हर्षकारितं सम्भ्रमम् आह द्वाभ्याम्—ते वा इति । ते वै किल, वदनम् एव असितपद्मकोष ईषद्विकसितं नीलाम्बुजं तं, उत् ऊर्ध्वदृष्ट्या वीक्ष्य, लब्धमनोरथाः सन्तः । नखा एव अरुणमणयः, तेषां श्रयणम् आश्रयभूतं अङ्घ्रिद्वन्द्वं पुनर् अवेक्ष्य अधोदृष्ट्या वीक्ष्य, पुनः पुनर् एवं वीक्ष्य युगपत् सर्वाङ्गलावण्यग्रहणाशक्तेः पश्चान् निदध्युश् चिन्तयामासुः, “युगपद् एव कथम् इदम् इदं सर्वं पश्येम?” इत्य् उत्कण्ठाभिः स्थायिभावपोषकं चिन्ताख्यं भावम् आपुर् इत्य् अर्थः ॥
harṣa-kāritaṁ sambhramam āha dvābhyām—te vā iti | te vai kila, vadanam eva asita-padma-koṣa īṣad-vikasitaṁ nīlāmbujaṁ taṁ, ut ūrdhva-dṛṣṭyā vīkṣya, labdha-manorathāḥ santaḥ | nakhā eva aruṇa-maṇayaḥ, teṣāṁ śrayaṇam āśraya-bhūtaṁ aṅghri-dvandvaṁ punar avekṣya adho-dṛṣṭyā vīkṣya, punaḥ punar evaṁ vīkṣya yugapat sarvāṅga-lāvaṇya-grahaṇāśakteḥ paścān nidadhyuś cintayāmāsuḥ, “yugapad eva katham idam idaṁ sarvaṁ paśyema?” ity utkaṇṭhābhiḥ sthāyi-bhāva-poṣakaṁ cintākhyaṁ bhāvam āpur ity arthaḥ ||
Смятение, вызванное радостью, он говорит двумя строфами: «и они» и далее.
«Они» «же», то есть ведь, «узрев», то есть взглянув вверх, лицо — «чашу тёмного лотоса», то есть чуть раскрытый синий лотос, — обрели желаемое; и, «взглянув» «снова», то есть взглянув вниз, на «двоицу стоп», что служит «прибежищем» алых самоцветов-ногтей, — и так глядя снова и снова, ибо невозможно разом воспринять прелесть всех членов, — после «созерцали», то есть стали думать: «Как бы нам разом увидеть и это, и это, всё?» То есть: томлениями они обрели чувство, именуемое «думою», что питает постоянное чувство.
e0074b63286d · published Sep 20, 2026, 11:13:10 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Взгляд ходит вверх и вниз — от лица к стопам, — и это описано как затруднение.
Затруднение оказывается не бедой, а состоянием: томление названо тем, что питает любовь.
Именно здесь мудрецы перестают быть наблюдателями.