदाहरिष्यतेevodāhariṣyateименно будет приведено
चcaи
इतिiti«так
सञ्चिन्त्यsañcintyaподумав
भगवान्bhagavānБхагаван
महाmahāвеликий
कारुणिकोkāruṇikoмилосердец
हरिःhariḥХари
दर्शयामासdarśayāmāsaпоказал
लोकंlokaṁмир
स्वंsvaṁСвой
गोपानांgopānāṁпастухам
तमसःtamasaḥтьмы
परम्paramвыше»
सत्यंsatyaṁ«истина
ज्ञानम्jñānamзнание
अनन्तंanantaṁбесконечность
यद्yadкоторый
ब्रह्मbrahmaБрахмана
ज्योतिःjyotiḥсвет
सनातनम्sanātanamвечный
यद्yadкоторый
धिdhiведь
पश्यन्तिpaśyantiвидят
मुनयोmunayoмудрецы
गुणापायोguṇāpāyoсвойств уход
समाहिताsamāhitāсосредоточенные»
इतिitiтак
उभयत्रापिubhayatrāpiи в обоих местах
चca«и»
काराद्य्kārādyслова и прочего
अध्याहारादिनाadhyāhārādināпривнесением и прочим
त्व्tvже
अर्थान्तरंarthāntaraṁиной смысл
कष्टंkaṣṭaṁнатянут
भवतिbhavatiбывает
तैर्tairтеми
एवevaименно
चcaи
तमसःtamasaḥ«тьмы» —
प्रकृतेःprakṛteḥприроды
परम्param«выше»
इतिitiтак
वैकुण्ठस्यापिvaikuṇṭhasyāpiи Вайкунтхи
विशेषणत्वेनviśeṣaṇatvenaопределением
व्याख्यातम्vyākhyātamистолковано
इतिitiтак
Translation

О том, что он по облику бытие, сознание и блаженство:

«Так эти, Мною указанные, стоят ведь на Моих путях; они обретают благо — Мою обитель, и знают её высшим Брахманом».

«Мои пути» — средства достижения Меня, чей признак знание, дело и преданность; ибо и знание с делом у преданных где-то, когда-то и сколько-то оказывают подмогу — но лишь вслед за преданностью. «Благо» — та «обитель», что состоит из блага преданности Мне; её они «знают», то есть ведают, «высшим Брахманом».

Так же будет и приведено:

«Так подумав, Бхагаван Хари, великий милосердец, показал пастухам Свой мир, что выше тьмы, — истину, знание, бесконечность, вечный свет Брахмана, который видят сосредоточенные мудрецы, когда уходят свойства».

И там и там привнесение слова «и» и прочего даёт лишь натянутый иной смысл. Ими же истолковано и «выше тьмы», то есть выше природы, как определение самой Вайкунтхи.

Version

1eec425cb26d · published Sep 20, 2026, 11:13:10 AM UTC

Available inRU

Page between verses with