तद् एवं सर्वाभिर् मिलित्वा चिदचिच्छक्तिर् भगवान् । एवम् एव परमेश्वरत्वेन स्तूयमानं ब्रह्माणं प्रति हिरण्यकशिपुनाप्य् उक्तम्—चिदचिच्छक्तियुक्ताय इति । चिद्वस्तुनश् चिद्वस्त्वन्तराश्रयत्वं, रश्म्याभासादिज्योतिषो ज्योतिर्मण्डलाश्रयत्वम् इव । तत्र तटस्थाख्या जीवशक्तिर् यथावसरं परमात्मसन्दर्भे विवरणीया । अथ अन्तरङ्गाख्याविवरणाय बहिरङ्गाप्य् उद्दिश्यते, यतः परापरा चेति श्रीविष्णुपुराणे श्रूयते— सर्वभूतेषु सर्वात्मन् या शक्तिर् अपरा तव । गुणाश्रया नमस् तस्यै शाश्वतायै सुरेश्वर ॥ यातीतगोचरा वाचां मनसां चाविशेषणा । ज्ञानिज्ञानपरिच्छेद्या वन्दे ताम् ईश्वरीं पराम् ॥ इति । सैषा बहुवृत्तिकैव ज्ञेया, परास्य शक्तिर् विविधैव श्रूयते इति श्रुतेः ॥
tad evaṁ sarvābhir militvā cid-acic-chaktir bhagavān | evam eva parameśvaratvena stūyamānaṁ brahmāṇaṁ prati hiraṇyakaśipunāpy uktam—cid-acic-chakti-yuktāya iti | cid-vastunaś cid-vastv-antarāśrayatvaṁ, raśmy-ābhāsādi-jyotiṣo jyotir-maṇḍalāśrayatvam iva | tatra taṭasthākhyā jīva-śaktir yathāvasaraṁ paramātma-sandarbhe vivaraṇīyā | atha antaraṅgākhyā-vivaraṇāya bahiraṅgāpy uddiśyate, yataḥ parāparā ceti śrī-viṣṇu-purāṇe śrūyate— sarva-bhūteṣu sarvātman yā śaktir aparā tava | guṇāśrayā namas tasyai śāśvatāyai sureśvara || yātīta-gocarā vācāṁ manasāṁ cāviśeṣaṇā | jñāni-jñāna-paricchedyā vande tām īśvarīṁ parām || iti | saiṣā bahu-vṛttikaiva jñeyā, parāsya śaktir vividhaiva śrūyate iti śruteḥ ||
Итак, Бхагаван есть тот, у кого все эти силы вместе — и сознания, и не-сознания. Так же и Хираньякашипу сказал Брахме, восхваляя его как Парамешвару: «наделённому силами сознания и не-сознания». А что вещь сознания служит опорою иной вещи сознания — это как свет луча, отблеска и прочего имеет опорою круг света.
Из них сила дживы, именуемая пограничной, должна быть раскрыта при случае в «Параматма-сандарбхе». А теперь, ради раскрытия той, что именуется внутренней, указуется и внешняя, — ибо в «Шри Вишну-пуране» слышится о высшей и низшей: «Той силе Твоей, о Душа всего, что во всех существах есть низшая и служит опорою качеств, — поклон ей, вечной, о Владыка богов. А ту, что превзошла область речей и умов и не имеет определений, постигаемую знанием знающих, — ту высшую владычицу славлю».
И её же должно разуметь как имеющую многие деятельности, по шрути «высшая сила его слышится разнообразной».
82265c33f21c · publicado 20 sept 2026, 11:13:10 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Здесь впервые названы три силы разом, и книга объявляет свой порядок: внешнюю разбирают, чтобы стала видна внутренняя.
Образ круга света и его лучей возвращается снова — теперь чтобы объяснить, как сознание опирается на сознание.
А свидетельство взято у противника: из славословия Хираньякашипу.