तद् एवं पूर्वं तदैश्वर्यादीनां स्वरूपभूतत्वं साधितं तच् च तेषां स्वरूपान्तरङ्गधर्मत्वाद् युक्तम् । यथा ज्योतिर् अन्तरङ्गधर्मानां तदीयशुक्लादिगुणानां ज्योतिर्भूतत्वम् एव, न तम आदिरूपत्वं तद्वत् । अथ श्रीविग्रहस्य पूर्णस्वरूपलक्षणत्वं तद्वत् । अथ श्रीविग्रहस्य पूर्णस्वरूपलक्षणत्वं साधितं, तच् च युक्तम्, सर्वशक्तियुक्तपरमवस्त्वेकरूपत्वात् तस्य । तत्र यो निजान्तरङ्गनित्यधर्मः श्रीविग्रहतागमस् तत् तत् संस्थानलक्षणस् तद् विशिष्टं परमानन्दलक्षणं वस्त्व् एव श्रीविग्रहः । स एव चान्तरङ्गधर्मान्तराणां, ऐश्वर्यादीनाम् अपि नित्याश्रयत्वात् स्वयं भगवान्, यथा शुद्धखण्डलड्डुकम् । यतो यथा लड्डुकतागमकसंस्थानविशिष्टखण्डम् एव लड्डुकं तद् एव खण्डस्वाभाविकसौगन्ध्यादिमच् चेति लोकैः प्रतीयते प्रयुज्यते च तथा रूपं यद् एतत् इत्य् आदिषु परं तत्त्वम् एव श्रीविग्रहः स एव च भगवान् इति विद्वद्भिः प्रतीयते प्रयुज्यते चैवेति । तद् एवं श्रीविग्रहस्य पूर्णस्वरूपत्वं साधयित्वा, तोपोषणार्थं प्रकरणान्तरम् आरभ्यते । यावत् पार्षदनिरूपणम् । तत्र परिच्छदानां तत्स्वरूपभूतत्वे तदङ्गसहिततयैवाविर्भावदर्शनरूपं लिङ्गम् आह द्वयेन— तम् अद्भुतं बालकम् अम्बुजेक्षणं चतुर्भुजं शङ्खगदाद्युदायुधम् । इत्य् आदि ॥ स्पष्टम् ॥
tad evaṁ pūrvaṁ tad-aiśvaryādīnāṁ svarūpa-bhūtatvaṁ sādhitaṁ tac ca teṣāṁ svarūpāntaraṅga-dharmatvād yuktam | yathā jyotir antaraṅga-dharmānāṁ tadīya-śuklādi-guṇānāṁ jyotir-bhūtatvam eva, na tama ādirūpatvaṁ tadvat | atha śrī-vigrahasya pūrṇa-svarūpa-lakṣaṇatvaṁ tadvat | atha śrī-vigrahasya pūrṇa-svarūpa-lakṣaṇatvaṁ sādhitaṁ, tac ca yuktam, sarva-śakti-yukta-parama-vastv-eka-rūpatvāt tasya | tatra yo nijāntaraṅga-nitya-dharmaḥ śrī-vigrahatāgamas tat tat saṁsthāna-lakṣaṇas tad viśiṣṭaṁ paramānanda-lakṣaṇaṁ vastv eva śrī-vigrahaḥ | sa eva cāntaraṅga-dharmāntarāṇāṁ, aiśvaryādīnām api nityāśrayatvāt svayaṁ bhagavān, yathā śuddha-khaṇḍa-laḍḍukam | yato yathā laḍḍukatāgamaka-saṁsthāna-viśiṣṭa-khaṇḍam eva laḍḍukaṁ tad eva khaṇḍa-svābhāvika-saugandhyādimac ceti lokaiḥ pratīyate prayujyate ca tathā rūpaṁ yad etat ity ādiṣu paraṁ tattvam eva śrī-vigrahaḥ sa eva ca bhagavān iti vidvadbhiḥ pratīyate prayujyate caiveti | tad evaṁ śrī-vigrahasya pūrṇa-svarūpatvaṁ sādhayitvā, to-poṣaṇārthaṁ prakaraṇāntaram ārabhyate | yāvat pārṣada-nirūpaṇam | tatra paricchadānāṁ tat-svarūpa-bhūtatve tad-aṅga-sahitatayaivāvirbhāva-darśana-rūpaṁ liṅgam āha dvayena— tam adbhutaṁ bālakam ambujekṣaṇaṁ catur-bhujaṁ śaṅkha-gadādy-udāyudham | ity ādi || spaṣṭam ||
Итак, прежде доказано, что владычество Его и прочее суть Его собственный облик; и это уместно, ибо они — внутренние свойства собственного облика. Как у белизны и прочих качеств света, внутренних его свойств, есть бытие светом, а не тьмою и прочим, — так и здесь.
Далее доказано, что прекрасный образ имеет признаком полный собственный облик; и это уместно, ибо Он — единый облик высшей вещи, наделённой всеми силами. И то собственное внутреннее вечное свойство, что даёт знать о состоянии прекрасного образа и имеет признаком то или иное устроение, — им отличённая вещь, чей признак высшее блаженство, и есть прекрасный образ. И он же, будучи вечною опорою и прочих внутренних свойств — владычества и прочего, — есть Сам Бхагаван. Как ладду из чистого сахара: как люди воспринимают и называют «ладду» именно сахар, отличённый устроением, дающим знать о состоянии ладду, и он же имеет природное благоухание сахара и прочее, — так и учёные воспринимают и говорят в словах «образ, который этот» и далее, что высшая сущность и есть прекрасный образ, а он же и есть Бхагаван.
Итак, доказав, что прекрасный образ есть полный собственный облик, ради укрепления того начинается иной раздел — вплоть до описания спутников. Там, что и принадлежности Его суть собственный Его облик, он говорит двоицею строф, приводя признак: виденье того, что Он является именно вместе с ними:
«Того дивного младенца, лотосоокого, четырёхрукого, поднявшего оружием раковину, палицу и прочее» и далее. Это ясно.
bd64a0225544 · published Sep 20, 2026, 11:13:10 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Сравнение с ладду простое, но точное: сладость не прилагается к сахару, она и есть сахар.
Так же и облик не прилагается к высшей сущности — им она и опознаётся.
Дальше тот же ход переносится на украшения и оружие: они являются вместе с Ним, значит, они не надеты.