अथान्यद् अपि किम् अपि विभाव्य सम्भाव्यते । तद् यदि सताम् अनुभवम् अप्य् अनुभविता, तदा भव्यम् एव खल्य् भव्यम्, न चेन् नव्यकाव्यता तु न व्यभिचरिता । अथवा, तथापि यत् किञ्चिद् अपि तेषां वाञ्छितं स्याद् एवेति सर्व अञ्चितम् एव मन्यामहे ।
तत् तु सम्भावनं, यथा—अथ गोपावासाभ्यन्तरे तादृशाम् एव सभ्यानां लभ्या सभावलिर् उपलभ्यते,
यत्र भूरिवैचित्रीधुराणि महागोपुराणि पुराणीव विराजन्ते,
येषां पन्थानः किल किञ्जल्कवलजपर्यन्ताः समस्ताद् विभ्राजन्ते,
यत्र च परस्परम् अभिमुखाः सुमुखा महान्तस् ते गृहा मिथः पृथुलशोभा लोकस्पृहा इव विमृश्य दृश्यन्ते,
यत्र च सिंहसंहननानां पुरुषसिंहानां निश्चलाङ्घ्रीणि महासिंहासनानि विचित्रतया नेत्राणां परिबृंहणताम् अंहन्ते,
यत्र च परावरकक्ष्यावासिलोकलक्षाणि समम् एव समक्षाणि सन्ति, मिथः सुखशतानि वर्षन्ति,
यत्र चैकत्रासीनानाम् अन्यत्रापि रूपककाव्य इव प्रतिरूपाणि रूपाणि प्रतीयन्ते—न च तानि केवलानि, अपि तु प्रतिध्वनयश् च ध्वनिकाव्य इव ध्वनितया विभाव्यन्ते, यतः स्वच्छान्तःकरणा महान्तः खलु परगुणान्तराण्य् अपि आयच्छन्तीति प्रथितिः प्रथीयसी; यदा च तथा प्रथीयन्ते विभाव्यन्ते च, तदा ह्य् आगन्तुका नानाजनास् तत्तद्रूपाणां जानानाः परितः परिहास्यन्ते;
athānyad api kim api vibhāvya sambhāvyate | tad yadi satām anubhavam apy anubhavitā, tadā bhavyam eva khaly bhavyam, na cen navya-kāvyatā tu na vyabhicaritā | athavā, tathāpi yat kiñcid api teṣāṁ vāñchitaṁ syād eveti sarva añcitam eva manyāmahe |
tat tu sambhāvanaṁ, yathā—atha gopāvāsābhyantare tādṛśām eva sabhyānāṁ labhyā sabhāvalir upalabhyate,
yatra bhūri-vaicitrī-dhurāṇi mahā-gopurāṇi purāṇīva virājante,
yeṣāṁ panthānaḥ kila kiñjalka-valaja-paryantāḥ samastād vibhrājante,
yatra ca parasparam abhimukhāḥ sumukhā mahāntas te gṛhā mithaḥ pṛthula-śobhā loka-spṛhā iva vimṛśya dṛśyante,
yatra ca siṁha-saṁhananānāṁ puruṣa-siṁhānāṁ niścalāṅghrīṇi mahā-siṁhāsanāni vicitratayā netrāṇāṁ paribṛṁhaṇatām aṁhante,
yatra ca parāvara-kakṣyā-vāsi-loka-lakṣāṇi samam eva samakṣāṇi santi, mithaḥ sukha-śatāni varṣanti,
yatra caikatrāsīnānām anyatrāpi rūpaka-kāvya iva pratirūpāṇi rūpāṇi pratīyante—na ca tāni kevalāni, api tu pratidhvanayaś ca dhvani-kāvya iva dhvanitayā vibhāvyante, yataḥ svacchāntaḥ-karaṇā mahāntaḥ khalu para-guṇāntarāṇy api āyacchantīti prathitiḥ prathīyasī; yadā ca tathā prathīyante vibhāvyante ca, tadā hy āgantukā nānā-janās tat-tad-rūpāṇāṁ jānānāḥ paritaḥ parihāsyante;
размер не определён
Далее, вообразив ещё кое-что, предполагаем. Если это совпадёт с опытом святых — хорошо; если нет, то по крайней мере это не погрешит против новизны поэзии. Или же, раз хоть что-то из этого им желанно, мы считаем всё это достойным. А предположение такое: внутри поселения пастухов есть ряд собраний таких же собеседников. Там высокие ворота, полные всякого дива, сияют, как города; их дороги со всех сторон сверкают до самых рядов тычинок. Там большие прекрасные дома стоят друг против друга, и кажется, будто они любуются взаимной красотой, как люди. Там великие львиные троны мужей-львов, телом подобных львам, с неподвижными ножками, своим разнообразием радуют глаза. Там сотни тысяч людей, живущих в высших и низших покоях, все на виду, осыпают друг друга сотнями радостей. Там облики сидящих в одном месте видны и в другом — как в поэзии метафор; и не только облики — видны и отзвуки, как в поэзии намёка: ведь широко известно, что великие с чистым сердцем принимают в себя и достоинства других. И когда облики так отражаются, пришлые люди, принимая отражения за самих людей, становятся всеобщим посмешищем;
44152e87dd6b · опубликовано 24 сент. 2026 г., 18:27:42 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Джива сравнивает зеркальные стены Голоки с двумя видами поэзии — «рупака» (метафора) и «дхвани» (намёк, отзвук смысла).